100th World & 50th Thai Quantum S&T Anniversary โครงการ หนึ่งร้อยปีควอนตัมโลก ครึ่งศตวรรษควอนตัมไทย #WorldQuantum100 #ThaiQuantum50 by Dept. of Physics & Material Science Faculty of Science, Chiangmai university in cooperated with IEEE Communications Society - Thailand chapter IEEE Thailand Section Quantum IT group (Official Web) www.quantum-thai.org/100world-50thai-quantum-anniversary Message from IEEE Thailand Section QuantumIT www.quantum-thai.org/single-post/introduction-100th-50th-anniversary-international-and-thai-year-of-quantum-science-technology List of activities (updated - Dec 13, 2025) Messages & Special Columns ( สารและบทความพิเศษ ) Distinguished Advisors (ที่ปรึกษากิติมศักดิ์) หมายเหตุ บทความพิเศษ "จากโลกอนุภาคจิ๋ววววว  สู่การตีความโลกมนุษย์" ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช - นายกสภา มทส. (คอลัมน์ขยาย GotoKnow) |  ชีวิตที่พอเพียง 4919. จากฟังไม่รู้เรื่อง สู่การเรียนรู้อนาคตของการศึกษา  | |  ชีวิตที่พอเพียง 4924.   ใช้พลังของโลกควอนตัม ... โลกอนุภาคจิ๋ววววว  | |  ชีวิตที่พอเพียง 4929.   โลกควอนตัมกับโลกปรัชญา  | |  ชีวิตที่พอเพียง 4934.  โลกควอนตัมกับพหุโลก  | บทความพิเศษ " พ.ศ. 2568 : หนึ่งศตวรรษควอนตัมโลกกับครึ่งศตวรรษควอนตัมไทย " ศ.ดร.สุทัศน์ ยกส้าน - ราชบัณฑิต บทความพิเศษ " พ.ศ. 2568 : หนึ่งศตวรรษควอนตัมโลกกับครึ่งศตวรรษควอนตัมไทย " ศ.ดร.ชิดชนก เหลือสินทรัพย์ -ราชบัณฑิต “เข็มทิศควอนตัมไทย” | บทวิพากษ์แผนที่นำทางและเสียงทักเตือน สารแสดงความยินดีและเชิญชวนร่วมกิจกรรม #IYQ2025  & #ThaiYQ2025    รศ.บุญรักษา สุนทรธรรม - นายกสมาคมฟิสิกส์ไทย สารแสดงความยินดีกิจกรรม   #IYQ2025  & #ThaiYQ2025    ศ.ดร.ยงยุทธ ยุทธวงศ์ อดีตรองนายกรัฐมนตรี และอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี Events & Monthly Talks Details Remarks/ Video Links #ThaiYQ2025 OPENING ceremony:  February 4, 2025 IYQ2025 - UNESCO, Paris (February) IBM: Quantum Computer talk  by Nicholas Bronn - IBM ( Q&A session ) ThaiYQ2025, Thailand (February 4, 2025) IBM Quantum (MARCH) “ ประสบการณ์วิจัยการสื่อสารควอนตัมในออสเตรเลีย ”  โดย คุณร่มธรรม ศรีพจนารถ นักศึกษาระดับปริญญาเอก Western Sydney University ประเทศออสเตรเลีย ( Q&A session ) March 16, 2025 registered event at IDL2025 (APRIL) “ Securing Global Networks in the Quantum Era - Satellite QKD ” - Joanne Liao, SpeQtral , Singapore   ( Q&A session ) registered event at IYQ2025 April 16, 2025 registered event at IDL2025 (MAY) "Progresses on security and attacking of quantum key distribution" by Zhen-Qiang Yin Key lab of quantum information University of Science and Technology of China  ( Q&A session ) registered event at IYQ2025 May 16, 2025 registered event at IDL2025 (JUNE) “QKD - Quantum’s market perspectives & updated use cases” - by Anandaraman Sankaran, Senior Manager, Toshiba Asia Pacific Pte. Ltd. ( Q & A session ) registered event at IYQ2025 June 22, 2025 registered event at IDL2025 (JULY) “Introduction to ITU’s Quantum Key Distribution standards” - Dr.Hao Qin,  National Quantum-Safe Network, National University of Singapore registered event at IYQ2025 July 22, 2025 Communications Week & Science Day - The Exhibition & Symposium National Science Day - Aug 14-16 @Chiangmai University and online ( สัปดาห์วันวิทยาศาสตร์ไทย ณ ม.เชียงใหม่) ONSITE - “ThaiYQ2025: Reviewing Thailand’s Quantum Technology Roadmap (2020–2029)”  - Aug 14 -- " Mini-Lecture" afternoon tea-talk registered event at IYQ2025 Recorded video link  (soon) ONSITE - “NARIT Model to QUANTUM Learning Center” - Aug 14 -- " Mini-Dinner talk" with Assoc.Boonrucksar Soonthornthum   - the founding director of  the National Astronomical Research Institute of Thailand (NARIT) registered event at IYQ2025 Recorded video link   ( soon ) ONSITE - Keynote Talks - Aug 15 1) Grand Opening Speech: IYQ & ThaiYQ2025 by Assoc. Prof.Boonrucksar Soonthornthum, Thai Physics Society president. 2) Learning of Visually Impaired People: a case study by Northern School for the Blind under the royal patronage – Chiang Mai Province. 3) Introduction: Thai Quantum Information Forum by Keattisak Sripimanwat, IEEE Thailand section QuantumIT group. 4) Introduction to “Quantum Learning Center” By Assoc.Prof .Dr.Supab Choopun, Dept. of Physics, Science, Chiangmai University. registered event at IYQ2025 & registered event at IDL2025   Gallery: “ปาฐกกถาพิเศษ”  รศ.บุญรักษา สุนทรธรรม นายกสมาคมฟิสิกส์ไทยและอดีตผอ.สถาบันวิจัยดาราศาสตร์ฯ “รู้จักและเข้าใจวิถีและเทคโนโลยีการเรียนรู้ของผู้พิการทางสายตา” โรงเรียนสอนคนตาบอดภาคเหนือในพระบรมราชินูปถัมภ์ จังหวัดเชียงใหม่ ONLINE Keynote Talk: “QWorld: an Association to brings quantum computing researchers & enthusiasts together”  by Dr.Paweł Gora , QWorld, Poland ( Q & A session ) registered event at IYQ2025 August 18, 2025 ONSITE - Dinner Talk August 2025 Mini-Dinnertalk “๗ รอบประสบการณ์ สื่อสารแห่งชีวิต" และรีวิว " ควอนตัมศรีธนญชัย " โดย รศ.ดร.ณรงค์ อยู่ถนอม ๓๑ ส.ค.๖๘ 3:30 pm Oral History & Interviews:   #ThaiTelecom150   #๑๕๐ปีโทรคมนาคมไทย #WorldQuantum100   #ThaiQuantum50 Events & Monthly Talks Details Remarks/ Video Links (Sept) “Bibliometric Analysis on Quantum Technology Research Support”  by Alisa Kongthon, KMUTT, Thailand (re-scheduling) ONSITE - Tea Talk September 2025 Mini-Dinnertalk ๑ ) “ ประสบการณ์สื่อสารแห่งชีวิต ”  และรีวิว “ ควอนตัมศรีธนญชัย " โดย รศ.ดร.อัศนีย์ ก่อตระกูล ๒๒ ก.ย.๖๘ 12:30 pm ๒ ) “ ปาฐกถา   ๑๐๐ ​ ปีควอนตัมโลก   ครึ่งศตวรรษควอนตัมไทย ” และรีวิว “ ควอนตัมศรีธนญชัย " โดย ศ.ดร.สุทัศน์ ยกส้าน (ราชบัณฑิต) ๒๕ ก.ย.๖๘ 1:30 pm ๓ ) “ สนทนาเอไอ ” และรีวิว " ควอนตัมศรีธนญชัย " โดย ศ.ดร.ชิดชนก เหลือสินทรัพย์ (ราชบัณฑิต) ๒๙ ก.ย.๖๘ 1:30 pm (tea talks series) (บันทึกสนทนาชุดเต็ม - coming soon) Oral History & Interviews:   #ThaiTelecom150   #๑๕๐ปีโทรคมนาคมไทย #WorldQuantum100   #ThaiQuantum50 “ ปาฐกถา  | ๑๕๐ ปี โทรคมนาคมไทย |๑๐๐​ ปีควอนตัมโลก   ครึ่งศตวรรษควอนตัมไทย ” | และรีวิว “ ควอนตัมศรีธนญชัย " โดย รศ.ดร.โกศล เพ็ชร์สุวรรณ์ (บันทึกสนทนาชุดเต็ม - coming soon) Monthly Talks Details Remarks/ Video Links (Oct) “Prospects in quantum communication within the Paris ecosystem” by Eleni Diamanti, Paris Centre for Quantum Technologies (PCQT) coordinator  ( Q & A session ) registered event at IYQ2025 (Oct 16, 2025) (Oct) “ Researches in  quantum random number generation ”  by   Xing Lin - HKU (Oct 22, 2025) Premiere link   ⏰ 🔔 🕗 Thai Quantum Information Annual SEMINAR (Q-Thai SEM#8) at IEEE Thailand Annual General (AGM) Meeting registered event at IYQ2025 November 29 , 2025 Remarks/ Video Links (pre-Event ONLINE session) : "1,500 วัน สานฝันควอนตัมไทย (๑๕ พ.ย. ๒๕๖๘​ - ๒๐ กพ. ๒๕๗๒)" Opening SPEECH: "Thailand Perspective on Quantum Technology " (in Thai) 9:30 PM by Prof.Yongyuth Yuthavong, former deputy prime minister and minister of science and technology ปาฐกถาเปิดกิจกรรม โดย ศ.ยงยุทธ ยุทธวงศ์ อดีตรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่ากาารกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี - - " เทคโนโลยีควอน ตัมในบริบทไทย" Keynote: “Post-Quantum Cryptography Industry: 2025 perspectives ” 10pm by Julian Fay, CTO - Senetas corporation, Australia Premiere link   ⏰ 🔔 🕗 Keynote: “Principle of Quantum Machine Learning & Progress 2025” 10:30pm by Prof.Trung Q. Duong, Memorial University of Newfoundland - Canada Premiere link   ⏰ 🔔 🕗 (IEEE Quantum Tech) “Introduction to IEEE Quantum Technical Community and its Future Quantum Computing Goals” 11pm by Prof.Gregory T. Byrd, NC State University, USA & IEEE Quantum Technical Community (QTC) - Vice Chair Premiere link   ⏰ 🔔 🕗 (Quantum - High Performance Computing Hybrid) “Quantum-High Performance Computing Hybrid Platform” 11:30pm by Dr.Mitsuhisa Sato, Director - Quantum-HPC Hybrid Platform Division RIKEN Center for Computational Science, Japan Premiere link   ⏰ 🔔 🕗 ONSITE - mini- Exhibition November 29, 2025 @ IEEE Thailand Section Annual General Meeting (AGM) "International Year of Quantum S&T #IYQ2025 & #ThaiYQ2025" The Berkeley Hotel Pratunam, Bangkok Picture gallery Final Talk December 2025 Details (IEEE Computer Society) “IEEE Computer Society for Challenges and Opportunities in Emerging Technologies including Quantum Computing” by Prof.Hironori Washizaki, Waseda University, Japan & IEEE Computer Society 2025 President CLOSING ceremony talk ⏰ Dec 16, 2025 - 9:30 pm GMT+7 Closing Remark: #ThaiTelecom150 #IYQ2025 & #ThaiYQ2025 By Hironori Washizaki | IEEE CS president | 50th Thai Quantum Anniversary 2025 | k ⏰ Dec 16, 2025 - 10:00 pm GMT+7 a) National - Talks (inviting) Details Remarks การโหนจาก '๑๐๐ ปีทฤษฎีสัมพันธภาพไอนสไตน์ (2015)' สู่ '๑๐๐ ปีควอนตัมโลก (2025)' (การสื่อสารวิทยาศาสตร์) ผศ.ดร.เสาวนี ชินนาลอง สาขาวิชานิเทศศาสตร์ มหาวิทยลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (pending) “‘เรียน รู้ ยอมรับ’ ด้วยประสาทสัมผัสที่น้อยกว่า”— แสงสว่างการศึกษาบนแกนเวลาเดียวกันกับคนปกติ (Inclusive education system) ( การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ด้วยสัมผัสเสมือนเพื่อผู้พิการทางสายตา --  ตัวอย่างสู่การทำความเข้าใจ "ควอนตัม" ) (Invited) b) International - Talks Details Remarks “My Experiences in Quantum Learning at USTC, the world’s quantum capital” Dr.Qihang Lu, Institute of Laser Manufacturing, Henan Academy of Sciences, China (Invited) “Practical ICT Markets for Quantum Key Distribution (QKD) and 2025 Outlook” Pejman Panahi , Senior Director – Global Market Development - ID Quantique SA (pending) “Quantum Research & Learning at VISTEC” Prof.Stephen John Turner, Vidyasirimedhi Institute of Science and Technology (VISTEC) (pending) “ DigiQ project : transforming the landscape of quantum technology education across Europe” Prof. Aurél Gábris, Czech Technical University in Prague  (pending) เกริ่นนำโครงการ ๑. ที่มาและที่จะดำเนินไป โครงการ ‘หนึ่งศตวรรษควอนตัมโลก ๕๐ ปีควอนตัมไทย พ.ศ. ๒๕๖๘’ นี้จะจัดนิทรรศการวิทยาศาสตร์พร้อมกิจกรรมเสวนา การส่งเสริมให้เกิดความรู้ความเข้าใจที่ดีเกี่ยวกับวิทยาการกลศาสตร์ควอนตัมในโอกาสครบรอบ ๑๐๐ ปีการกำเนิด (พ.ศ.๒๕๖๘) และเพื่อรวบรวมและจัดการองค์ความรู้และและประวัติความก้าวหน้าที่เกี่ยวข้องของประเทศไทยจัดทำ ‘จดหมายเหตุห้าสิบปีควอนตัมไทย (พ.ศ.๒๕๑๘ - ๒๕๖๘)’ ให้เป็นแหล่งข้อมูลที่ใช้ศึกษาค้นคว้าอ้างอิง ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ ตระหนัก และรู้เท่าทันสู่การคาดการณ์การประยุกต์เทคโนโลยีเชิงควอนตัมแห่งในอนาคตได้อย่างยั่งยืน โดยจะต่อยอดความสร้างความร่วมมือของภาคการศึกษา ภาคอุตสาหกรรม นโยบายและสังคมทั่วไปเพื่อสร้างเป็นเครือข่ายจัดหาอุปกรณ์วิทยาศาสตร์กำเนิดปรากฏการณ์ควอนตัมพื้นฐานเพื่อการเรียนรู้สาธารณะสำหรับนักเรียน นักศึกษา และผู้สนใจทั่วไปในอนาคต ๒. ความร่วมมือ ความเชื่อมโยง และความสอดคล้องกับกิจกรรมในอดีต โครงการ ‘หนึ่งศตวรรษควอนตัมโลก ๕๐ ปีควอนตัมไทย พ.ศ. ๒๕๖๘’ นี้ร่วมจัดกิจกรรมกับ IYQ 2025 ของยูเนสโก   โดยต่อยอดจากกิจกรรมวันวิทยาศาสตร์ประจำปีของภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และกิจกรรมสาธารณะของกลุ่มวิจัยสารสนเทศเชิงควอนตัมไทย (Thai Quantum Information Forum) ด้านสะสมองค์ความรู้ ทรัพยากรวิจัย และบริการวิชาการอื่น ๆ ( Q-Thai.Org  - www.quantum-thai.org ) รวมทั้งประสบการณ์จากกิจกรรมนานาชาติร่วมกับพันธมิตรวิชาการสาขาเทคโนโลยีสารสนเทศและวิศวกรรมโทรคมนาคมอื่น ๆ ทั้งการจัดประชุมวิชาการและกิจกรรมวิทยาศาสตร์สาธารณะ อาทิ ๐ กิจกรรมประจำปีสัปดาห์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ ภาคเหนือตอนบน ( www.facebook.com/cmusciweek  & www.scw.science.cmu.ac.th ) ๐ ตัวแทนประเทศไทยเจ้าภาพกิจกรรมยูเนสโก (UNESCO’s procliamed events) กิจกรรมปีสากลแห่งแสงและเทคโนโลยีแสง (International Year of Light 2015) ( www.quantum-thai.org/thai-inter-year-of-light-2015 ) กิจกรรมวันสากลแห่งแสงและเทคโนโลยีแสง (International Day of Light 2018 - 2024) ( www.quantum-thai.org/idl-thailand )  ๐ การจัดประชุมวิชาการระดับชาติและนานาชาติจำนวนมาก    ๐ เสวนาสาธารณะ (Dinner Talk) “ทศวรรษหน้าวิศวกรรมไฟฟ้าและฟิสิกส์ไทย” ครั้งที่ ๑ ( 2560) & ครั้งที่ ๒ (2564)   ( www.quantum-thai.org/dinner-talk ) ๓. วัตถุประสงค์ ๓.๑  เพื่อจัดนิทรรศการ กิจกรรมเสวนา การส่งเสริมให้เกิดความรู้ความเข้าใจที่ดีเกี่ยวกับวิทยาการสาขากลศาสตร์ควอนตัม IYQ2025 ในโอกาสครบรอบ ๑๐๐ ปีการกำเนิด (1925 - 2025) ร่วมกับยูเนสโก ๓.๒  เพื่อรวบรวมองค์ความรู้และและประวัติความก้าวหน้าที่เกี่ยวข้องของประเทศไทยจัดทำ “จดหมายเหตุหนึ่งร้อยปีควอนตัมโลก ห้าสิบปีควอนตัมไทย พ.ศ.๒๕๖๘” ’ ให้เป็นแหล่งข้อมูลที่ใช้ศึกษาค้นคว้าอ้างอิง ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ ตระหนัก และรู้เท่าทันสู่การคาดการณ์การประยุกต์เทคโนโลยีควอนตัมแห่งอนาคตอย่างยั่งยืน ๓.๓  เพื่อต่อยอดความร่วมมือสร้างเครือข่ายภาคการศึกษา ภาคอุตสาหกรรม นโยบายและหน่วยงานวิชาชีพทั้งระดับชาติและนานาชาติ สู่การจัดหาอุปกรณ์ปรากฏการณ์ควอนตัมพื้นฐานในอนาคตเพื่อการเรียนรู้ สร้างความคุ้นเคย และการฝึกอบรมสำหรับนักเรียน นักศึกษาและผู้สนใจทั่วไปเป็นสาธารณะ   คำสำคัญ (keywords); วิทยาศาสตรศึกษา (science education) การสื่อสารวิทยาศาสตร์ (science communication) การจัดการความรู้ (knowledge management) การจัดนิทรรศการวิทยาศาสตร์ (sciecne faur)   สารสนเทศ (ไอซีที) เชิงควอนตัม (quantum information & communications technology) การสร้างทรัพยากรและสื่ออนาคต (future resources) จดหมายเหตุควอนตัมโลกและประเทศไทย (World and Thai quantum milestones) การพัฒนาบุคลากรและสร้างเครือข่ายความร่วมมือ (human resource development & networking) ๔. ขอบเขตการดำเนินงาน การดำเนินโครงการนิทรรศการ กิจกรรมเสวนา จัดทำจดหมายเหตุประวัติศาสตร์และการสร้างเครือข่ายในโอกาสครบรอบ ๑๐๐ ปีควอนตัมโลก ๕๐ ปีควอนตัมไทย  พ.ศ. ๒๕๖๘ มีขอบเขตการดำเนินงาน ดังต่อไปนี้ ๔.๑ นิทรรศการ ‘หนึ่งศตวรรษควอนตัมโลก ๕๐ ปีควอนตัมไทย พ.ศ. ๒๕๖๘’  ณ ภาควิชาฟิสิกส์ฯ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ๔.๒ กิจกรรมงานวันวิทยาศาสตร์ภาคเหนือ ณ ภาควิชาฟิสิกส์ฯ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ “เสวนานาระดับนโยบายการศึกษาและวิทยาศาสตร์ — ควอนตัมกับอนาคตประเทศไทย”  ๔.๓ จัดทำ “จดหมายเหตุหนึ่งร้อยปีควอนตัมโลก ห้าสิบปีควอนตัมไทย พ.ศ.๒๕๖๘”  รายงานสาธารณะในวาระครบรอบหนึ่งร้อยปีของกลศาสตร์ควอนตัมที่องค์การยูเนสโก (UNESCO) ประกาศเฉลิมฉลอง และคลังข้อมูลดิจิทัล (digital archives & virtual platform) เพื่อการสืบค้นในอนาคต ๕. ระยะเวลาดำเนินการ มกราคม - ธันวาคม พ.ศ.๒๕๖๘   ๖. ผลที่คาดว่าจะได้รับ นิทรรศการระยะยาว “ จดหมายเหตุ ๑๐๐ ​ ปีควอนตัมโลก ๕๐ ปี ควอนตัมไทย (พ.ศ.๒๕๖๘)”  ณ ภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่  พร้อม “จดหมายเหตุหนึ่งร้อยปีควอนตัมโลก ห้าสิบปีควอนตัมไทย พ.ศ.๒๕๖๘” และรายงานสรุปกิจกรรมเสวนา การร่วมเฉลิมฉลอง IYQ2025 กับทุกภาคส่วนทั่วโลก โดยทุกผลผลิตสื่อพร้อมให้บริการรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ด้วยโดยควบคู่ไปกับสื่อวีดีโอและนิทรรศการออนไลน์สร้างความเข้าใจสาธารณะอยู่บนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ซึ่งทรัพยากรหรือผลผลิตทั้งหมดที่ได้รับตลอดโครงการจะหลอมรวมเป็น “ศูนย์การจัดการความรู้ควอนตัมไทย” โดยหลังจบโครงการจะได้รับการพัฒนาต่อยอดอย่างต่อเนื่องร่วมกับเครือข่ายสาธารณะต่อไปเพื่อต่อยอดความร่วมมือสู่การจัดหาอุปกรณ์ปรากฏการณ์ควอนตัมพื้นฐานในอนาคตเพื่อการเรียนรู้ สร้างความคุ้นเคย และการฝึกอบรมสำหรับนักเรียน นักศึกษาและผู้สนใจทั่วไปเป็นสาธารณะต่อไป ( Thai Quantum Reverse Brain Drain ) “สมองควอนตัมไทย ไหลกลับบ้าน” Partners: | Gold | Silver | Bronze | การสนับสนุนจะได้รับการประชาสัมพันธ์ใน ๑)  จดหมายเหตุควอนไทย (พ.ศ.๒๕๖๘) ฉบับพิมพ์และอิเล็กทรอนิกส์   ๒)  เวทีเสวนา “สังคมไทยจากยุคโทรเลข เอไอ สู่ไอซีทีควอนตัมแห่งอนาคต” งานเลี้ยงบรรยาย (dinner talk) และบรรยายพิเศษวิชาการและอุตสาหกรรม (distinguished lectures)  ๓) นิทรรศการห้าสิบปีควอนตัมไทย   ๔) จดหมายข่าวรายงานกิจกรรมนานาชาติ (IEEE Global Communications Newsletter) ๕) สื่อเผยแพร่ของ IEEE ComSoc Thailand และรายงานในที่ประชุมใหญ่สมาชิกสมาคมประจำปี พ.ศ.๒๕๖๘ (IEEE Thailand section annual general meeting) ผู้ดำเนินโครงการ (project members) 1) รศ.ดร.สุภาพ ชูพันธ์ (หัวหน้าโครงการ) หัวหน้าภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์และหัวหน้าห้องปฏิบัติการวิจัย applied physics research lab. คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โทรศัพท์: ๐๘๑ ๙๕๑ ๒๖๖๙  ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์: thailand_chapter@comsoc.org 2) ผศ.ดร.ชลิต วณิชยานันต์ (ผู้ร่วมโครงการ) ผู้ทรงคุณวุฒิ สำนักกิจการนักศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา (อดีตรองอธิการบดีฝ่ายกิจการนักศึกษาและหัวหน้าสาขาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี)  3) ผศ.ดร.วีระ เพ็งจันทร์ ภาควิชาวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์  คณะวิศวกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง 4) คุณวิทยา รักษ์พงษ์  เหรัญญิก สมาคมสถาบันวิศวกรไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์แห่งประเทศไทย (IEEE Thailand section)  5) ดร.เกียรติศักดิ์ ศรีพิมานวัฒน์  (เลขานุการโครงการ) ประธานสาขาไฟฟ้าสื่อสาร (IEEE communications society)  และกลุ่มไอทีควอนตัม (IEEE Thailand section quantum information technology group) สมาคมสถาบันวิศวกรไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์แห่งประเทศไทย (IEEE Thailand section)  หน่วยงานหลัก (Organizer) ภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และ สมาคมสถาบันวิศวกรไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์แห่งประเทศไทย (IEEE Thailand Section ) หมายเหตุ: ร่วมเสนอแนะ สนับสนุน ประสานกิจกรรมได้ที่ contact email: thailand_chapter@comsoc.org Alliance : ( เวปหลักโครงการ - Main Web ) ภาคผนวก ก) จดหมายเหตุ และสรุปย่อวิทยาการควอนตัมโลก (World Quantum Milestones) การรวบรวมเรื่องราวเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน จากรูปแบบการเก็บบันทึกเอกสารและหลักฐานต่างๆ ที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ ผ่านกระบวนการ คัดเลือก และวิเคราะห์ โดยการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ของเหตุการณ์ในรูปแบบจดหมายเหตุเข้าด้วยกัน เพื่อนำเสนอและเผยแพร่ในรูปแบบที่สื่อเข้าใจได้ง่ายจะก่อให้เกิดการเสริมสร้างองค์ความรู้ในรูปแบบทางเลือก อันเป็นสิ่งสำคัญพื้นฐานสำหรับการพัฒนาศักยภาพเพื่อการพัฒนาประเทศได้อีกทางหนึ่ง รวมทั้งสามารถใช้เสริมสร้างเอกลักษณ์ของประเทศและความภาคภูมิใจ ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ ตระหนัก และรู้เท่าทันความก้าวหน้าของเทคโนโลยีด้วย วิทยาการด้านกลศาสตร์ควอนตัมว่าด้วยสิ่งที่สิ่งประสาทสัมผัสทั้งห้าของมนุษย์เข้าถึง "รูป รส กลิ่น เสียง และกายสัมผัส”โดยตรงไม่ได้ ต่างจากกรณีของแสงที่มนุษย์รับรู้ได้จากการมองเห็นทั้งภาพ สีหรือความสว่าง และสัมผัสซึ่งอุณหภูมิหรือความร้อนที่เปลี่ยนแปลงตาม ฯ ดังนั้น การศึกษาเรียนรู้วิทยาการนี้จึงอาจรู้สึกว่ายาก แต่หากได้ทำความเข้าใจควบคู่ไปกับวิทยาการด้านแสงที่พบเห็นพัฒนาการอยู่ก่อนและคุ้นเคยมากแล้ว อาจเป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยให้เข้าถึงได้สะดวกขึ้น การเริ่มต้นศึกษาประวัติของกลศาสตร์ควอนตัมควรย้อนกลับไปที่ต้นกำเนิดตั้งแต่กรณี “การแผ่รังสีจากวัตถุดำ” (black-body radiation) อันจะได้นำพาไปสู่สูตรสมการการค้นพบที่ยิ่งใหญ่ในลำดับถัดไป แล้วตามด้วยสังคมวิทยาการของโลกในช่วงที่เกิดความคลุมเครือต่อขอบเขตคุณสมบัติของแสงเพื่อที่จะบ่งบอกให้ได้ถึงการเป็นอนุภาคหรือว่าเป็นคลื่น อาทิ จากผลงานที่สวยงามยิ่งของวิทยาการแสงก่อนหน้าด้วยการทดลองสลิตคู่ร่วมกับการอธิบายการเลี้ยวเบนของแสงด้วยทฤษฎีคลื่นได้อย่างแม่นยำนั้น ทำให้ทฤษฏีของคลื่นถูกนำมาใช้อย่างเต็มที่จนหลักการของการเป็นอนุภาคจืดจางลงไปในยุคหนึ่ง กระทั่ง กึ่งศตวรรษถัดมาสองขั้วความคิดดังกล่าวได้รับการท้าทายใหม่อีกครั้งเพราะการค้นพบสืบเนื่องมาตระหนักกันแล้วว่า แสงคือช่วงหรือก้อนของพลังงานมิได้เป็นเพียงคลื่นหรืออนุภาคอย่างใดอย่างหนึ่งเช่นก่อนแล้ว และในที่สุดการค้นพบหนึ่งในทฤษฎีที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดที่เคยมีมาจึงได้ถือกำเนิดถัดมาพร้อมกับประโยคที่ว่า “แทบจะทุกสิ่งทุกอย่างที่เกิดขึ้นในปัจจุบันเกี่ยวข้องกับกระแสควอนตัม” (quantum electrodynamics: QED - ควอนตัมอิเล็กโตรไดนามิกส์ หรือคิวอีดี) อันเป็นทฤษฎียิ่งใหญ่สำหรับกลศาสตร์ควอนตัมเทียบเคียงได้กับสมการของแมกซ์เวลล์สำหรับคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในอดีต ต่อจากนั้น วิทยาการกลศาสตร์ควอนตัมจึงปรากฏความชัดเจนขึ้นอีกเป็นอย่างมาก ขณะเดียวกัน การศึกษาธรรมชาติของแสงแนวทางแบบเดิม ๆ ที่ละเอียดลออลึกลงต่อไปอีกนั้น พบว่าไม่ได้มีบทบาทสำคัญให้งานด้านทัศนศาสตร์ (optics) ก้าวหน้าเพิ่มขึ้นแต่อย่างใด เช่นเมื่อกล่าวถึงเลเซอร์ โฮโลแกรม รวมทั้งโฟโตนิกส์ (photonics) หรืองานที่เกี่ยวข้องกับแสง ปรากฏมีผลการทดลองมากมายที่ไม่สามารถอธิบายด้วยวิธีการดั้งเดิมนั้นได้อีกแล้ว โลกจึงก้าวข้ามสาขามาหาหลักการทางกลศาสตร์ควอนตัมเพื่อนำไปใช้ศึกษากันต่อ จึงได้ก่อให้เกิดงานแขนงใหม่ขึ้นตามมาอีกแนวทางหนึ่ง นั่นคือ ทัศนศาสตร์ควอนตัม  (quantum optics) จากการที่แสงได้รับการค้นพบแล้วว่าเป็นทั้ง คลื่นและอนุภาค (wave - particle duality) ความนุ่มลึกละเมียดละไมของวิทยาการที่มนุษย์ได้ค้นคว้าหาคำตอบเรื่องของธรรมชาตินี้มาอย่างยาวนานได้มาถึงอีกขั้นใหม่ที่ลึกซึ้งมากขึ้น โดยเกิดเป็นการอภิปรายถกเถียงอันมีชื่อเสียงที่สุดของวงการตามมาเลยทีเดียวกับเรื่อง “ค่าประจำถิ่นหรือ ณ ตำแหน่งใด ๆ” (locality) เสมือนการมีค่าประจำตัวของอนุภาค กล่าวคือโดยหลักสถิติตัวแปรสุ่มที่เกิดจากการวัดระบบทางกายภาพสองระบบที่อยู่ห่างไกลกัน ณ เวลาเดียวกัน ต้องมีความเป็นอิสระต่อกัน อีกทั้งมีความเชื่อว่าสถานะของสิ่งในธรรมชาติ (realism) มีอยู่จริงก่อนหน้าที่จะมีการสังเกตหรือตรวจวัด และจะเป็นอิสระจากการสังเกตนั้น ๆ อันหมายความว่า การวัดค่าสถานะจะไม่มีผลต่อระบบนั่นเอง ซึ่งแนวคิดนี้เคยสร้างความสับสนและการถกเถียงในวงการฟิสิกส์โลกมาอย่างยาวนาน เพราะผลการตรวจวัดของการทดลองต่าง ๆ กลับพบว่าเสมือนมีการสื่อนำข่าวสารระดับอนุภาคมูลฐานเกิดขึ้นได้ในทันทีทันใด (instanteneous) ราวกับว่าอนุภาคที่ห่างไกลจากกันมีสถานะร่วมกันได้นั่นเอง ดังนั้น สถิติจากการตรวจวัดจึงมิได้เป็นอิสระขาดจากกันดังที่คาดคะเนมาก่อนหน้า  กรณีดังกล่าว นักวิทยาศาสตร์ชื่อดังของโลกจำนวนหนึ่งได้เสนอว่าเป็นเพราะตัววิทยาการกลศาสตร์ควอนตัมเองยังคงมีความไม่สมบูรณ์และแสดงถึงการมีอยู่ของ “ตัวแปรที่ซ่อนเร้น"ด้วย เนื่องจากปรากฏการณ์ดังกล่าวนั้นจะไม่สามารถเกิดขึ้นเองได้เพราะจะละเมิดทฤษฎีสัมพัทธภาพที่ไม่มีสิ่งใดเคลื่อนที่ได้เร็วกว่าแสงนั่นเอง แต่ต่อมาเมื่อทฤษฎีบทของเบลล์ (Bell's inequality) ก่อร่างสร้างขึ้นกระทั่งทำการทดลองจนถึงการสร้างปรากฏการณ์ความพัวพัน (entanglement) ได้สำเร็จ แล้วพบว่าแม้อนุภาคจะอยู่ห่างไกลและถูกวัดในขณะเวลาเดียวกันจะมีสถิติที่ไม่เป็นอิสระต่อกันเกิดขึ้นได้จริง จึงพิสูจน์ซึ่งการ “ไม่มีค่าประจำถิ่น” (non-locality) ของธรรมชาติก่อนการตรวจวัดในที่สุด ทำให้สมมติฐานตัวแปรซ่อนเร้นก่อนหน้านั้นตกไป ความแข็งแกร่งของกลศาสตร์ควอนตัมจึงได้รับการสร้างเสริมจากการอภิปรายแห่งศตวรรษนั้นต่อ ๆ มา และมีพัฒนาการที่ก้าวหน้ามากขึ้นเป็นอย่างยิ่ง ศตวรรษกลศาสตร์ควอนตัม (The Centenary of Quantum Mechanics) งานการแผ่รังสีจากวัตถุดำโดย แม็กซ์ พลังค์ (Max Planck) ปฏิวัติวงการฟิสิกส์ดั่งเดิมให้กำเนิดสาขากลศาสตร์ควอนตัมที่ได้พัฒนาอย่างก้าวกระโดดต่อ ๆ มาร่วมหนึ่งร้อยปีอย่างยิ่งใหญ่ โดยวิทยาการแสงของยุคก่อนหน้าได้รับการพิจารณาข้ามมาร่วมสาขากับกลศาสตร์ควอนตัมนี้ด้วยเช่นกัน บนแกนเวลาของพัฒนาการดังกล่าว การกระเจิงคอมป์ตันโดย อาเธอร์ ฮอลลี คอมป์ตัน (Arthur Holly Compton) หรือหลักการเชิงอนุภาคของการแผ่คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าคือหลักชัยถัดมา กระทั่ง นักวิทยาศาสตร์ร่วมสมัยยุคต่อมาทั้ง พอล ดิแรก (Paul Dirac) พาสคาล จอร์แดน (Pascual Jordan) แวร์เนอร์ ไฮเซนแบร์ก (Werner Heisenberg) โวล์ฟกังเพาลี (Wolfgang Pauli) และอื่น ๆ อีกมากได้ช่วยกันวางรากฐานกลศาสตร์ควอนตัมให้เติบโตยิ่งขึ้น และ วิลลิส แลมบ์ (Willis Lamb) ยังขยายผลความเข้าใจพื้นฐานต่าง ๆ ให้สัมฤทธิ์ผลได้อีกมากในเวลาต่อมา ... หลังจากที่โลกได้รู้จักปรากฏการณ์ความพัวพัน (entanglement) หรือความสัมพันธ์ที่ห่างไกลเชิงควอนตัมแล้ว อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ บอริส โพโดลสกี และ นาธาน โรเซน (Albert Einstein, Boris Podolsky & Nathan Rosen: EPR) อธิบายถึงความสามารถในการเกิดการสื่อสารทันทีทันใด (instantaneous communication) ของความพัวพันเชิงควอนตัมนั้นด้วยการนำเสนอ  “ตัวแปรซ่อนเร้น”  (hidden variables)  ซึ่งกลายเป็นการท้าทายอย่างรุนแรงต่อภาพรวมวิทยาการควอนตัมโลก  กระทั่ง คิวอีดี (QED) ได้กำเนิดขึ้นและเป็นทฤษฎีที่ประสบผลสำเร็จมาก โดยที่ จูเลียน ชไวเงอร์ (Julian Schwinger) ซินอิทิโร โทโมนากะ (Sin-Itiro Tomonaga) และ ริชาร์ด ไฟน์แมน (Richard Feynman) นำเสนอสูตรคณิตศาสตร์อย่างละเอียดอธิบายสรรค์สร้างไว้ รวมทั้ง สาขาทัศนศาสตร์เชิงควอนตัม (quantum optics) ก็ได้กำเนิดตามมาด้วยโดย รอย กลาวเบอร์ (Roy Glauber) ทั้งหมดทำให้ครึ่งศตวรรษหลังเกิดมีพัฒนาการที่เข้มข้นสูงยิ่ง ในที่สุด จอห์น เบลล์ (John Bell) จึงเป็นผู้ทำให้สมมติฐานของการมีตัวแปรที่ซ่อนเร้นอยู่ก่อนหน้านั้นตกไป โดยมีการยืนยันต่อด้วยผลงานของ แดเนียล กรีนเบอร์เกอร์ มิชาเอล ฮอร์น และ อันตัน ไซลิงเงอร์ (Daniel Greenberger, Michael Horne & Anton Zeilinger) จากการนำเสนอ “สถานะ GHZ" ซึ่งได้ร่วมขับเคลื่อนให้โลกมาสู่สารสนเทศยุคใหม่สืบต่อมาอีกขั้น กระทั่ง การขยายผลการทดลองเพื่อพิสูจน์อสมการของเบลล์โดย ฟิลิปป์ แกรงกิแอร์ เจอราร์ด โรเจอร์ และ อแลง แอสเปก (Philippe Grangier, Gérard Roger & Alain Aspect) ได้ยืนยันคุณสมบัติร่วมเชิงอนุภาคของแสงอันเป็นมากกว่าแค่เพียงคลื่น ทั้งช่วยลบล้างหลักการตัวแปรซ่อนเร้นนำไปสู่การสร้างระบบความพัวพันขึ้นได้ กลศาสตร์ควอนตัมในรอบหนึ่งศตวรรษแรกจึงก้าวหน้าต่อมาอย่างอย่างมั่นคง ...   (The Solvay conference 1927) ภาคผนวก ข) หลักไมล์ ๕๐ ปี ควอนตัมไทยไทย: ความรู้ที่ไกลห่าง   ๒๕๑๘ (1975) “อาจารย์สิปปนนท์ เกตุทัต สมัยเรียนจบกลับมาควอนตัมยังไม่ได้สอนในเมืองไทยเลย เราตามหลังเขามาก ควอนตัมเกิดเมื่อปี ค.ศ.1925 อาจารย์สิปปนนท์กลับมาปี ค.ศ.1975 แม้ห้าสิบปีผ่านไปแล้วควอนตัมก็ยังไม่ถึงเมืองไทย”   บทสัมภาษณ์ ศ.ดร.สุทัศน์ ยกส้าน เรื่องศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร. สิปปนนท์ เกตุทัต อดีตนักเรียนทุน (คุรุสภา) ด้านฟิสิกส์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ และกระทรวงอุตสาหกรรม ๒๕๐๔ (1961) สำนักงานพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ (ชื่อเดิม) จัดตั้งขึ้นครั้งแรกตามพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติและพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ ๘) หน่วยงานราชการระดับกรมสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี ๓ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๔๕ เปลี่ยนชื่อเป็นสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ ๒๕๑๔ (1971)   งานวิจัยและการเรียนการสอนด้านนิวตรอนพลังงานสูง ภาควิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พร้อมเครื่องกำเนิดรังสีนิวตรอนแรก  ๒๕๕๕ (2012) การทดลองความพัวพันของแสงครั้งแรกโดยห้องปฏิบัติการการสื่อสารเชิงแสงและควอนตัม  (OQC lab) - สวทช. กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และรายงานการทดลองพิสูจน์ทฤษฎีบทของเบลล์ยืนยันการไม่มีอยู่ของข่าวสารก่อนการตรวจวัดตามหลักการกลศาสตร์ควอนตัม ๒๕๕๙ (2016) ภาษาไทยปรากฏเพียงภาษาเดียวในโลกที่กำหนดหน่วย “ตัว" ให้กับอนุภาคมูลฐาน พบได้ทั้งในตำราเรียนมาตรฐานระดับมัธยม ข่าวแปลการค้นพบอนุภาคของทุกสำนักข่าว และการเรียนการสอนหรือการสื่อสารทั่วไปในสังคม - เกิดโครงการรณรงค์ ‘ควอนตัมไทยไฉนถึงเป็น”ตัว”’ เพื่อทุกภาคส่วนสังคมได้ตระหนักถึงความผิดพลาดและร่วมหาทางพัฒนา ๒๕๖๓ (2020)  กำเนิด “ แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ.2563 – 2572 ” ฉบับ ๒๐ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๖๓ โดยหน่วยงานนโยบายรัฐฯ | Light & Quantum Milestones (2019) | Disclaimer: #WorldQuantum100 & #ThaiQuantum50  #IYQ2025 #ThaiYQ2025 - a public serving project by volunteers  no   conflict of interest & none  of personal agenda involved ๐   since  IYL2015  through IDL 2018   IDL 2019   IDL2020 ​ IDL 2021   IDL2022   IDL2023  and 2024 Welcome volunteers ! ๐

ชุดคอลัมน์ 'เตือนใจควอนตัมไทย' “เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” | ภาค ๑) ตรวจสอบย้อนหลังวิจัยฉ้อฉล  | ภาค ๒) ตรวจซ้ำควอนตัมไทยยุค 90s  | |  ภาค ๓) ตรวจทานโนเบลควอนตัมโลก  | ภาค ๔) ตรวจทิศแผนที่นำทางควอนตัมไทย ๒๕๖๓   | | ภาค ๕) ไทยควอนตัมสำนึกชอบ  | by IEEE Thailand Section Quantum Information Technology group & IEEE Communications society - Thailand chapter # ไทยควอนตัมสำนึกชอบ | #IYQ2025 & #ThaiYQ2025 | #WorldQuantum100 #ThaiQuantum50 | #QuantumFuture #QuantumYear | [ Previous QUOTES  ] “เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” | Quantum Computer | Quantum Communications  |

Milestone: JUNE 6, 2019 -- A meeting toward strategic plan for the national frontier research, and later resulting to the national roadmap (2020 -2029) of Thai Quantum Technology (aka   "quantum tech for animal health"  - white paper ) จดหมายเหตุ  -- 6 มิถุนายน 2562   “ประชุมการหารือการจัดทำยุทธศาสตร์การวิจัยขั้นแนวหน้า (Frontier Research)” เหตุบันทึก: ๑) นโยบายการเมือง พ.ศ.2562 ๒) อดีตนโยบายระดับสูงและวัฒนธรรมวงการวิทย์ไทยที่เกี่ยวข้อง (เจตนารมณ์ก่อนหน้า 14 มกราคม พ.ศ.2560) ๓) ผลลัพธ์สู่สังคมไทย พ.ศ.2563 สำหรับประเทศไทย "สิ่งที่ได้เรียนรู้": ระดับนโยบายบนพื้นฐานวัฒนธรรมภาพลักษณ์รางวัลและคำสรรเสริญของวงการวิทยาศาสตร์ไทยจากยุค 1990s  ( ปัญญาอลวน และ เตือนใจควอนตัมไทย ๔ ) พร้อมระดับทายาทสืบสายนโยบายร่วมต่อสานเจตนารมณ์ 14 มกราคม พ.ศ.2560 กับสาขาควอนตัมยุคใหม่และอื่น ๆ ณ ที่ประชุมการหารือการจัดทำยุทธศาสตร์การวิจัยขั้นแนวหน้า (Frontier Research) เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2562 โดยต่อมายุทธศาสตร์ระดับชาติหลายสาขาได้ถือกำเนิดขึ้น หนึ่งในนั้นคือผลลัพธ์อันน่าประหลาดใจผ่านมากับ “แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ.2563 – 2572” (20 กุมภาพันธ์ 2563) ปรากฏทั้ง   “ควอนตัมดูแลสุขภาพสัตว์” “ตรวจจับมะเร็ง”  “อัลกอลิธึมควอนตัมจัดอันดับผู้กู้และหนี้เสีย”  “การทำธุรกรรมออนไลน์และการทำธุรกรรมการเงินการธนาคาร” “วิเคราะห์ความเสี่ยงในตลาดหุ้นและการลงทุน” “เตือนภัยแผ่นดินไหว” “ระบบสื่อสารควอนตัมในทุกระดับครัวเรือน ” ฯลฯ นโยบายต้นน้ำควอนตัมไทยที่แปลกและน่าฉงนผลพวงส่วนหนึ่งจากวัฒนธรรมดั้งเดิมนี้ สังคมวิทย์รุ่นใหม่จำต้องร่วมตรวจสอบและแก้ไขกันต่อไป อีกครั้ง ! จดหมายเหตุ (milestone): 6 มิถุนายน 2562  -- “ประชุมการหารือการจัดทำยุทธศาสตร์การวิจัยขั้นแนวหน้า (Frontier Research)” ( โครงการวิทย์ไทยคนละครึ่ง [ Link ] ) ข้อเสนอแนะ (ปรับปรุงจาก: เตือนใจควอนตัมไทย ๔ -- ๒๕๖๗ ) แนวทางอันทรงเกียรติ “นิสสัคคิยปาจิตตีย์” หรือแสดงการ ยอมรับผลที่เกิดขึ้นพร้อมร่วมกันชดเชยโอกาสสู่สังคมด้วยความถ่อมใจ รวมทั้งสร้างโอกาสอื่น ๆ รอบด้านเพิ่มเติมกระทั่งได้พบกับจุดพลิกโฉมวงการวิทย์ไทยสู่อนาคตแนวใหม่ ไม่เหลือไว้ซึ่งภาระอุปสรรคต่อคนรุ่น หลัง ไม่ถูกนำไปอ้างเลียนแบบทำตามอย่างไม่สิ้นสุด จักสามารถยุติผลพวงจาก วิทย์ รัฐพันลึกไทย ได้โดยสมบูรณ์ ๐ โครงการจดหมายเหตุวิทยาการแสงและควอนตัม พ.ศ.๒๕๖๒  ๐ Light and Quantum Milestones - History for the Future 2019 “เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” คอลัมน์ "เตือนใจควอนตัมไทย" | ภาค ๑) ตรวจสอบย้อนหลังวิจัยฉ้อฉล  | ภาค ๒) ตรวจซ้ำควอนตัมไทยยุค 90s  | |  ภาค ๓) ตรวจทานโนเบลควอนตัมโลก  | ภาค ๔) ตรวจทิศแผนที่นำทางควอนตัมไทย ๒๕๖๓   | | ภาค ๕) จดหมายเหตุ ๕๐ ปีควอนตัมไทย | ภาค ๖) 'ธรรมาภิบาล' [ หนังสือ สารคดีสี่จดหมายเหตุสำคัญ " ปัญญาอลวน "  ]

The 8th Thai Quantum Information Forum annual SEMINAR 2025 - (Q-Thai SEM#8)   #IYQ2025 & #ThaiYQ2025 - registered event Where:   online  at YouTube - premiere - รอบปฐมฤกษ์   🔔 https://www.quantum-thai.org/seminar-conference When:   November 29, 2025 (9:30 pm GMT+7 onwards) (pre-Event ONINE  session : on air Nov 15, 2025) "1,500 วัน สานฝันควอนตัมไทย (๑๕ พ.ย. ๒๕๖๘ - ๒๐ กพ. ๒๕๗๒)" -- ความเห็นและข้อเสนอแนะการปรับปรุง แก้ไขยุทธศาสตร์ นโยบายและแผนงานใน ‘แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ. ๒๕๖๓-๒๕๗๒’ by IEEE Thailand Section Quantum IT group, November 15, 2025 Online Time: November 29, 2025 ​​ ​​​ Opening Speech:  9:30 pm "Thailand Perspective on Quantum Technology" (in Thai) Prof.Yongyuth Yuthavong former Thailand deputy prime minister and minister of S&T ปาฐกถาเปิดกิจกรรม 9:30 pm "เทคโนโลยีควอนตัมในบริบทไทย"  โดย ศ.ดร.ยงยุทธ ยุทธวงศ์ อดีตรองนายกรัฐมนตรี  และรัฐมนตรีว่ากาารกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี  Keynote Talk #1:  10:00 pm “Post-Quantum Cryptography Industry: 2025 perspectives”  by Julian Fay - CTO Senetas corporation, Australia ​ Keynote Talk #2: 10:30 pm “ Hybrid Quantum Machine Learning & Optimization for 6G networks ”  by Prof.Trung Q. Duong, IEEE Fellow Memorial University of Newfoundland - Canada Keynote Talk #3: 11:00 pm “ IEEE CS - Quantum Technical Community: an overview and an invitation ” by Prof.Gregory T. Byrd NC State University, USA & IEEE Quantum Technical Community (QTC) - Vice Chair Keynote Talk #4: 11:30 pm​ ​ “Quantum-High Performance Computing Hybrid Platform” by Dr.Mitsuhisa Sato, Director - Quantum-HPC Hybrid Platform Division RIKEN Center for Computational Science, Japan Onsite Mini - Exhibition:   "International Year of Quantum S&T #IYQ2025 & #ThaiYQ2025" at Thailand Annual General Meeting (AGM) 2025​ Time: November 29, 2025 (05:00 pm - 7:00 pm GMT+7) ​​ ​   Venue : The Berkeley Hotel Pratunam , Bangkok Contact: thailand_chapter@comsoc.org Q-Thai SEM#8 2025 chaired by K Sripimanwat sponsored by EGAT :   Electricity Generating Authority of Thailand  The Collections (previous Q-Thai SEM) (2024 - online) “ Classical & Quantum Security" https://youtu.be/tZJ84_tKiEM?si=_HgqwgrHAlut9NKM (2023 - online) “Bringing Quantum Computer to Life” https://youtu.be/o64kWPuSBW4?si=6h5_gkkHpRFa6GCX (2022 - online)  Proof of concept of QKD -use cases in Tokyo QKD Network https://youtu.be/sQKqQnXdMS0 (2021 - online) Tripartite R&D Consortia as a Vehicle for Economic Development https://youtu.be/MIeoIBgnrFA (2020 -  online )  Quantum-Safe Security 2020 https://youtu.be/zvwDtO8PPAs (2019 - on site)  Quantum Computing and Its Opportunity for Thailand (IBM) https://youtu.be/DTMNwhnCklw | Q-Thai.org - Quantum-Thai.org - Thai Quantum Information Forum | | updated: Nov 14, 2025 |

50th anniversary of internet in everyday life with the celebration on 40 years of the rhetoric on quantum internet, what's happening ? and going on ? (ภาษาไทยเลื่อนลงด้านล่าง) Prologue A) Internet was born on May 1974, when the IEEE Transactions on Communications scientific journal published the seminal paper “A Protocol for Packet Network Intercommunication” by Vinton Cerf and Robert Kahn .  Prologue B) Quantum internet is one of the series on the (1984) quantum key distribution (QKD) or quantum cryptography , that mutated with the contemporary rhetoric to (2 018) Quantum Safe Solutions , (2020) Quantum Safe Security , and then (2023) Quantum-Safe-as-a-Service (QSaaS) . Prologue C) While NCSC ( National Cyber Security Centre  - UK 2018 ), NSA ( National Security Agency  - US 2020 ), ANSS ( Agence nationale de la sécurité des systèmes d’information  - France 2022 ), and BSI ( Federal Office for Information Security  - Germany 2022 ) did not recommend QKD, nor any QKD manufacturer has ever implemented it to secure their own networks (7days/ 24hrs) ( more info. ). Ho wever from the weird national roadmap (2020 - 2029) of Thai quantum technology strategic plan ( aka "quantum tech for animal health" - white paper ) , it targets to implement full quantum internet at the 6th year - 2025 , and then expanding for every household at the end of its roadmap (2029) !!! ๐ Prevention from Quantum “Tie-in Selling” and LiFi Misleading   ๐ ๐ ธุรกิจควอนตัมรูปแบบ “ขลัง ขู่” ดูแลระบบไฟฟ้า | Quantum “Tie in selling” 2022   ๐ อินเทอร์เน็ต กำเนิดเป็นทางการเมื่อ ค.ศ.1974 ส่วน อินเทอร์เน็ตควอนตัม หรือการสื่อสารเชิงควอนตัมมีต้นกำเนิดจากวิทยาการพื้นฐานด้านรหัสลับด้วยคุณสมบัติทางเฉพาะกิจเมื่อ ค.ศ.1984 โดยแปลงชื่อเปลี่ยนตามกระแสสังคมร่วมสมัยมาตลอดระยะเวลาสี่สิบปี เป็นระบบวิทยาการเอกเทศเงื่อนไขพิเศษยังมิได้เกี่ยวข้องกับระบบไอทีทั่วไปแต่อย่างใด กระนั้น “แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ.2563 – 2572”  - 20 กุมภาพันธ์ 2563 (หรือที่รู้จักในชื่อ รายงานฉบับ " ควอนตัมดูแลสุขภาพสัตว์ ” ) ระบุแผนงาน "การสร้างระบบโครงข่ายการสื่อสารความปลอดภัยสูงโดยใช้ระบบควอนตัม (2025)" และมุ่งเป้าการใช้งาน "ทุกครัวเรือน (2029)" ! " อินเทอร์เน็ต ที่ใช้งานกันอยู่ทุกวันมีอายุครึ่งศตวรรษแล้ว ส่วน อินเทอร์เน็ตควอนตัม (quantum internet) คือวิทยาการฟิสิกส์พื้นฐานที่นักวิจัยพยายามสร้างวาทกรรมเชื่อมการประยุกต์จากโลกจินตนาการพ่วงเข้ากับระบบไอทีของโลกปัจจุบันมาตลอดระยะเวลาสี่สิบปี" จดหมายเหตุ อินเทอร์เน็ต (Internet Milestones) พ.ศ. ๒๕๑๖ (1973)  วินตัน เคิร์ฟ (Vinton Cerf) นําเสนอผลการออกแบบระบบอินเทอร์เน็ตและโพรโตคอลสําหรับแม่ข่ายที่เรียกว่า “ทีซีพี (Transmission Control Protocol: TCP)” สําหรับเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต พ.ศ. ๒๕๑๗ (1974) เดือนพฤษภาคม วารสารวิศวกรรมสื่อสาร ( IEEE Transactions on Communications ) ตีพิมพ์  “A Protocol for Packet Network Intercommunication”  โดยวินตัน เคิร์ฟ (Vinton Cerf) โรเบิร์ต คาห์น ( Robert Kahn) ต้นกำเนิดระบบอินเทอร์เน็ตอย่างเป็นทางการ พ.ศ. ๒๕๒๐ (1977)  การทดลองเกี่ยวกับทีซีพีสามารถยืนยันความสามารถในการเชื่อมต่อระหว่างระบบการสื่อสารผ่านคลื่นวิทยุ ระบบโทรศัพท์และการสื่อสารผ่านดาวเทียมเข้าด้วยกันเป็นเครือข่ายการสื่อสารได้  พ.ศ. ๒๕๒๑ (1978)  วินตัน เคิร์ฟ จอน โพสเทล และแดนนี่ โคเฮน (Danny Cohen) นําเสนอการแตกองค์ประกอบของโพรโตคอลทีซีพี เป็นเกณฑ์วิธีส่งข้อมูลภายในเครือข่ายและระหว่างเครือข่ายที่เรียกว่า “ทีซีพี/ไอพี (Transmission Control Protocol/Internet Protocol: TCP/IP)”   พ.ศ. ๒๕๓๓ (1990)  มหาวิทยาลัยแห่งมลรัฐมินนิโซตานําเสนอระบบโกเฟอร์ (Gopher) พื้นฐานของการระบุตําแหน่งข้อมูลข่าวสารบนเครือข่าย ซึ่งต่อมาพัฒนาเป็นเวิลด์ไวด์เว็บ (World Wide Web: WWW) ในปีเดียวกัน ทิม เบอร์เนอร์ลี (Tim Berners-Lee) คิดค้นเครือข่ายเวิลด์ไวด์เวบเป็นครั้งแรก ณ​ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ พ.ศ. ๒๕๓๔ (1991)  - ทิม เบอร์เนอร์ลี จากศูนย์วิจัยเซิร์น คิดค้นโปรแกรมเวบเบราวเซอร์ (Web browser) โปรแกรมสําหรับท่องเน็ตตัวแรกของโลก - มูลนิธิวิทยาศาสตร์แห่งชาติของประเทศสหรัฐอเมริกาพัฒนาเทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตในเชิงพาณิชย์ที่ดําเนินการโดยกลุ่มผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตหรือไอเอสพี (Internet Service Providers: ISP)  ( ที่มา จดหมายเหตุโทรคมนาคมโลกและประเทศไทย ) ๐ “ [quantum cryptography] seems like a solution to a problem that we don’t really have ๐ ๐ it's an expensive solution to a problem which doesn't exist ๐   ๐ " Do We Need a Quantum Internet? "  ๐ Quantum Internet's nodes: "Temporary solution" - Jian-Wei Pan (USTC) (updated:June 24, 2024 - "temporary solution") จดหมายเหตุ วาทะกรรมอินเทอร์เน็ตควอนตัม ( [The. Rhetoric of] Quantum Internet Milestones) พ.ศ. ๒๕๓๗ (1984) Quantum key distribution (QKD) - Quantum cryptography พ.ศ. ๒๕๖๑ (2018) Quantum Safe Solutions พ.ศ. ๒๕๖๓ (2020) Quantum Safe Security พ.ศ. ๒๕๖๖ (2023) Quantum-Safe-as-a-Service (QSaaS) อินเทอร์เน็ตควอนตัมเป็นเพียงวาทกรรมเชิงจินตนาการที่นักวิจัยวาดหวังให้สังคมทั่วไปได้รับประโยชน์ ทว่า กลับเกิดประโยชน์เพียงแก่ตนด้านงบวิจัยหรือวาระอื่นใด โดยสร้างผลทางลบด้านการสื่อสารวิทยาศาสตร์ (science communication)ให้กับสังคมทั่วไปอย่างมาก อาทิ หลาก หลายสถาบันวิจัย บริษัทเอกชน และบุคลากรในวงการวิชาการอ้างว่าได้สร้างโครงข่ายการสื่อสารควอนตัม (quantum network - quantum internet) แล้ว แต่จะละเว้นการสาธยายคุณสมบัติที่แท้จริงโดยเฉพาะข้อจำกัดสำคัญของช่องทางพิเศษเพื่อส่งกุญแจรหัสลับควอนตัม (quantum channel) เป็นต้น ซึ่งช่องทางควอนตัมนี้ไม่สามารถต่อเชื่อมเป็นเครือข่ายลักษณะปกติของโลกการสื่อสารหรือระบบไอทีทั่วไปและต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษ (แทนที่จะรักษาความปลอดภัยให้ระบบโดยไม่มีใครสามารถดักฟังได้ตามอ้าง) เนื่องจากคุณสมบัติเชิงควอนตัมไม่สามารถส่งผ่านชุมสาย (exchange) หรือเครื่องทวนหรือขยายสัญญาณ (repeater) ทั้งนี้ระบบเส้นใยนำแสงหรือแม้แต่ดาวเทียมควอนตัม (trusted relay) นั้น เป็นเพียงสนามสร้างสถานการณ์สมมติหรือจำลองการทดลองทางวิทยาศาสตร์เท่านั้น อีกทั้ง ยังมีการแอบอิงใช้งาน “ชุมสายหรือโหนดที่ไว้ใจได้ Trusted node)” เฉพาะกิจ ขึ้นมาเพิ่ม เพื่อเชื่อมโยงขยายระยะของช่องทางพิเศษนั้นเข้าด้วยกันตามอำเภอใจ ! ( ศึกษาเพิ่มเติม [ 1 ] [ 2 ] ) ๐ Quantum Cryptography vs Post-Quantum Cryptography - คนละเรื่องเดียวกัน  ๐   ๐  อุตสาหกรรมรหัสลับควอนตัมจำแลง   ๐ ๐ รายงานการตลาดรหัสลับควอนตัม (ทิพย์)   ๐ จดหมายเหตุ “ต้นน้ำนโยบายควอนตัมพิลึกพิลั่นไทย” Weird Thai Quantum Policy - June 6, 2019 ต้นกำเนิด “แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ.2563 – 2572”   ค.ศ.2024  ปีกึ่งศตวรรษอินเทอร์เน็ตของระบบการสื่อสารจริงที่ยังประโยชน์ทั่วโลกมาครบรอบห้าสิบปี ส่วนกรณีความฝันของอินเทอร์เน็ตควอนตัมกำเนิดมาได้นับสี่สิบปีแล้ว โดยสร้างทั้งโอกาสด้านวิทยาการสู่อนาคตบนพื้นฐานการสื่อสารระบบเอกเทศแนวทางใหม่จากศักยภาพของปรากฏการณ์เชิงควอนตัม พร้อมสร้างปัญหาการสื่อสารวิทยาศาสตร์ไปทั่วโลกด้วยเช่นกันโดยเฉพาะในประเทศไทยที่หนักหนายิ่ง เนื่องจากวาทกรรมเชิงจินตนาการดังกล่าวปรากฏอยู่ในแผนยุทธศาสตร์ของชาติเพื่อเป้าหมายการสร้างใช้งาน ซึ่งไ ม่มีโอกาสเกิดขึ้นได้จริงทั้งด้านพื้นฐานสังคม เทคโนโลยี และกำหนดเวลาดังที่ระบุ ไม่ว่าจะด้วยทรัพยากรหรือความพยายามสักเพียงใด ! และ ณ ปีเดียวกันนี้ แผนที่ การพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย (พ.ศ.2563 – 2572 ) ดังกล่าวได้นำทางสังคมไทยมาถึงครึ่งแผนงานแล้ว ก่อนที่จะ 'ซ้ำรอยอดีต' อีกครั้งใหญ่ถึงเวลาอันเหมาะสมหรือยังที่ระดับนโยบาย Frontier Research ผู้เริ่มต้นจดหมายเหตุหลักไมล์อันพิลึกพิลั่นนี้ไว้ ได้ ยอมรับความเป็นจริง ทบทวน ปรับปรุง และแก้ไขด้วยความถ่อมใจ ? “เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” คอลัมน์ "เตือนใจควอนตัมไทย" | ภาค ๑) ตรวจสอบย้อนหลังวิจัยฉ้อฉล  | ภาค ๒) ตรวจซ้ำควอนตัมไทยยุค 90s  | |  ภาค ๓) ตรวจทานโนเบลควอนตัมโลก  | ภาค ๔) ตรวจทิศแผนที่นำทางควอนตัมไทย ๒๕๖๓   | | ภาค ๕) จดหมายเหตุ ๕๐ ปีควอนตัมไทย | ภาค ๖) 'ธรรมาภิบาล' | จดหมายเหตุควอนตัมไทย | Thai Quantum Milestones | | “ต้นน้ำนโยบายควอนตัมพิลึกพิกลไทย !” | Thai Quantum Policy - June 6, 2019 |

“ควอนตัมไทยกับการตรวจสอบย้อนหลัง” -- ขณะที่ขบวนรถวิจัยควอนตัมโลกตะวันตกกำลังเร่งความเร็วกันด้วยงบประมาณมหาศาลและได้งานอัตราส่วนใหญ่ระหว่าง “ควอนตัมของจริง” กับ “ควอนตัมเกินจริง” ส่วนของเมืองไทยเพียงระดับหลักสองร้อยล้าน ค.ศ.2023 ปรากฏภาพทั้งขบวนควอนตัมจริงวิ่งอยู่บนชุมทางรางคู่กับภาพลักษณ์ควอนตัม โดยมีตู้เสริม “ควอนตัมเกินจริง” “ควอนตัมเทียม” และ "ควอนตัมขายพ่วง" ร่วมโบกี้เข้ามาด้วย ! ๐ Prevention from Quantum “Tie-in Selling” and LiFi Misleading 2023 ๐ ๐ "ธุรกิจควอนตัมขายพ่วง ปีที่ 2" | IEEE ComSoc Thailand | รายงานประจำปี พ.ศ.๒๕๖๖ ๐ เริ่มต้นด้วยกรณีศึกษาการสร้างผลงานไอทีควอนตัมจากการทดลองเทียมตั้งแต่ท้ายยุค 1990s หรือของสองทศวรรษก่อน หลังจากกระจัดกระจายเงียบหายไปนับสิบปี ได้ย้อนวนกลับมาร่วมเวทีวงการวิทย์ปัจจุบันที่กำลังอยู่ช่วงน้ำขึ้นให้รีบตัก ทั้งนโยบาย งบประมาณ การประชาสัมพันธ์และโปรโมตกิจกรรมควอนตัมกันอย่างครึกครื้น ตามด้วยกรณีการสร้างภาพลักษณ์และควอนตัมเกินจริง อีกทั้งภาคเอกชนที่แฝงมากับการขายพ่วงรหัสลับควอนตัมอยู่ในวงการไฟฟ้ากำลัง ทั้งหมดเป็นสัญญาณเตือนที่ดังสะสมตลอดทั้งปี พ.ศ.๒๕๖๖ และเมื่อถึง พ.ศ.๒๕๖๗ นี้ปีที่ “ แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ.2563 – 2572 ” ผ่านมาถึงครึ่งทางแล้ว จึงไม่ช้าหรือเร็วเกินไปที่ควรทักกันได้แล้วว่า นักวิชาการนโยบายรุ่นใหม่พร้อมไหมในการย้อนทบทวนแผนยุทธศาสตร์ที่ใช้นำทางมาท่ามกลางเสียงวิจารณ์ว่ามีส่วนของ "ควอนตัมเกินจริง" พร้อมกับการรับรู้เรื่องราวในอดีตที่คาบเกี่ยวกับ "ควอนตัมเทียม" ก่อนขับเคลื่อนไปสู่อนาคตกับครึ่งทางที่เหลือต่อไป โดยเฉพาะปีที่ผ่านมาล่าสุด สามในสี่กลุ่มวิชาการเก่าแก่ทั้งที่หมิ่นเหม่รวมถึงกรณีผิดจริยธรรมเต็มตัวกับควอนตัมภาคการทดลอง (ทิพย์) ได้หวนคืนสังคมไทยพร้อมกัน โดยหนึ่งยังคงดำรงตนอยู่บนจินตนาการกระจายข่าวการสร้างงานควอนตัมตามใจตนจนน่าใจหาย ส่วนอีกสองกรณีปรากฏร่วมเวทีระดับประเทศพร้อมหน้ากับผลพวงนโยบายวิทย์ภาพลักษณ์ของยุคก่อน ขณะที่ภาคสังคมทั่วไปก็อุดมไปด้วยวาทะกรรมสินค้าควอนตัมแปลกปลอมตลอดทั้งปีด้วย แผนที่ในมือกำลังพาสังคมไทยไปทางทิศใด ! (11 มีนาคม 2561) ๐ บทเรียนการตรวจสอบย้อนหลังในอดีต ๐ วงการไอทีควอนตัมไทย ( การสื่อสารและการคำนวณ ยกเว้นเซ็นเซอร์เชิงควอนตัม) หนึ่งในสาขาหลักของการประยุกต์ฟิสิกส์พื้นฐาน ผ่านเวลามากว่าสองทศวรรษพร้อมกับเรื่องราว ความล้มเหลว ละทิ้งงาน  และ การสร้างส่ิงแปลกปลอมของกิจกรรมวิจัยในอดีต ที่บันทึกไว้เพื่อนักวิชาการรุ่นหลังได้ศึกษาใช้ลดความเสี่ยงอนาคต รวมไปถึง คอลัมน์ หนังสือพิมพ์เดลินิวส์ออนไลน์ (พ.ศ.๒๕๕๙ -  ๒๕๖๑)   จดหมายเหตุแสงและควอนตัม (2019 ) วีดีโอวิชาการ   และ สารคดีสี่จดหมายเหตุ หนังสือ “ปัญญาอลวน (๒๕๖๕)”  อันมาพร้อมกับตรวจสอบย้อนหลัง (retract) อย่างตั้งใจ เผยแพร่มาตั้งแต่ยุคเริ่มต้นสังคมออนไลน์หรือช่วงวัฒนธรรมการสร้างภาพลักษณ์รางวัลและคำสรรเสริญกำลังเบ่งบาน ขอเชิญเริ่มทบทวนกับ “ควอนตัมไทยนิยม” ตามด้วยสามความเดิมโดยย่อต่อจากนี้ แล้วร่วมหาทางออกไปสู่อนาคตที่สดใสกันต่อไป ๐ “ปัญญาอลวน” ๒๕๖๕ สารคดีสี่จดหมายเหตุ ๐ ๐  รายงานวิทย์ไทยแห่งสองทศวรรษ | บั้งไฟพญานาค & ควอนตัมดูแลสุข ภาพสัตว์ ! ๐ (ทบทวน ๑ - พ.ศ.๒๕๕๙ ) --บันทึกจากคอลัมน์ OQC/LED ไอทีเดลินิวส์ออนไลน์ ๐ ไอทีควอนตัมไทยประดิษฐ์ (4) : รู้ไหม ? ๐ (16 มี.ค. 2016 www.dailynews.co.th/article/385660) การทดลองที่ระบุว่าประดิษฐ์สร้างงานควอนตัมแสงความเร็วสูงได้ แต่ปฏิบัติด้วยอุปกรณ์ความเร็วต่ำมากไม่ครบองค์ประกอบที่สร้างขึ้นได้จริง ทว่า กลับมีผลจากการจินตนาการ ( ให้โฟตอนเดี่ยวหรือคู่พัวพันสามารถหยุดและประพฤติตัวตามที่จะสมมติกำหนด ) โดยไม่มีใครสามารถขอเข้าเยี่ยมชมทัศนศึกษาสิ่งประดิษฐ์ที่กำเนิดผลนั้นได้ งานจินตนาปราศจากหลักวิศวกรรมฯ ว่าโลกสื่อสารไร้สายอนาคตจะเป็นดังที่ปรารถนา เช่น ระบบโทรศัพท์เคลื่อนที่มีคุณสมบัติเชิงควอนตัมแสงไปสร้างอยู่ได้ทั้งบนตัวระบบและลูกข่าย (handset) พร้อมระบุอีกว่าสาธิตได้ด้วย ผลงานด้านการทดลอง (experiment)  ไอทีหรือรหัสลับควอนตัมหลายแหล่งจากเมืองไทยปรากฏในวารสารและฐานข้อมูลวิชาการโลกจำนวนมาก โดยนักศึกษาไทยทำวิทยานิพนธ์เชิงทดลองด้านนี้จบระดับบัณฑิตศึกษานำหน้าสิงคโปร์ที่สร้างศูนย์วิจัยเทคโนโลยีควอนตัม (CQT) พันล้านมีอุปกรณ์เพียบพร้อม (2012) ไปก่อนนานมาแล้ว   ! หมายเหตุ: (ผลงานช่วง 1995 - 2012) — คำค้นสามัญ; “quantum key distribution, parametric down conversion, ring resonator, quantum cryptography, BB84, QKD” -- คำค้นละเอียด; “quantum meditation !, tested, practical, experiment, implemented” (ทบทวน ๒ - พ.ศ. ๒๕๖๒)  -- จดหมายเหตุแสงและควอนตัม 2019 ๐ ควอนตัมจำแลงและวิทยาการแสงสลัว (Fake Quantum & Dark Light) ๐     งานวิจัยและพัฒนาจำแลงจากกรณีฉ้อฉลระดับโลกของนักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน Jan Hendrik Scheon (2002) สร้างผลงานวิจัยปลอมจำนวนมาก ​กระทั่งถูกถอนผลงานรวมถึงถูกถอดถอนวุฒิการศึกษาปริญญาเอกด้วยนั้น ทำให้สังคมวิชาการได้รับผลกระทบระดับรุนแรงมากจึงตระหนักมากขึ้นกับคำว่าการนั่งเทียน (fabrication) อันตรวจสอบได้ยากกว่าการคัดลอกผลงาน (plagiaism) สำหรับประเทศไทย (ค.ศ.2000 เป็นต้นมา) พบงานวิจัยและวิทยานิพนธ์นั่งเทียนหรือไอทีควอนตัมไทยประดิษฐ์เนรมิตงานเทียมจำนวนมากเช่นกัน  งานประยุกต์อุปกรณ์เพื่อการสร้างเครือข่ายสื่อสารปกติมิได้ใช้สถานะทางควอนตัมฟิสิกส์ แม้ได้รับการทักท้วงบ่อยครั้งแต่กลับไปปรากฏอยู่บนหน้าปกวารสารต่างประเทศ ... “การประยุกต์ใช้รหัสลับที่รับประกันด้วยกฎทางฟิสิกส์ว่าด้วยทฤษฎีห้ามคัดลอกมาช่วยเพิ่มความปลอดภัยบนระบบ” งานควอนตัมกับศาสนาในวารสารวิทยาศาสตร์หลบมุม ... และวารสารชั้นนำของโลก Nature (2018) เผยบทสำรวจ “นักวิจัยปลาหมึก" ผู้ตีพิมพ์ผลงานใหม่ที่น่ากังขาได้ในทุก ๆ ห้าวัน โดยปรากฏมีจากประเทศไทยสี่กรณีและหนึ่งในนั้นคืองานด้านไอทีควอนตัมที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยคือ หนึ่งชิ้นงานในทุกสามวัน นักศึกษาระดับบัณฑิตวิทยาลัย (โท เอก) ที่เกี่ยวข้องให้การยอมรับถึงงานที่ได้สร้างขึ้นจากจินตนาการเหล่านั้น กลุ่มงานไอทีควอนตัมจำแลงไทยหลายแห่งผลิตบัณฑิต มหาบัณฑิต และดุษฎีบัณฑิต กระจายเป็นนักวิชาการ นักวิจัย อาจารย์และครูอยู่ในทั้งส่วนกลางและภูมิภาค มากและนานมาแล้ว (รวมถึงประเทศเพื่อนบ้าน - เพิ่มเติม 2024) ๐  Thousands of scientists publish a paper every five days - 12 Sept 2018 : (“นักวิจัยไฮเปอร์” ไทยร่วมอยู่ใน ๒๖๕ คน จาก ๓๗ ประเทศทั่วโลก) ๐ ( Scopus - Science Direct 2013) งานควอนตัมไทยระดับ ๖๐ ชิ้น โดยครึ่งคือรายงานผลการทดลอง  ๐ (ทบทวน ๓ - พ.ศ.๒๕๖๕) -- หนังสือ “ปัญญาอลวน” ๐ สำนักควอนตัมนั่งเทียน ๐ เมื่อสืบค้นลึก ๆ จากสะอึกจึงมาถึงตะลึงงันกับการสร้างดุษฎีบัณฑิตจบปริญญาเอกโดยใช้เวลาเพียงหนึ่งและสองปีก็มี และกรณีที่ทำให้ถึงกับตกเก้าอี้คือ มหาบัณฑิตหนึ่งในกลุ่มเหล่านั้นสารภาพภายหลังถูกซักชุดใหญ่ว่าผลิตผลวิจัยเชิงสมมติหรือนั่งเทียนขึ้นมาเอง “ครับ ใช่” !   ทั้งนี้ กรณีที่ชัดแจ้งและถูกฟ้องออกมาได้ก็เพราะว่ามืดมัวแบบมากมายจนกลายเป็นเด่นชัด แต่ยังมีอีกหลายสำนักที่พรรษาไม่แก่กล้าเท่าจึงสร้างงานสีเทาออกมาเพียงบางโอกาส จากการสำรวจพบทั้งที่ “รู้เท่าไม่ถึงการณ์” “รู้แล้วก็ยังจะทำ” “ตั้งใจ (หลบ)” และ “หลุดโลก” ทำนอง “มีไอน์สไตน์เป็นไอดอลแต่ล้วงผลงานวิทยาศาสตร์จากกระเป๋าการ์ตูนโดราเอมอน” ๐ นโยบายวิทย์ร่วมสมัย ๐ “ ให้ผมหลีด (lead - นำ) ... ไปรวมตัวกันมา ผมมี consortium (๑๔ ม.ค.๒๕๖๐) ” ๐ บทเรียนสอนใจวงการควอนตัมไทย ๐ กรณีควอนตัม “หลุดโลก” โด่งดังและชัดเจนสุดกรณีแรกผู้เปิดเผยตนต่อสาธารณะมาโดยตลอดและระบุในประวัติตนเองด้วยว่า Nature  สรรเสริญให้เป็น “นักวิจัยไฮเปอร์” แม้สังคมวิชาการโลกเห็นตรงกันข้าม ได้ประกาศเองอีกครั้งใหญ่ในปี พ.ศ.๒๕๖๖ ผ่านสื่อสังคมออนไลน์สาธารณะและการส่งข้อมูลส่วนบุคคล โดยเผยแพร่กิจกรรมที่ทำให้มิตรสหายคลายความสงสัยได้แล้ว และกลับกลายเป็นการ “ห่วงใยอย่างยิ่ง” แทน เพราะข้อมูลนั้นมากับการสถาปนามหาวิทยาลัยเทคโนโลยี (โหน) ฯ ก่อตั้งวารสารวิศวกรรมควอนตัม (ตีพิมพ์ได้ให้แสน) หรือการทำสมาธิบนแท่นที่อ้างว่าหนึ่งในอรหันต์เคยนั่งปฏิบัติธรรม และอื่น ๆ จึงเป็นบทสรุปของรอบสองทศวรรษได้โดยสมบูรณ์ ดังนั้น ควรช่วยกันสนทนา ปลอบประโลม และหาทางช่วยเยียวยา อันจะเป็นหนทางช่วยชลอหรือยุติผลงานจากเครือข่ายวิชาการอันเป็นที่สงสัยกันมาตลอดยี่สิบปีนี้ลงได้ โดยอีกส่วน สมาชิกของกลุ่ม “รู้แล้วก็ยังจะทำ” “ตั้งใจ (หลบ)” และที่กระจัดกระจายเบาบางลงไปด้วยเหตุปัจจัยอื่น ๆ อาทิ ทิ้งงาน งบประมาณหมด หลบเลี่ยงการตรวจสอบ ฯ ได้กลับมาร่วมกิจกรรมเวทีควอนตัมคนรุ่นใหม่ของประเทศ อีกครั้ง ! เป็นเรื่องน่าสรรเสริญยิ่งหากบุคลากรทั้งเทคนิคและนโยบายยุค 1990s - 2000s กลับใจแล้วนำ “ประสบการณ์ที่ล้มเหลว” ทุกประเภทในอดีตมาช่วยเหลือเป็นพี่เลี้ยงถอดบทเรียนให้คนรุ่นใหม่ได้มีโอกาสสำเร็จที่สูงขึ้นด้วยความสื่อสัตย์ (integrity) แต่หากมิใช่และยังไม่สามารถใช้คืนสังคมไทยจากทรัพยากรที่เคยใช้ไป ก็มิควรอย่างยิ่งในการเกาะกระแสเพื่อสนองเป้าหมายส่วนตน ไม่ว่าความต้องการจะเป็นดั่งไอดอลเพ้อฝันไอน์สไตน์เชื้อสายไทย การมีสหายเสกทรัพย์และผลวิจัยได้จากกระเป๋าโดราเอมอนสร้างงานจินตนาการ รวมทั้งการสร้างภาพลักษณ์จากคำว่าควอนตัมโดยต่ออายุงานหรือสานนโยบายยุค “‘classical’ ลองผิดลองถูก” แปะพ่วงไปกับคนรุ่นใหม่ ทั้งหมดนั้นหาได้ช่วยวงการวิทยาศาสตร์ไทยไปสู่ความสำเร็จ ซ้ำร้ายจะสร้างภาระสะสมต่อเนื่องจากยุคเดิมไปสู่อนาคตดังเช่นที่ผ่านมา ทบทวนโ ครงการวิจัยร่วมสมัย (ฟิสิกส์และวิศวกรรมไฟฟ้า) : ตัวนำยวดยิ่ง (1980s) นิวเคลียร์  (1980s) ไมโครอิเล็กทรอนิกส์  (1990s - มากกว่าพันล้าน)  ฮอโลแกรม (1990s - มากกว่าร้อยล้าน) ฮาร์ดดิสก์  (2000s - มากกว่าพันล้าน)  3G (2000s - 50 ล้าน)  UAV - อากาศยานไร้คนขับ (2000s - 100 ล้าน)   นาโนเทคโนโลยี (2000s - มากกว่าพันล้าน) ดิจิทัลทีวี  (2010s) เทคโนโลยีควอนตัม  (2010s - 200 ล้าน ++) ไปดวงจันทร์ (2020s ++) 5G Use Cases (2020s) และกลับมา ไมโครอิเล็กทรอนิกส์ (ชิป) 2024  ++ ๐ สะกิดนโยบายวิทย์ไทย (ระดับปฏิบัติการ) ๐ ขณะที่เวทีควอนตัมหลักของโลกทั้งยุทธศาสตร์ “เสรีนิยมระดมทุน” ของโลกตะวันตก “วาระซ่อนเร้นการเมือง (propaganda)” ของประเทศจีน โดยสหรัฐอเมริกามีความก้าวหน้าสูงสุดด้านการคำนวณควอนตัม (quantum computing)  ส่วนประเทศจีนอยู่แถวหน้าของสาขาการสื่อสารควอนตัม (quantum communications) ปรากฏทรัพย์สินทางปัญญาสูงสุดทั้งจำนวนผลงานตีพิมพ์ สิทธิบัตร และการผลิตบุคลากร ดำเนินกลยุทธด้วยสี่ปัจจัยหลักทั้ง “งบประมาณ” “บุคลากร” “วิทยาการ” และ “นโยบาย” ที่พร้อมสรรพ ทั้งยังมี “กลยุทธเสริมสร้างภาพลักษณ์”  อีกด้วย เช่น การจัดตั้งรางวัลเฉพาะทา ง ควอนตัม “ม่อจื้อ” (Micius Prize )  วาระชาตินิยมโดยอุ้มนักวิทยาศาสตร์ควอนตัมผู้โด่งดังของโลกมารับรางวัล จึงทำให้สังคมวิชาการด้านนี้ของจีนพร้อมพรั่งทั้งผลงานและภาพมุมบวกที่สร้างขึ้น ๐ รวมสิทธิบัตร ผลงงานวิจัย และผลิตภัณฑ์ (ไอทีควอนตัม) ๐ ๐ สร้างภาพลักษณ์ให้กับรางวัล (๑)  | สร้างภาพลักษณ์ให้กับรางวัล (๒)  ๐ (โนเนลยังอาย รางวัลไทยผู้ให้กลายเป็นผู้รับ) กระนั้น การตรวจสอบของสำนักข่าวจากเยอรมนี (DW) ที่เผยแพร่เมื่อ ๑๓ มิถุนายน ๒๕๖๖ ทำให้วงการควอนตัมจีนถูกกระทบหนักหน่วงจากวาระซ่อนเร้นเกี่ยวข้องกลุ่มอุตสาหกรรม (บริษัท Quantum CTek) และวิชาการด้านเทคโนโลยีควอนตัมอันดับหนึ่งของประเทศ (Jian Wei Pan - USTC) ร่วมกับข่าวภาพลักษณ์เกินจริงด้านวิทยาการรหัสลับควอนตัมที่ก้าวหน้ากว่าโลกตะวันตกมาอย่างยาวนานนั้นทยอยถูกตรวจสอบเช่นกัน ซึ่งมาพร้อมกับการเว้นว่างจางหายของรางวัลใหญ่ควอนตัมม่อจื้อไปถึงสามปีแล้ว อีกทั้งเมื่อย่างเข้า ค.ศ.2024 ประเทศจีนยังได้ออกคำสั่งสืบสวนผลงานวิชาการที่อาจฉ้อฉลทุกสาขาของประเทศซึ่งรวมไอทีควอนตัมอยู่ด้วย ๐ ควอนตัมก้าวกระโดดที่ประเทศจีน หลงใหลเข้าใจผิดในประเทศไทย - บริษัทบัญชีดำ ๐ ๐ ควอนตัมจีนขึ้นมือถือ - Quantum@China 2022 | สรุปข่าวไอทีควอนตัม ๒๕๖๕ ๐ ๐ China conducts first nationwide review of retractions and research misconduct ๐ ถึงกระนั้น การถูกตรวจสอบและตรวจสอบตนเองจนเป็นข่าวดังจากประเทศจีนหาใช่การขายหน้าของพญามังกรเสียทีเดียว กลับได้ประโยชน์มุมบวกเช่นกัน นั่นคือ เป็นเครื่องมือใช้เพื่อแก้ไขผลพวงอดีต อีกทั้งใช้ “ปราม” เหตุที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคตไปพร้อมกัน ผลลัพธ์จากการย้อนเส้นทางเก่าทำให้การเคลื่อนทัพควอนตัมจีนไปข้างหน้าทำได้อย่างสง่าผ่าเผยสมภาคภูมิมากยิ่งขึ้นกว่าเดิม เป็นตัวอย่างจาก “จงกั๋ว” สู่ “ไทกั๋ว” ได้เป็นอย่างดี ๐ อาชญากรรมวิชาการข้อใดร้ายแรงสุด ? | Academic Dishonesty | Survey 2023 ๐   โดยสรุป การตรวสอบย้อนหลังมิใช่แค่เพื่อลดผลงานเทียม (fabrication) แต่รวมไปถึงปัญหาจริยธรรมวิชาการด้านอื่นทั้ง คัดลอก (plagiarism) ปั้นแต่ง (falsification) ซื้อผลงาน (authorship) การรับรางวัลที่เคยมอบ (conflict of interest) นโยบายแฝงใช้งบรัฐฯ และอื่น ๆ ทั้งยังเป็นเกราะหรือภูมิคุ้มภัยให้กับระดับนักวิชาการนโยบายฝ่ายปฏิบัติการผู้สนับสนุนงานด้วย ดังนั้น สำหรับเวทีควอนตัมไทยรุ่นใหม่ในขณะที่สี่ปัจจัยกลยุทธหลักยังต้องสานต่อความเข้มแข็งอีกมากและยาวนาน ทั้ง “งบประมาณ” “บุคลากร” “วิทยาการ” และ “นโยบาย” ปี 2023 กลับต้องพบเห็นภาพขมุกขมัวผลพวงจากอดีตวิชาการและนโยบายยุค 1990s - 2000s ที่ย้อนมาพร้อมกับ 'ควอนตัมเกินจริง' 'ควอนตัมเทียม' 'ภาพลักษณ์ควอนตัม' โดย 'ควอนตัมขายพ่วง' ยังมาแฝงตัวอยู่ในอุตสาหกรรมไทยเข้าให้อีก … ถึงเวลาทบทวนแผนที่นำทางและตรวจสอบด้านหลังของวงการกันแล้วหรือยัง ? “เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” | ภาค ๑) ตรวจสอบย้อนหลังวิจัยฉ้อฉล  | ภาค ๒) ตรวจซ้ำควอนตัมไทยยุค 90s  | |  ภาค ๓) ตรวจทานโนเบลควอนตัมโลก  | ภาค ๔) ตรวจทิศแผนที่นำทางควอนตัมไทย ๒๕๖๓   | | ภาค ๕) ไทยควอนตัมสำนึกชอบ  | ภาค ๖) 'ธรรมาภิบาล' กาลามสูตร ' พิสูจน์ด้วยตนเอง' |   คอมพิวเตอร์ควอนตัม   |   วิทยาการรหัสลับเชิงควอนตัม   |   | Fight for Science ที่หายไป ! “ปัญญาอลวน” | | Pseudoscience & Crazed Engineering 2022 | วิทยาศาสตร์เทียมเทคโนโลยีลวง ๒๕๖๕  | |  อาชญากรรมวิชาการกับการสารภาพ | Confession | “นิสสัคคิยปาจิตตีย์” | ฉาก ทัศน์ 2023  |

“ตรวจสอบตรวจทานกันก่อน” -- ท่ามกลางกระแสชาตินิยม บุคคลนิยม ภาวะนิยมหรือความเชื่อศรัทธาที่นิยมอ้างโหนอยู่ในสังคมโดยมีพื้นหลังคลุมเครือใด ๆ ยามเปิดใจตาสว่างรู้แจ้งที่มาดีแล้ว มักส่งผลตรงกันข้ามตามด้วยผลข้างเคียงต่อลุ่มสังคมที่ ‘โหนนิยม’ กันอยู่นั้น วงการวิทยาศาสตร์ไทยเช่นกัน โหนเส้นทางของผู้รับรางวัลโนเบล นำวิทย์ไทยให้ก้าวไกลแน่แท้หรือ ?   การอิงงานเด่น อ้างคนดัง นับถือผู้ประสบความสำเร็จมักเกิดขึ้นเป็นปกติยามต้องการยกระดับตนเอง เช่น โหน 'อีลอน มัสก์’ ‘มาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก’ หรือ ‘แจ็ค หม่า’ รวมทั้งอ้างหน่วยงานเทคโนโลยีโลกทั้งนาซา (NASA) หรือบริษัทแอปเปิล เป็นต้น มีทั้งเรื่องเคยร่วมงานกันจริงและที่อิงเพียงเพื่อเรียกกระแสร่วม (engagement) สร้างรายได้จากโฆษณา ปั่นข่าวเพิ่มมูลค่า ฯลฯ กระนั้น มีไม่น้อยที่โหนแล้วได้ผลย้อนกลับทางลบแทน ทบทวนอดีตของเมืองไทย การโหนตัวบุคคลพ่วงชาตินิยมไปกับ ‘ไทเกอร์ วูดส์’ ผู้มีมารดาเชื้อสายไทย กระทั่งมอบปริญญากิตติมศักดิ์ให้ถึงโรงแรมที่พักจึงตามมาด้วยกระแสสองด้านจากสังคม ส่วนวงการวิทยาศาสตร์มักอ้างผู้เคยทำงานกับนาซาหรือผ่านการศึกษามหาวิทยาลัยระดับโลก กระทั่งโหน ‘ไอน์สไตน์’ อย่างหนักหน่วงเมื่อครั้งครบรอบ ๑๐๐ ปีทฤษฎีสัมพัทธภาพ ค.ศ.2015 อาทิ เจ้าของรางวัลโนเบลฟิสิกส์ปี 1921 ผู้นี้ให้ความสนใจศาสนาพุทธเพื่อสรัางจุดขายให้หนังสือนิยายวิทย์แห่งธรรม อ้างวาทะกรรมศาสนสุภาษิตเคียงหลักการทางฟิสิกส์ว่ามีมาแต่พุทธกาล โดยไอน์สไตน์นั้นเพียงค้นพบตามหลัง ราวกับเป็นการจับนักฟิสิกส์คนดังมาบวชห่มจีวรให้ที่เมืองไทย [ ดุษฎีนิพนธ์: เสาวนี ชินนาลอง ] เป็นต้น จนมาถึงการโหน “รางวัลโนเบล” ของสื่อมวลชนระดับชาติที่จินตนาการไปเองจนน่าหวั่นใจ … และเมื่อมาถึงยุคควอนตัมที่ลึกล้ำ เกิดการอ้างชื่ออย่างดื่มด่ำทั่วบ้านทั่วเมืองไปกับสินค้า บริการ งานสารพัน ‘ควอนตัมเทียม’ ของวงการวิชาการเองก็มีไม่น้อย [ เตือนใจควอนตัมไทย ๒ ] แล้วในที่สุดเมื่อวิทยาการสาขาที่จับต้องไม่ได้ด้วยประสาทสัมผัสปกติของมนุษย์นี้ได้รับ “รางวัลโนเบลฟิสิกส์ ค.ศ.2022” ได้ปรากฏการโหนควบทั้งสองเรื่องนั้นตามมาอีกด้วย ! ๐ 15 พฤศจิกายน 2543 มอบปริญญาให้ ‘ไทเกอร์ วูดส์’ ๐  ๐ สุทัศน์ ยกส้าน - "เธอเหล่านั้น อยู่ที่ไหน ?"  " หลานฟิสิกส์ (๑) "  “น้ำใจนักกีฬาหาได้ไหม ?”   ๐ ๐ ทบทวนการโหนยุคอดีต ๐ ตลอดช่วงทศวรรษที่ผ่านมายามสนทนาแบบกันเองกับศาสตราจารย์สุทัศน์ ยกส้าน ราชบัณฑิตและที่ปรึกษาคนสำคัญวงการวิทย์เมืองไทยมักได้ภาษายุคพ่อขุนรามฯตามมาด้วย บ่งถึงน้ำหนักในการถ่ายทอดประสบการณ์ได้เป็นอย่างดี ทั้งเรื่องการรวมกลุ่มวิจัย (consortium) ด้านตัวนำยวดยิ่ง (superconductor) ยุค 1980s สมัยเพิ่งเริ่ม “กระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและการพลังงาน” ที่เปลี่ยนชื่อไปกระทั่งครบสี่สิบปีถูกยุบหายรวมกับด้านอุดมศึกษา ก่อนนั้น นักฟิสิกส์จาก มศว.ประสานมิตร เชียงใหม่ จุฬาฯ และสงขลารวมกลุ่มงานกัน ด้านฮาร์ดแวร์ต้องลงทุนสูงเกินกำลังจึงเลิกลากันไป เหลือส่วนทฤษฎีของอาจารย์สุทัศน์เองที่แจงว่า “ไปได้เรื่อย ๆ” ... วงการแห่งความคาดหวังสูงสู่การประยุกต์อย่างยิ่งยวดนั้นผ่านการคุยโอ่เกินจริง (hype) ทั่วโลกมามาก แต่ยังไม่ถึงปลายน้ำที่หวังไว้สักที ไม่สามารถใช้งานในสภาวะอุณหภูมิทั่วไปแม้ขึ้นเวทีรับโนเบลมาแล้วร่วมสามสิบปี จึงเป็นอุทาหรณ์อย่างดียิ่งให้กับ “ควอนตัม” เทคโนโลยีหน้าใหม่กว่าและกำลังคุยโตกระหน่ำโลกอย่างมากมายกว่าด้วย ! ก่อนหน้านี้ ผู้ผ่านทั้งการรวมกลุ่มวิจัยอีกทั้งร่วมสร้าง “นักฟิสิกส์หัวกระทิ” เป็นติวเตอร์นักเรียนเพื่อล่าเหรียญฟิสิกส์โอลิมปิกรุ่นแรก ๆ ของประเทศนี้ เคยเอ่ยหลายวาทะคำถามสำคัญที่มีคำตอบพร้อมในตัวเอง อาทิ  “บรรดาผู้ที่สอบได้ที่หนึ่งที่สองของประเทศนี้ หายไปไหนกันหมด ?” “รู้ไหมเขาไปไหน ประเทศใช้เงินไปเท่าไหร่ ?”“บรรดานักเรียนฟิสิกส์โอลิมปิกได้เหรียญมาเป็นสิบ ๆ ปีแล้ว หายไปไหนกันหมด ?” “นักเรียนทุนจบกับมาได้ด๊อกเตอร์แล้ว ทำอะไรกันต่อ ?” และที่เกี่ยวข้องกับการโหนอ้างมีด้วยเช่นกัน สะท้อนเวที “เน้นพิธีกรรม” ยุคภาพลักษณ์วิชาการเบ่งบานเอาไว้ว่า  “เชิญโนเบลมาถ่ายรูปด้วย มันไม่ใช่ !”     ๐ ยุคใหม่โหนอะไร ? ๐ เกิดข่าวทั้งจากเวทีนโยบายและจากโลกสังคมออนไลน์ที่แพร่กระจายเมื่อปี ค.ศ.2023 ในแนว “ คนไทยมีส่วนร่วมกับผลงานของ ‘อันตัน ไซลิงเงอร์’ (Anton Zeilinger) หนึ่งในสามนักวิทยาศาสตร์รางวัลโนเบลด้านการทดลองควอนตัมปี ค.ศ.2022” จึงเป็นที่ฮือฮาของนักเรียน นักศึกษา เป็นความหวังของคนรุ่นใหม่ เป็นไอดอลเพื่อการเรียนต่อสายวิทย์มาข้ามปี การเล่นใหญ่คราวนี้มิใช่การขอถ่ายภาพกับผู้รับรางวัลเช่นที่คุ้นเคย แต่ลึกถึงการมีส่วนร่วมบนเส้นทางความสำเร็จของปรมาจารย์ด้านความพัวพันเชิงควอนตัม (quantum entanglement) ด้วยเลย ๐ รวมความคิดชีวิตโนเบลฟิสิกส์ 2022 ๐ การยกเหตุแล้วอ้างสู่ผลที่นึกคิดจินตนาการไปเองพบเห็นได้ปกติทั่วไป ไม่เว้นแม้วงสนทนาของผู้ได้รับรางวัลโนเบลด้วย โดยเริ่มจากเหตุการค้นพบวิทยาศาสตร์พื้นฐานต่อมาจึงโหนอ้างเพื่อผลการประยุกต์ใช้งานนอกสาขาตน ตัวอย่างนั้นมาจากเวทีถ่ายทอด “ความคิดความอ่าน” (Nobel Minds) ประจำปีของผู้รับรางวัล ซึ่งงานปี ค.ศ.2022 สามนักวิทย์ฟิสิกส์การทดลองควอนตัมพื้นฐานมาครบสาม พิธีกรโยนคำถามเรื่องการประยุกต์ใช้ ‘แอลง แอสเปก’ (Alain Aspect - นาที 32:20) หนึ่งในผู้พิชิตรางวัลตอบอย่างมั่นอกมั่นใจว่า ‘รหัสลับควอนตัม (Quantum cryptography - quantum cryptography - quantum key distribution - QKD) 'ไม่มีใครสามารถถอดแกะได้’ ตามความหมายของนักฟิสิกส์ ทั้งที่หน่วยงานกำกับไอทีหลักของโลกวงการประยุกต์ปฏิเสธมาโดยตลอดสามสิบปี ! ๐ Nobel Physics 2022: Alain Aspect, John F. Clauser and Anton Zeilinger  ๐ ๐ 40th Anniversary Quantum IT@2021 “สถานะควอนตัมคือทรัพยากรข่าวสาร” ๐ คำว่า “ควอนตัม” นักฟิสิกส์กันเองยังตีความ (interpretation) ต่างกัน เมื่อนำมาอ้างการประยุกต์โหนพ่วงไปกับวงการที่ห่างไกลตนอีก ยิ่งเกิดวาทะลึกล้ำทิ้งห่างโลกความจริงมากขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งเรื้อรังมานานแล้ว ทั้งนี้ รหัสลับควอนตัมมีประโยชน์สูงยิ่งด้านการศึกษา สร้างบุคลากร และขยายหลักการสู่อนาคต เป็นอุปกรณ์ห้องปฏิบัติการที่ยอดเยี่ยม กลับถูกเร่งไปสู่การใช้งานด้วยแรงขับทางวาทกรรม ! ... ทั้งกำเนิดบริษัทผลิตสินค้าจริงแต่ประยุกต์ด้วยจินตนาการ แม้ผู้ผลิตก็หาได้ใช้ดูแลความปลอดภัยข้อมูลตนเองดังที่โฆษณา แต่กลับสร้างข่าวกำกวมอ้างการประยุกต์สำคัญ ทั้งใช้ ดูแลความปลอดภัยโรงไฟฟ้า นิวเคลียร์ และอื่น ๆ จากโอกาสอุตสาหกรรมเพื่อการศึกษาแต่ บิดตนเองไปพ่วงวงการไอที จน หลุดโลก จึงปิดตัวกันไปมาก ที่เหลือรอดยังคง โฆษณาเกินจริง โดยแอบ ขายพ่วง (tie-in sell) มาถึงในเมืองไทย ด้วยแล้ว ทั้งนี้ ความสับสนเข้าใจผิดครั้งใหญ่มากของสื่อมวลชนทั่วโลกเกิดขึ้นเมื่อปี ค.ศ.2017 จากการแถลงอ้างถ่ายทอดสดการประชุมข้ามทวีปพ่วงการทดลองดาวเทียมควอนตัมแต่กระทำเชิง “สมมติ” !  ซึ่งงานนั้น จัดโดยทีมงานศาสตราจารย์ไซลิงเงอร์ผู้ที่ร่วมนั่งอยู่ในวงสนทนา Nobel Minds 2022 เดียวกันนั้นนั่นเอง … สรุป การโหนอ้างสร้างวาทกรรมยกเหตุอ้างผลข้ามสาขามีอยู่ทั่วไป ไม่เว้นแม้บนเวทีโนเบล ! ๐ “ช็อตฟีล” วิศวกรไม่ให้ใช้ แต่นักวิจัยได้โนเบล ! ๐   ๐ ข้อควรระวัง ! ดาวเทียมควอนตัม ๐ Blacklist บริษัทควอนตัมจีนถูกขึ้นบัญชีดำ ๐  หมายเหตุ ๐ “รหัสลับควอนตัม” ถูกอ้างประยุกต์อย่างลึกล้ำ แต่ ! -- NCSC ( National Cyber Security Centre - UK 2018), NSA ( National Security Agency - US 2020), ANSS ( Agence nationale de la sécurité des systèmes d’information - France 2022), and BSI ( Federal Office for Information Security - Germany 2022) did not recommend QKD ๐ ๐ "รหัสลับควอนตัม น่าทึ่งเพราะไร้สาระ” - Quantum cryptography is back in the news, and the basic idea is still unbelievably cool, in theory, and nearly useless in real life. The idea behind quantum crypto is that two people communicating using a quantum channel can be absolutely sure no one is eavesdropping  -  (OCT 15, 2008) ๐ ๐ " ควรทราบ vs ควรระวัง" -- Quantum Cryptography vs Post-Quantum Cryptography คนละเรื่องเดียวกัน ๐ ๐ การบรรยายพิเศษ - Nobel lecture 2022 ๐ ศาสตราจารย์ไซลิงเงอร์ นักฟิสิกส์แนวปฏิบัติชาวออสเตรียนวัยแปดทศวรรษผู้สงบสุขุม เคยเปิดห้องทำงานต้อนรับและให้คำแนะนำต่อวงการไอทีควอนตัมเมืองไทยว่า “simple, do it simple”   เล่นกับอนุภาคนิวตรอนตั้งแต่เป็นนักศึกษา ต่อมาบุกเบิกการทดลองด้านอนุภาคแสง สร้างปรากฏการณ์ควอนตัมพัวพันของโฟตอน จนเป็นเจ้าตำรับและหัวหน้าโครงการรหัสลับควอนตัมยุโรป ร่วมงานกับศิษย์เก่าชาวจีน (Jian Wei Pan) เจ้าของ ดาวเทียมควอนตัม ‘ม่อจื้อ’ ดวงแรกของโลก  มีผู้ต่อยอดผลไปสร้างเป็นเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ใช้ค้นหาคำตอบลึก ๆ ของสรรพสิ่งในธรรมชาติสาขาอื่นต่อด้วย เช่น การประยุกต์กับด้านชีววิทยา เป็นต้น  จากการพบสนทนาหลายครา (ค.ศ. 2004 - ICTP-Trieste, 2008 - Vienna, 2009 - Vienna และ 2010  - Tokyo))  เคยเอ่ยประโยคสำคัญถึงเมืองไทยสองครั้ง นอกจากคำแนะนำ “ ร่วมมือทำกันแบบง่าย ๆ ไม่ต้องเป็นทางการอะไรให้ยุ่งยาก” ยังตอบคำถามให้ประเทศกำลังพัฒนาผู้นิยมการตั้งเป้าหาทางลัดไปรอใช้งานที่ปลายน้ำโดยปราศจากพื้นฐานที่มั่นคงด้วยว่า  “การประยุกต์ให้วิศวกรเขาทำไป ส่วนของเราทำพื้นฐาน” ท้ายปีค.ศ.2022 บนเวทีบรรยายสรุปเส้นทางชีวิตที่นำมาสู่รางวัลโนเบลอันทรงเกียรติ บุรุษผู้นี้เล่นมุกเรียกเสียงเฮฮาไปทั่วงาน โดยแสดงการเข้ารหัสภาพตุ๊กตาหญิงโบราณอายุนับหมื่นปีหนึ่งในสัญลักษณ์อารยธรรมของประเทศออสเตรีย บรรยายว่าเป็นครั้งแรกของโลกที่สามารถเผยแพร่ภาพวาบหวิวในวารสารวิทยาศาสตร์ได้ ... ที่สำคัญช่วงท้าย (นาทีที่ 34:30) กล่าวขอบคุณผู้มีส่วนร่วมสร้างงานอันมาสู่วันแห่งเกียรติยศนี้ด้วยรายชื่อจำนวนหลายร้อยชีวิตของช่วงห้าสิบปี (1971 - 2020) โดยมีคนเชื้อสายเอเชียหลัก ๆ จากทีมศิษย์เก่าผู้โด่งดังชาวจีน ความร่วมมือกับญี่ปุ่น ( NICT ) บุคลากรจากศูนย์ควอนตัมสิงคโปร์และคนเวียดนามรวมอยู่ด้วย แต่ ... เส้นทางสู่โนเบลฟิสิกส์ค.ศ.2022 มิได้เครดิตชื่อสกุลคนไทยที่เอ่ยถึงกันทั่วเมืองไทยตลอดทั้งปี 2023 ในรายนามเหล่านั้น ! ศาสตราจารย์อันตัน ไซลิงเงอร์ | มือวางอันดับโลก(ไอทีควอนตัม)1  | มือวางอันดับโลก 2  | มือวางอันดับโลก 3  | มือวางอันดับโลก 4  | ๐ Nobel (Quantum) Physicist 2022 | ทำไมไม่เชื่อ ‘พระเจ้า’ ล่ะ ?  ๐ ๐ “เข้าใจ”ควอนตัมกันอย่างไร ? | ตามรอยผลงานวิทยาศาสตร์โลก  ๐ ๐ ‘ปัญญาอลวน’ สู่ ‘ควอนตัมอลเวง’ ๐ จากวัฒนธรรมการสถาปนารางวัลและคำสรรเสริญตนเองที่แฝงตัวอยู่ในวงการวิทย์ไทยเพิ่งได้รับการตรวจสอบย้อนหลัง “ปัญญาอลวน” (๒๕๖๕) ตามมาด้วยการโหนอ้างรางวัลใหญ่โนเบลแบบผ่าน ๆ เข้าอีกชุด (๒๕๖๖) ทำให้เกิดภาพจริงซ้อนอยู่กับภาพลักษณ์ทมึนเพิ่มขึ้นอีกครั้ง โดยต่อเนื่องจากประวัติศาสตร์ที่สำรวจไว้กว่ายี่สิบปีซึ่งหลายข้อมูลบ่งชี้ว่า สังคมวิทย์ไทยเมื่อลงลึก ๆ สู่ระดับมูลฐานแล้วมีภาพลักษณ์คล้ายดั่งหลักความไม่แน่นอน (uncertainty principle) หลายเรื่องดีที่โฆษณาสังคมเคยชื่นชมเบื้องหลังกลับแตกต่าง อีกทั้งมีการซ้อนทับทางตำแหน่งหรือประโยชน์แห่งตนของระดับนโยบายคล้ายดั่งความหมายอันกำกวม ‘สองสถานะในเวลาเดียวกัน (superposition)’ ของโลกควอนตัมด้วย ทั้งหมดนั้นบันทึกอยู่ในสี่สารคดีสี่จดหมายเหตุ 'ปัญญาอลวน' ดังกล่าว ๐ ขึ้นเวทีโนเบลสองครั้งสร้างงานด้วยตาข้างเดียว|“บทเรียนสอนไทย”ขึ้นเวทีซ้ำ'ปิดตาข้างเดียว' ๐ ๐ Fight for Science ที่หายไป ! | สรรเสริญตนเอง “อายุน้อยที่สุด” “รายแรกของประเทศ” ฯ  ๐ ช้าก่อน ! ก่อนเดินทางกันต่อควรมองหลัง ตั้งหลักแล้วสำรวจตรวจทานให้ดีจะช่วยสร้างทั้งภูมิคุ้มกันจากจินตนาการสุดขั้วและเสริมความแข็งแกร่งของสังคมวิทย์ที่เป็นเหตุเป็นผล เพราะการเคลมร่วมกับความสำเร็จใดแล้วหาไม่พบอาจจบที่ความผิดหวังของเยาวชนคนรุ่นใหม่ผู้ยกใจให้แล้วดั่งที่เคยเกิดขึ้นกับ ‘รหัสเทอร์โบ’   อ้างว่าเป็นผลงานของคนไทยเต็มตัวเมื่อสามทศวรรษก่อนหน้า หลังการตรวจละเอียดจึงรู้แจ้งถึงการเป็นเพียงทีมงานส่วนหนึ่งผู้พึงได้รับเครดิตตามสมควร ทั้งนี้ จากกระแสบุคคลนิยมอันพบเห็นได้ทั่วไปมีตัวอย่างอื่น ๆ ที่ควรค่าแก่การศึกษายามที่ภาวะนิยมเหล่านั้นถูกตีกลับส่งผลลัพธ์ตรงกันข้าม เช่น อดีตศิษยานุศิษย์สายวัดป่าเมืองกาญจน์หวังเกาะโหนผ้าเหลืองเจ้าอาวาสพ้นทุกข์ด้วย ครั้นผู้นำจิตวิญญาณละเส้นทางตัดกิเลสแบบปัจจุบันทันด่วนแต่งงานกับหนึ่งในสีกาผู้มาปฏิบัติธรรม เหล่าศิษย์จึงผิดหวังตั้งตัวไม่ทัน หรืออีก กรณีที่ปรมาจารย์ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ครั้งหนึ่งนำงบหน่วยงานและขึ้นมอบเป็นรางวัลใหญ่ให้กับความสำเร็จของผู้อื่น กว่าทศวรรษถัดมากลายเป็นผู้รับรางวัลชื่อเดียวกันนั้นเสียเอง ... แม้สองกรณีทางธรรมและทางโลกนี้ "กฏระเบียบมิได้ห้ามไว้" แต่ผู้ปักใจยกย่องยึดถือตัวบุคคลเหล่านั้นย่อมยากที่จะยอมรับได้ 'ใจสลาย' ๐ Nobel Prize-winning scientist Frances Arnold retracts paper  ๐ ๐ Nobel Prize Winner Faces Investigation into Paper Integrity  ๐ ๐ Japan chastises Nobel laureate-led research team after data fabrication  ๐ ทั้งหมดนี้คืออุทาหรณ์แด่คนรุ่นใหม่ต่อการยกใจให้ “โนเบลควอนตัม” แบบ ผิวเผิน ได้พอทำเนา แม้กรณีที่กล่าวอ้างกันในเมืองไทยโดยเนื้อแท้แล้วข้อมูลอาจผิด ตก ยกเว้น หรือด้วยเหตุผลเร้นอื่นใดบนความสัมพันธ์เดิมที่เคยมี โดยผู้ถูกโหนทั้งสองฝั่งอาจมิได้คาดหวังดังที่สังคมวิทย์ไทยขยายผลกันไปเองอีกด้วย ที่สำคัญ ขณะที่ผู้เคยได้รับรางวัลโนเบลหลายกรณียังถูกตรวจสอบ ตามหลังเมื่อมีข้อมูลร้องเรียน  หรือหากได้งานชิ้นใหม่แล้วน่าสงสัยอาจถูกตรวจเพิ่มได้อีกเช่นกัน ดังนั้น เพียงการอิงไปกับคำว่า 'โนเบล' จึงควรตรวจทานให้กระจ่าง ก่อนทุ่มเทใจไปแล้วกลับต้องหวั่นไหวภายหลัง ทบทวนโครงการวิจัยร่วมสมัย (ฟิสิกส์และวิศวกรรมไฟฟ้า) : ตัวนำยวดยิ่ง (1980s)   นิวเคลียร์  (1980s) ไมโครอิเล็กทรอนิกส์  (1990s - มากกว่าพันล้าน)  ฮอโลแกรม   (1990s - มากกว่าร้อยล้าน)   ฮาร์ดดิสก์  (2000s - มากกว่าพันล้าน)  3G  (2000s - 50 ล้าน)  UAV - อากาศยานไร้คนขับ (2000s - 100 ล้าน)   นาโนเทคโนโลยี (2000s - มากกว่าพันล้าน) ดิจิทัลทีวี  (2010s)   เทคโนโลยีควอนตัม  (2010s - 200 ล้าน ++) ไปดวงจันทร์ (2020s ++)   5G Use Cases (2020s)   และกลับมา ไมโครอิเล็กทรอนิกส์ (ชิป) 2024  ++ ๐ สะกิดโยบายวิทย์ไทย ๐ กลยุทธ์ 'ภาพลักษณ์นิยม' ร่วมสมัยคล้ายยามเริ่มโจทย์วิจัยขนาดใหญ่ในอดีตแล้วสลายหายตัวตลอดช่วงสี่สิบปีที่ผ่านมาเหล่านั้นปรากฏขึ้นอีกครั้ง จะใช้นำวงการควอนตัมไทยสู่ผลใดที่ต่างไปได้จากเดิม ? ร่วมกันทุ่มเทปั้นคนไทยรุ่นใหม่ไปให้ถึงรางวัลใหญ่ห่างไกลจาก ‘ควอนตัมเกินจริง’ ‘ควอนตัมปลอม’ และ ‘ควอนตัมขายพ่วง’ โดยตรวจสอบตรวจทานทั้งระดับปฏิบัติการและนโยบายอย่างโปร่งใส แม้ยากยิ่งนักอาจหนักกว่าเข็นครกขึ้นตึกใบหยก ประโยชน์อาจมีตกถึงสังคมทั่วไปได้บ้าง "เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง" | ภาค ๑) ตรวจสอบย้อนหลังวิจัยฉ้อฉล  | ภาค ๒) ตรวจซ้ำควอนตัมไทยยุค 90s  | |  ภาค ๓) ตรวจทานโนเบลควอนตัมโลก  | ภาค ๔) ตรวจทิศแผนที่นำทางควอนตัมไทย ๒๕๖๓   | | ภาค ๕) ไทยควอนตัมสำนึกชอบ  | ภาค ๖) 'ธรรมาภิบาล' กาลามสูตร ' พิสูจน์ด้วยตนเอง' |   คอมพิวเตอร์ควอนตัม   |   วิทยาการรหัสลับเชิงควอนตัม   |   | Fight for Science ที่หายไป ! “ปัญญาอลวน” | | Pseudoscience & Crazed Engineering 2022 | วิทยาศาสตร์เทียมเทคโนโลยีลวง ๒๕๖๕  | |  อาชญากรรมวิชาการกับการสารภาพ | Confession | “นิสสัคคิยปาจิตตีย์” | ฉาก ทัศน์ 2023  |

แม้ยากโอกาสน้อยยิ่งนัก หากสำเร็จจะเป็นหนทางที่ยั่งยืน เพื่ออนาคตลูกหลานวิทย์ไทยได้แท้จริง ถึงเวลาอันเหมาะสมแล้วที่ระดับนโยบายต้นน้ำ พ.ศ. ๒๕๖๒ ผู้เริ่มต้นจดหมายเหตุหลักไมล์ควอนตัมอันพิลึกพิลั่นนั้นไว้ ได้ยอมรับความเป็นจริง ทบทวน และกลับมาร่วมแก้ไขกับดักวาทกรรมที่ขุดสร้างไว้นั้น ด้วยความถ่อมใจ ... - - “ ควอนตัมศรีธนญชัย (๒๕๖๗) ” จากกรณีแผนที่นำทางอันหวังจะ ‘กำหนดอนาคตประเทศ’ นำพาให้เมืองไทยหลุดจากสภาพรายได้ปานกลาง กลับไปสร้าง ‘กับดักวาทกรรม’  สลายโอกาสอนาคตตนเอง ราวกับหรี่ตาหนึ่งข้างเดินข้ามหลุมกลบ ‘ไมโครฯ นาโนฯ ฮอโลแกรม ฯลฯ’ มากมายจดหมายเหตุบทเรียนอดีตตลอดสี่สิบปีที่ผ่านมา ดังที่ "ควอนตัมศรีธนญชัย" นิทานจากใต้พื้นบ้านวงการวิทย์ไทยรวบรวมไว้ให้ วันแห่งความรัก ๑๔ กุมภาฯ นี้จึงถึงเวลาอันสมควรแล้วที่ขอเชิญทุกฝ่ายมาหาทางออกร่วมกัน ณ ปี ค.ศ.2025 องค์การสหประชาชาติได้ประกาศให้เป็นปีสากลแห่งวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีควอนตัม ( IYQ 2025 ) โดยจะเฉลิมฉลองทั่วโลกผ่านกิจกรรมต่าง ๆ ทุกระดับตลอดทั้งปี เพื่อเพิ่มการตระหนักรู้ถึงความสำคัญของวิทยาการควอนตัมและการประยุกต์ใช้งานทั่วไป การเลือกเป็นปีสากลนี้โดยรำลึกถึงการครบรอบ ๑๐๐ ปีนับตั้งแต่การเริ่มพัฒนาทฤษฎีกลศาสตร์ควอนตัมพื้นฐานนั่นเอง ขณะเดียวกันประเทศไทยกลศาสตร์ควอนตัมมีอายุครบ ๕๐ ปี ตามที่มีการเรียนการสอนครั้งแรกที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (ค.ศ.1975) โดยตัวแทนจากภาควิชาฟิสิกส์ฯ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และกลุ่มวิชาชีพด้านไอทีควอนตัมประยุกต์ไทย (Q-Thai Forum) ร่วมจัดกิจกรรม IYQ 2025 สากลนี้ด้วยกับวาระ --  ‘หนึ่งร้อยปีควอนตัมโลก ครึ่งศตวรรษควอนตัมไทย พ.ศ. ๒๕๖๘’ โดยพัฒนาต่อเนื่องมาจากกิจกรรมสื่อสารวิทยาศาตร์จำนวนมากตลอดสองทศวรรษที่ผ่านมา โดยล่าสุด  "ควอนตัมศรีธนญชัย" ได้ ออกเดินทางสู่โลกกว้างเพื่อสร้างความเข้าใจวิทยาการควอนตัมไปพร้อมกับพื้นฐานเรื่อง 'วิทย์รัฐพันลึก (deep state)' โดยวาดหวังจะนำพาสังคมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไทยไปสู่อนาคตที่สดใสกว่าได้ ทั้งนี้ ย้อนหลังไปเมื่อต้นปี พ.ศ. ๒๕๖๓ หลังวันวาเลนไทน์ได้ไม่นาน ระหว่างความพยายามช่วยสร้างภูมิคุ้มกันต่อเล่ห์อุบายสินค้าหรือวาทกรรมอ้างโหนควอนตัม ทั้งแปลกปลอมรวมทั้งของจริงแต่โฆษณาเกินจริงที่ปรากฏทั่วไป กิจกรรมเพื่อสังคมทั้งปวงเหล่านั้นถึงกับชะงักงันพลันที่ได้รับแรงกระแทกใหญ่ เมื่อกลุ่มปราชญ์และอดีตนโยบายวิทยาศาสตร์แถวหน้าของเมืองไทยต่ออายุวัฒนธรรมดั้งเดิมอีกครั้ง หลังจากที่เคยเสนอตนเองพ่วงเข้ากับกลุ่มบุกเบิกวิทยาการนี้มาก่อน ได้กลับเข้าร่วมขบวนนโยบาย ยุทธศาสตร์การวิจัยขั้นแนวหน้า (Frontier Research) ช่วงยุคโควิด ๑๙ อันมีต้นทางจากยุทธศาสตร์สิบปี “นวัตกรรมเทคโนโลยีควอนตัม นำไทยก้าวพ้นกับดักรายได้ปานกลาง” พ.ศ.๒๕๖๒ ต่อมา ควอนตัมไทยในมือนักการเมืองและผู้อาวุโสวงการวิทย์เทคโนฯเหล่านั้นได้ให้กำเนิด   “ แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ.2563 – 2572 ”  ประกาศใช้เมื่อ ๒๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓ ซึ่งรู้จักกันในภาษาชาวบ้านเรียกขานว่าฉบับ ‘ควอนตัมดูแลสุขภาพสัตว์’ !   หลังจากหน่วยงานนโยบายรัฐฯ โฆษณาประชาสัมพันธ์ตอกย้ำอีกครั้งฤกษ์ดีวันวิทยาศาสตร์ไทย ๑๘ สิงหาคม ๒๕๖๔ จึงทำให้สามารถลืมปัญหาควอนตัมเทียมและควอนตัมจินตนาการของภาคสังคมก่อนหน้าไปหมดสิ้น เพราะเอกสารทางการโดยหน่วยงานรัฐไทยนั้นจัดทำโดยนักวิจัยนโยบาย บุคลากรระดับหัวกะทิ นักเรียนทุนรัฐบาลหลายสาขาจำนวนมาก กำกับโดยเหล่าปราชญ์ของประเทศเสมือนประทับรับรองให้คนไทยได้ทราบรวมทั้งควรตั้งความหวังกับยุทธศาสตร์การวิจัยขั้นแนวหน้าที่ว่านั้น เอกสารน่าฉงนฉบับนี้กลบทุกรัศมีลดความสำคัญควอนตัมเทียมหรือเกินจริงอื่น ๆ ในสังคมลงทันที และเมื่อหน่วยงานดิจิทัลประยุกต์ภาครัฐรวมทั้งภาคการศึกษานำไปสื่อสารต่อ นักเรียนนักศึกษาอ้างอิงทำรายงาน สื่อมวลชนไทยขยายความ โลกออนไลน์แชร์กระหน่ำ ‘ควอนตัมวัววิเศษ’ ดั่งนิทานเรื่องศรีธนญชัยจึงกระจายราวกับ ‘แมวดิ้นตาย’ ไปทั่วราชอาณาจักร ... ๐ ช่วยแก้ไข เริ่มกันได้ ณ วันนี้ ๐  เป็นที่เข้าใจได้โดยทั่วไปว่า แผนที่นำทางฉบับอันน่าตื่นตะลึงนี้นั้นไม่มีโอกาสสัมฤทธิ์ผลแม้ด้วยทรัพยากรมากเพียงใดต่อหลักชัยจินตนาการที่ระบุไว้ ตระหนักกันได้ตั้งแต่เริ่มต้นออกเดินทาง สิ่งที่ปรากฏในรายงานโดยส่วนใหญ่กำเนิดขึ้นท่ามกลางเวลาที่ทั่วโลกกำลังต่อต้านซึ่งวาทกรรมควอนตัมเกินจริงอย่างกว้างขวาง อาทิ “อินเทอร์เน็ตควอนตัมคือ วิธีการหรือทางออกที่แสนแพงสำหรับปัญหาที่ไม่มีอยู่จริง” อีกทั้งหน่วยงานความปลอดภัยไซเบอร์โลกทั้ง NCSC (อังกฤษ 2018), NSA (สหรัฐ 2020) ต่อมายัง ANSS (ฝรั่งเศส 2022) และ BSI (เยอรมนี 2022) ไม่แนะนำวิทยาการเพื่อการสร้างบุคลากรที่กลับนำมาอ้างใช้งานเกินจริงสาขานี้ หรือ คอมพิวเตอร์ควอนตัมทำงานเพียง 1+1 ให้เท่ากับ 2 ยังไม่ได้เลย ตามด้วย สารพันการตรวจสอบย้อนหลังงานวิชาการแอบอ้างเกินจริงจนถึงควอนตัมนั่งเทียน อีกมากมาย เป็นต้น ‘ความเป็นจริง’ ต่อเรื่องเกินจริงปรากฏตั้งแต่ก่อนการยกร่างยุทธศาสตร์ของชาติฉบับนี้นานมาแล้วนั่นเอง  “ แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ.2563 – 2572”   ระบุประโยชน์ที่พิลึกพิลั่น อา ทิ “ ควอนตัมดูแลสุขภาพสัตว์” “ตรวจจับมะเร็ง” “อัลกอลิธึมควอนตัมจัดอันดับผู้กู้และหนี้เสีย” “การทำธุรกรรมออนไลน์และการทำธุรกรรมการเงินการธนาคาร”   “ระบบสื่อสารควอนตัมในทุกระดับครัวเรือน ฯ” ฯลฯ และเป้าหมายที่ห่างไกลความจริงอื่น ๆ อีกมาก ๐ รายงานวิทย์ไทยแห่งสองทศวรรษ | บั้งไฟพญานาค & ควอนตัมดูแลสุขภาพสัตว์ฯ ๐ ๐ ควอนตัมศรีธนญชัย 'นิทาน (ใต้) พื้นบ้าน' วงการวิทย์ | Quantum - The Discourse ๐ ๐ เพื่ออนาคตลูกหลานวิทย์เทคโนฯไทย ๐ (พ.ศ.๒๕๖๘ แผนที่นำทางขึ้นสู่ปีที่หก) ๐ รำลึกภาพย้อนเวลาถอยหลัง ๐ เมื่อรายงาน “การวิจัยขั้นแนวหน้า Frontier Research เพื่อกำหนดอนาคตประเทศ”  ถูกนำเสนอลุงนายกฯ สมัยประชาธิปไตยฉบับ ‘สาม ป.’ เมื่อวันที่ ๓๑ ต.ค. พ.ศ.๒๕๖๑ แล้ว เจ็ดเดือนหกวันถัดมา ต้นน้ำสามสายของวัฒนธรรมยุค 1990s ที่เคยเสนอตนเองพร้อมด้วยนโยบายสายทายาทได้เคลื่อนมาบรรจบกับขบวนความขลังของวิทยาการ ‘ควอนตัม’ กับฝ่ายการเมืองในที่ประชุมการจัดทำยุทธศาสตร์การวิจัยขั้นแนวหน้า ๖ มิ.ย. พ.ศ. ๒๕๖๒ ที่ต่อมาได้นำมาสู่แผนที่นำทิศทางอันแปลกประหลาดนั้น ภาพเก่านี้คล้ายดั่งหลายกรณีของอดีตสี่สิบปีกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไทยที่ถูกยุบไปควบรวมเป็น อว. เป็นภาพเดิมที่ย้อนกลับมา ... อีกครั้ง ! ๐ กลับสู่ปัจจุบัน ๐ ก่อนประวัติศาสตร์จะซ้ำอีกหลายรอยเดิมของอดีตอีกเมื่อสิ้นสุดเส้นทางที่เหลือในแผนที่ ควรเร่งช่วยแก้ไขให้เดินทางกันต่อได้ เพื่อไปให้ถึงหลักกิโลเมตรสุดท้ายแห่งการสร้างสังคมวิทย์แนวใหม่ได้จริง สามารถทำได้ด้วยการที่ผู้ดูแลนโยบายร่วมสมัยพร้อมด้วยกลุ่มนโยบายวัฒนธรรมวิทย์ดั้งเดิม กลับมาจับมือร่วมด้วยช่วยกันชดเชยเก่าสร้างโอกาสใหม่ให้สังคมอย่างจริงใจ กระทั่งเวทีวงการควอนตัมไทย เข้มแข็งได้อย่าง แท้จริง ดังนั้น ถึงเวลาอันเหมาะสมแล้วที่ระดับนโยบายต้นน้ำพ.ศ. ๒๕๖๒ ผู้เริ่มจดหมายเหตุควอนตัมอันพิลึกพิลั่นนั้นไว้ ได้ยอมรับความเป็นจริง ทบทวน และเสนอตนกลับมาร่วมแก้ไขกับดักวาทกรรมที่ขุดสร้างไว้นั้น ด้วยความถ่อมใจ ... ดังข้อเสนอต่อไปนี้ ๑) สำหรับนักการเมืองและผู้บริหารวิทย์ไทยรุ่น Baby Boomer รวมทั้ง ผู้บริหารสายทายาทและนักวิทยาศาสตร์รุ่น Gen X จากภาพแรกการเสนอตนนั่งประธานพร้อมสานทายาท (๑๔ ม.ค. ๒๕๖๐) "ให้ผมหลีด (lead-ประธาน) หรือให้ (ทายาทอำนาจผม) หลีด" เพื่อโอกาสการบริหารควอนตัมไทยเมื่อครั้งทั้งประเทศมีเพียงสองกลุ่มงานกับบุคลากรสามสี่ชีวิต ผ่านไปยังภาพที่ประชุมการจัดทำยุทธศาสตร์การวิจัยขั้นแนวหน้า ๖ มิ.ย. พ.ศ. ๒๕๖๒ ที่นักการเมืองจัดสรรงบเริ่มต้นถนนสายใหม่นี้ถึง ๒๐๐ ล้านบาทพร้อมตัวเลขนักวิจัยในทันทีถึง ๕๐ คน นั้น เวลาได้ล่วงเลยมานานแล้ว โดยภาพเหตุการณ์ระหว่างทางที่ผ่านมาทยอยฉายซ้ำทับไปกับหลายเส้นทางเดิมตลอดสี่สิบปีก่อนหน้า (อาทิ ไมโครอิเล็กทรอนิกส์ (1990s - มากกว่าพันล้าน)  ฮอโลแกรม   (1990s - มากกว่าร้อยล้าน)   ฮาร์ดดิสก์ (2000s - มากกว่าพันล้าน) โทรศัพท์ 3G (2000s - 50 ล้าน) นาโนเทคโนโลยี (2000s - มากกว่าพันล้าน ++) ฯลฯ) เมื่อนำมาผสมกับ ภาพบุคลากรวิชาการรุ่นเก่ากลุ่มควอนตัมนั่งเทียนและกลุ่มเคยละทิ้งงาน กลับมาร่วมงานและรับงบความขลังควอนตัมและอ้างโหนผู้รับรางวัลโนเบลข้างเดียวร่วมอยู่บนเวที ของ คนุร่นใหม่เมื่อท้ายปีพ.ศ.๒๕๖๖ กลาย เป็นภาพเดียวกันแล้ว อนาคตวงการควอนตัมไทยที่ปรากฏจึงได้ภาพรวมอันน่าเศร้าใจยิ่ง ดังนั้น ทางออกหรือเจือจางภาพเก่ายุค Baby Boomer & Gen X เหล่านั้น วิถีที่เหมาะสมและเป็นผลดีกับทุกฝ่ายมากที่สุดคือการร่วมกัน "ศึกษาประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง" ดั่งที่สังคมทั่วไปและโลกแห่งธรรมรู้จักและยึดถือปฏิบัติมาเนิ่นนานเพื่อใช้แก้ไขปัญหาลักษณะเดียวกันนี้ ซึ่งได้นำเสนอแด่วงการวิทย์รุ่นอาวุโสมาระยะหนึ่งแล้ว ทั้งใน ' ปัญญาอลวน (๒๕๖๕) ' สารคดีสี่จดหมายเหตุวงการวิทย์ไทย" และ "ควอนตัมศรีธนญชัย (๒๕๖๗)" นั่นคือ "นิสสัคคิยปาจิตตีย์" & สละวัตถุและแสดงอาบัติ (การคืนทรัพย์กับสารภาพ) แนวทางปฏิบัติที่เป็นไปได้มีมากมายทั้ง การเสนอตนเองเป็นเจ้าภาพกิจกรรมดั่งที่เคยโดยระดับนโยบายและสายทายาท ๖ มิถุนายน ๒๕๖๒ ต้นน้ำยุทธศาสตร์ควอนตัม พร้อมทั้งสร้างเวทีสื่อสารวิทยาศาสตร์แด่สาธารณะด้วย จำนวน น้ำหนัก รอยยิ้ม และ ความภูมิใจ เทียบเคียงได้กับที่เคยจัดงานแถลงข่าว ประชาสัมพันธ์ สื่อสารภาพลักษณ์ ฯลฯในอดีต และสร้างโอกาสอื่นรอบด้านกระทั่งได้พบจุดพลิกโฉมวงการวิทย์ไทยครั้งใหญ่  ไม่เหลือไว้ซึ่งอุปสรรคให้คนรุ่นใหม่ ไม่ถูกนำไปอ้างเลียนแบบทำตามอย่าง เจือจางจารีต ’ภาพลักษณ์นิยม’ ของอดีตสี่สิบปีลงได้ ... (อาชญากรรมวิชาการกับการสารภาพ | Confession at the Hearing | “นิสสัคคิยปาจิตตีย์” | ฉากทัศน์ 2023) ๐ ขึ้นเวทีโนเบลสองครั้งสร้างงานด้วยตาข้างเดียว |“บทเรียนสอนไทย มอบและรับรางวัลเดียวกัน ๐ ๐ Fight for Science ที่หายไป วัฒนธรรมสถาปนาภาพลักษณ์รางวัลและสรรเสริญสรรเสริญตนเอง   ๐ ๒) สำหรับนักวิจัยรุ่นใหม่ผู้ใช้งบ ๒๐๐ ล้าน ++ "อะไรที่มากับการเมือง จะมาเร็วไปก็เร็ว" แต่ "วิทย์รัฐพันลึกนั้นอยู่นาน" ดั่งที่ " เตือนใจควอนตัมไทย " ภาคก่อน ๆ หน้า ( วิจัยฉ้อฉล โหนโนเบล และตรวจซ้ำแผนที่นำทาง ฯ ) และ "ควอนตัมศรีธนญชัย (๒๕๖๗)" อภิปรายไว้ นั่นคือ “ปราชญ์ผู้พลาดพลั้ง” ทั้งหลาย พึงชนะใจตนเอง พร้อมที่จะหันกลับร่วมชดเชยผลพวงอดีต  #FrontierResearch คืนประโยชน์สู่สังคมผู้เสียภาษีทั่วไป โดยตระหนักและเร่งแก้ไขเพื่อวิทย์ไทยรุ่นหลังห่างไกลจากวิทย์โศกนาฏกรรมซ้ำอดีตอีกครั้งใหญ่ รวมทั้งร่วมกันสร้างสรรค์จัดการองค์ความรู้วิทยาการควอนตัมแห่งอนาคตที่เหมาะสมกับสังคมไทย เพิ่มประชากรผู้รู้เท่าทันแม่พันธุ์ ‘ควอนตัมวัววิเศษ (ของศรีธนญชัย)’ สู่การเป็นหูตาต่อวาทกรรมวิทย์เทียมและเกินจริงสาขาอื่น ๆ รอบทิศด้วย แล้วช่วยกันเบาคลายวัฒนธรรมการสถาปนาภาพลักษณ์ตนเองด้วยงบรัฐก้อนต่อ ๆ ไปในทุกทิศทุกทาง ขอเชิญมาร่วมด้วยช่วย ๆ กันเริ่มวันวาเลนไทน์นี้กับ ... #ไทยควอนตัมสำนึกชอบ (ปกหลัง) -- "ควอนตัมศรีธนญชัย" “เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” | ภาค ๑) ตรวจสอบย้อนหลังวิจัยฉ้อฉล  | ภาค ๒) ตรวจซ้ำควอนตัมไทยยุค 90s  | |  ภาค ๓) ตรวจทานโนเบลควอนตัมโลก  | ภาค ๔) ตรวจทิศแผนที่นำทางควอนตัมไทย ๒๕๖๓   | | ภาค ๕) ไทยควอนตัมสำนึกชอบ  | ภาค ๖) 'ธรรมาภิบาล'

มุมหนึ่งของวงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไทยได้รับการนำพาด้วยสไตล์ 1990s ที่คุ้นเคยมาอย่างต่อเนื่อง จากสมัยไมโครอิเล็กทรอนิกส์ (1995) ลึกลงไปกับกระแสนาโนเทคโนโลยี (2003) ลองอีกทีกับยุคอนุภาคมูลฐานเพื่อนำปรากฏการณ์ควอนตัมมาใช้งาน (2019) กระทั่งให้กำเนิดแผนยุทธศาสตร์ควอนตัมระดับชาติระยะสิบปี (2020) อันน่าตื่นตามาพร้อมการประยุกต์แนวแฟนตาซี เช่น 'ควอนตัมดูแลสุขภาพสัตว์' 'ควอนตัมแก้ปัญหาจราจร จัดการน้ำ' ฯลฯ การกำหนดทิศให้วงการควอนตัมสาขาใหม่ตามวิถีภาพลักษณ์เดิมเพิ่มเติมด้วยนโยบายสายทายาทพ่วงเข้ามาอีกเหล่านั้น  จะช่วยให้สังคมควอนตัมไทยสำเร็จได้จริงหรือ ? อดีตช่วงเริ่มต้นการจัดทำแผนที่นำทางเทคโนโลยี (technology roadmap) ของวงการควอนตัมโลกสองทศวรรษก่อน มุ่งไปกับสารสนเทศเพื่อการสื่อสารและการคำนวณหรือไอทีเป็นตัวตั้ง โดยสานต่อแนวคิดเริ่มต้น “สถานะควอนตัมคือทรัพยากรข่าวสาร”  ที่ริชาร์ด ฟายน์แมน (Richard Feynman) และกลุ่มผู้บุกเบิกนำเสนอไว้ตั้งแต่ ค.ศ.1981 ซึ่งส่วนใหญ่ทยอยหมดอายุหรือเดินทางเลยหมุดเวลาที่คาดการณ์ไปแล้ว ยังคงไม่มีแผนที่ใดนำโลกไอทีควอนตัมไปถึงฝั่งฝัน (เช่น สหรัฐฯ - RAND 2004 (5-10 years approach) ญี่ปุ่น - NICT (40 ปี ค.ศ.2000 - 2040) จีน - CAS (สี่สิบห้าปี ระยะสั้น (ปีค.ศ.2005-2020) ระยะกลาง (ปีค.ศ.2020-2035) และระยะยาว (ปีค.ศ.2035-2050) สิงคโปร์ - IDA “Infocomm Foresights” (ฉบับที่ 5 - 10 ปี ค.ศ.2015) หรือของเกาหลีใต้ รวมทั้งแนวทางของ อินเดียที่ลงงบประมาณระดับพันล้านเหรียญ   ไต้หวัน และของอีกหลายประเทศ)   ทั้งนี้ แผนที่นำทางของสหรัฐฯ ยุโรป หรือทั้งหกชาติควอนตัมเอเชียรุ่นบุกเบิกเหล่านั้น เป็นวิถีการคาดการณ์เทคโนโลยี (technology foresight) ร่วมสมัยปลายเปิด ไม่พบฉบับใดบรรจุเป้าหมายตายตัวพร้อมการประยุกต์ที่สุดลิ่มทิ่มประตูผูกมัดอนาคตด้วยวาทกรรมแนว Catch-22s (‘งูกินหาง’ ‘ไก่กับไข่’ หรือเงื่อนไข “อย่างไรก็ใช่ แต่ไม่พบโดยปกติทั่วไป”)  กระนั้น กลับมีบรรจุอยู่ในยุทธศาสตร์สิบปีของ “ แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ.2563 – 2572” อา ทิ “ ควอนตัมดูแลสุขภาพสัตว์” “ตรวจจับมะเร็ง” “อัลกอลิธึมควอนตัมจัดอันดับผู้กู้และหนี้เสีย” “การทำธุรกรรมออนไลน์และการทำธุรกรรมการเงินการธนาคาร”   “ระบบสื่อสารควอนตัมในทุกระดับครัวเรือน ฯ” ฯลฯ โปรโมทขยายความโดยหน่วยงานนโยบายผู้กำกับดูแล (อว.) อ้างอิงต่อโดยองค์กรด้านการประยุกต์ของรัฐ (ดีอี) ถ่ายทอดสู่ภาคจัดการศึกษา (ศธ.) กระจายสู่รายงานของนักเรียนนักศึกษาและสังคมทั่วฟ้าเมืองไทยไป แล้ว จนเกิดคำทักถามตามมาว่า เมื่อสุดทางตามแผนที่แล้วจะลงเอยอย่างไร ต่างจากหัวข้อวิจัยอื่น ๆ ของอดีตสี่สิบปีที่ผ่านมาหรือไม่ ? ระหว่างการค้นหาคำตอบที่อาจมาพร้อมกับความรู้สึกงุนงงว่าเรือธงวิทย์ไทยลำใหม่ล่องการประยุกต์ออกมาด้วยเงื่อนไขน่าประหลาดใจเหล่านั้นเกิดขึ้นจากสาเหตุใด แต่หากมีโอกาสศึกษาเรื่องราวอดีตท่าเรือต้นทางหนึ่งในวัฒนธรรมพื้นหลังที่ฝังตัวในวงการมาตลอดช่วงสี่สิบปีก่อน [ " ปัญญาอลวน" ]  ที่ย้อนกลับมาพ่วงกับกระแสความขลังของคำว่าควอนตัมเข้าให้อีกครั้ง อาจไม่รู้สึกแปลกใจนักเพียงแต่จะหวั่นไหวแทนบุคลากรนโยบายฝ่ายปฏิบัติการรวมทั้งนักวิจัยรุ่นใหม่ที่ต้องร่วมกันตามแก้ไขผลพวงที่จะเกิดขึ้นในอนาคต …  ดังนั้น ณ เวลาครึ่งทางของแผนที่ปี ค.ศ.2024 นี้ จึง “ไม่ช้าหรือเร็วเกินไป” ที่สังคมไทยควรได้ทักถามแล้วช่วยกันปรับปรุงเส้นทางที่เหมาะและปลอดภัยกว่า ก่อนที่เรือควอนตัมลำนี้จะล่องเลยจนออกทะเลเงียบหายไป ซ้ำรอยบทเรียนเดิม ๆ ในประวัติศาสตร์ อีกครั้ง !   ๐ รายงานวิทย์ไทยแห่งสองทศวรรษ | บั้งไฟพญานาค & ควอนตัมดูแลสุขภาพสัตว์ฯ ๐ ๐ สี่สิบปีไอทีควอนตัม 40th Anniversary QuantumIT 2021 - "ทรัพยากรข่าวสาร” ๐ ๐ สี่สิบสามปีไอทีควอนตัม @2024 ๐ ริชาร์ด ฟายน์แมน (Richard Feynman) และกลุ่มนักวิจัยนำเสนอแนวคิดในงาน ประชุมวิชาการด้านการคำนวณเชิงฟิสิกส์ (the Physics of Computation Conference 1981) เมื่อวันที่ ๖​ - ๘ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๒๔ ต่อมาจึงเกิดการคาดการณ์เทคโนโลยีปลายน้ำที่น่าจับตาโดยเริ่มไว้กับเพียงคอมพิวเตอร์ควอนตัม (quantum computer) และการสื่อสารรหัสลับควอนตัม (quantum key distribution) เป็นหลัก แต่จากกระแสที่เชี่ยวแรงยิ่งยวดของไอทีควอนตัมตลอดสี่ทศวรรษที่ผ่านมา จึงเกิดการเกาะพ่วงเพิ่มสาขาเข้ามาอีกมาก ทั้งอุปกรณ์ควอนตัม (device) เซ็นเซอร์ควอนตัม (sensor) การจำลองควอนตัม (simulation) และอื่น ๆ ไม่ต่างจากเมื่อครั้งก่อนหน้าที่โลกวิทยาศาสตร์ฮิตหนักกับคำว่า ‘เทคโนโลยีนาโน (nanotechnology)’ ครั้นเกิดการย้ายงบประมาณจาก ‘ไมโครฯ’ ไปยัง ‘นาโนฯ' ถนนวิจัยทุกสายจึงพุ่งเข้าหา สารพันหัวข้อหรือสินค้าเทคโนโลยีจึงร่วมโหน “นาโนฯ” กระทั่งนโยบายหรือแม้วงการวิทยาศาสตร์เทียมทั่วโลกรวมถึงในเมืองไทยได้ตามอ้างโหนเช่นกัน และพลันที่กระแสเดิมหมดจรดยุคควอนตัมใหม่ จึงย้ายตามกันมาอีกครั้ง ! ๐ ควอนตัมปทุมธานียุคประถมและมัธยมเชิงดอยสุเทพ ๐ ท้ายปี ค.ศ. 2008 ศาสตราจารย์เกียรติคุณถิรพัฒน์ วิลัยทอง ผู้อำนวยการศูนย์ความเป็นเลิศด้านฟิสิกส์ (ขณะนั้น) ลงแรงบินจากเชียงใหม่ต่อตรงกับงานการสื่อสารเชิงควอนตัมของทุ่งรังสิต ( OQC ) เพื่อหารือรวมตัวครั้งใหม่ร่วมกับโครงการการจัดตั้งศูนย์กลางเทคโนโลยีสารสนเทศเชิงควอนตัม หรืองานความพัวพันเชิงควอนตัมของศูนย์ปฏิบัติการอะตอมเย็นยิ่งยวดภาคเหนือ โดยประโยคมูลเหตุที่เผยแพร่ในภายหลังว่ามี “นักฟิสิกส์ที่จบปริญญาเอกทางฟิสิกส์อุณหภูมิต่ำว่างงานอยู่ที่มอชอพอดี” จึงมาเริ่มรวม “คู่” ควอนตัมกัน แต่ยังไม่สามารถเรียกว่าเป็นคณะ (consortium) เพราะนักวิจัยเพียงสองกลุ่มจำนวนหลักหน่วยนั้นน้อยเกินไปและยังไม่เคย “พัวพัน” กันมาก่อน อีกทั้งโครงการควอนตัมเป็นทางการแรกขนาดเล็กเมื่อสองปีก่อนหน้า (ค.ศ.2006) ด้วยงบเพียงหลักแสน (AIT’s RTG Joint Research Project 2004) เพิ่งพับลงไปขนานกับการปรากฏตัวของ ‘ควอนตัมนั่งเทียน’ ยุคแรกในสังคมวิทย์ไทย ตามด้วยข้อตกลงความร่วมมือจัดตั้งห้องปฏิบัติการวิจัยในประเทศอีกสองแห่ง ค.ศ. 2007 ที่เพียงแค่เริ่มกลับร่วงโรยโดยพลัน ดังนั้น กิจกรรมไอทีควอนตัมไทยครั้งใหม่จึงก่อตัวกันขึ้นพร้อมบทเรียนสอนใจที่ทักเตือนกันเองหนัก ๆ อยู่ข้างหลัง ขณะที่ระดับนโยบายสายเชียงใหม่กำลังแล่นนำอย่างแข็งขัน ระดับปฏิบัติการจึงวิ่งตามอย่างมีความหวัง นักฟิสิกส์ที่จบปริญญาเอกทางฟิสิกส์อุณหภูมิต่ำผู้เคยว่างงาน ณ ห้องปฏิบัติการเชิงดอยสุเทพทยอยได้รับความพัวพันส่งถ่าย (teleport) ประสบการณ์อันไม่น่าพิสมัยจากส่วนกลางขึ้นไปให้ทั้ง ‘ควอนตัมเทียม’ ‘ควอนตัมเกินจริง’ และ ‘นโยบายแฝงสร้างภาพลักษณ์ควอนตัม’ รวมทั้งการสลายโครงข่ายการสื่อสารควอนตัมสามโหนดปทุมธานี (testbed) ตามอายุขัยของผู้สนับสนุน ‘กทช.’ (ก่อนหน้ากลายเป็น กสทช.) หลังจากตกค้างไปต่อไม่ได้ผลจากรัฐประหารปี พ.ศ. ๒๕๔๙ โดย ทุกบทเรียนอยู่ในช่วงทยอยสร้างเป็นจดหมายเหตุพร้อมกิจกรรมอาสาชดเชยการใช้ทรัพยากรในอดีตผ่านทางสมาคมวิชาชีพ (IEEE & ECTI) ทั้งหมดนั้นควรได้ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันให้ทีมเชียงใหม่บนเส้นทางอันยาวไกลที่กำลังเริ่มต้นขึ้น ไม่มากก็น้อย   ๐ ​ เดลินิวส์ออนไลน์ ๗๔/2015 ควอนตัมสยามประเทศ เชิงดอยสุเทพ (เดิม www.dailynews.co.th/article/303639 ) ๐ ๐ ทศวรรษหน้าวิศวกรรมไฟฟ้าและฟิสิกส์ไทย [ #1 - 2017 ] [ #2 - 2021] ๐ ท้ายปี ค.ศ.2019 สิบปีต่อมา อาจารย์ถิรพัฒน์ผู้ผลักดันวงการการทดลองฟิสิกส์พื้นฐานมาอย่างยาวนานและทุ่มใจให้อีกครั้งกับด้านควอนตัมนี้ สารพันความก้าวหน้าจึงปรากฏดังที่เคยเผยแพร่สู่สาธารณะเรื่อง “The End of the Road : สุดทางฝัน” ไว้ว่า “กันยายน พ.ศ. 2562 เป็นเดือนแห่งการเปลี่ยนแปร (turning month) เพื่ออนาคตของสังคมไทยเลยทีเดียว เป็นเดือนในฝันที่ขาใหญ่ในวงการหลายคนถึงกับเปล่งเสียงออกมาว่า “it’s about time”” โดยโครงการจัดตั้งศูนย์วิจัยเทคโนโลยีควอนตัม คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้ก่อตัวขึ้น และ   “รมต.สุวิทย์ เมษินทรีย์ รัฐมนตรีวิทยาศาสตร์ที่มีวิสัยทัศน์ยาวไกลดั่งสายตาเหยี่ยวได้ ประกาศให้ quantum technology เป็น frontier research ของประเทศและจัดตั้งคณะทำงานเพื่อทำ Roadmap ให้เสร็จโดยเร็วไวให้ควอนตัมมอชอขึ้นเทียบชั้นกับต่างประเทศภายใน 5 ปี” เพียงไม่กี่ประโยคแห่งความยินดีเหล่านี้พร้อมภาพประกอบร่วมฉลองกับทีมงานอะตอมเย็น บ่งบอกถึงอนาคตที่สดใสได้มารออยู่ข้างหน้าแล้ว ... สลับภาพจากระดับนโยบาย ด้านผู้ลงมือปฏิบัติยังคงส่งถ่ายความพัวพันข้ามจังหวัด ทั้ง “ทักเตือนให้ดูประวัติศาสตร์วงการวิทย์ไทย รุ่นก่อนส่งต่อมา จากรุ่นพี่สู่รุ่นน้อง ฯลฯ”  มีงานเก่าที่ควรศึกษาก่อน เช่น โครงการมือถือ 3G สี่สิบล้าน UAV-โดรนร้อยล้าน รวมทั้งฮาร์ดดิกส์พันล้าน หรือจะถอยย้อนไปถึงยุคไมโครฯ หลายพันล้านได้จะเป็นการดี เป็นต้น แม้เป็นหัวข้อปลายน้ำนักวิจัยมากมายและโอกาสล้นเหลือยิ่งกว่า ยังมิเคยปรากฏการจบงานกันได้แบบสุขขี รวมทั้งเรื่องบุคลากร ‘ควอนตัมนั่งเทียน’ ที่เคยพยายามเข้าพ่วงยังคงส่งสัญญาณเพ้อฝันการเป็นไอน์สไตน์สัญชาติไทยอยู่ สองในสี่กลุ่มควอนตัมแปลกปลอมกลับมาสาละวนอยู่รอบข้างทีมนักวิจัยควอนตัมหน้าใหม่ที่เพิ่งจบการศึกษาและร่วมอยู่ในวงงบวิจัยก้อนล่าสุดที่กำลังจะมานั้นด้วย … “พึงตรวจสอบให้ดี !” ทบทวนโครงการวิจัยร่วมสมัย (ฟิสิกส์และวิศวกรรมไฟฟ้า) : ตัวนำยวดยิ่ง (1980s)   นิวเคลียร์  (1980s) ไมโครอิเล็กทรอนิกส์  (1990s - มากกว่าพันล้าน)  ฮอโลแกรม   (1990s - มากกว่าร้อยล้าน)   ฮาร์ดดิสก์  (2000s - มากกว่าพันล้าน)  3G  (2000s - 50 ล้าน)  UAV - อากาศยานไร้คนขับ (2000s - 100 ล้าน)   นาโนเทคโนโลยี (2000s - มากกว่าพันล้าน) ดิจิทัลทีวี  (2010s)   เทคโนโลยีควอนตัม  (2010s - 200 ล้าน ++) ไปดวงจันทร์ (2020s ++)   5G Use Cases (2020s)   และกลับมา ไมโครอิเล็กทรอนิกส์ (ชิป) 2024  ++ พลันที่ตัวเลขงบประมาณวิจัยควอนตัมยุคใหม่วิสัยทัศน์สายตาเหยี่ยวมาถึงระดับ “สองร้อยล้าน” จากเดิมนักวิจัยทั้งประเทศมีเพียงทีมคู่โฟตอน (แสงจาง ๆ) กับ อะตอม (เย็นยะเยือก) เพิ่มพรวดกลายเป็นร่วมห้าสิบคนพร้อมประกาศจากนักการเมืองเองว่า  “ เพียงพอต่อการสร้างนวัตกรรม ! ” ทันทีที่ข่าวนั้นปรากฏ ภาพตัวอย่างเก่าผุดกลับมาฉายซ้ำทันที ทั้งกรณีนักวิจัยฮาร์ดดิสก์จากหลักสิบกลายเป็นร้อยเมื่องบพันล้านมาถึงเติบโตตั้งเป็นศูนย์ใหญ่ที่ลาดกระบัง หรือจะภาพเก่า UAV ร้อยล้านทั้งสายทหารรวมคณาจารย์ครึ่งร้อยเปิดตัวอลังการจัดงานทั้งที่เมืองทองและศูนย์ประชุมฯสิริกิตต์กำเนิดความเชี่ยวชาญร่วมกันได้ในเวลาอันสั้นเช่นกัน แต่เมื่องานเหล่านั้นงบหมดบ้างกระโดดไปที่ก้อนใหม่ อาทิ ดิจิทัลทีวี 5G ฯลฯ เหลือไว้ด้วยคำถามจากสังคมภายนอก … ภาพเก่าเหล่านั้นมาซ้อนทับกับเวทีแถลงควอนตัม ‘นวัตกรรม ๒๕๖๒’ ข่าวน่ายินดีมากมายกระจายตีพิมพ์โดยหลายสำนัก วงการวิทย์ไทยคึกคักกับคำว่า ‘frontier research’  และ ‘ควอนตัม’  อย่างยิ่ง โดยหลังจากข้ามปีใหม่ไม่นาน แผนที่นำทางฉบับ ๒๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓ อันน่าตื่นตะลึงจึงปรากฏตัว ดังที่สังคมไทยได้เห็นและรู้สึกกันอยู่นี้นั่นเอง ขณะที่สองปีต่อมาข่าวบรรยากาศจากทีมควอนตัมเชียงใหม่กลับตารปัตร ! จากเดือนแห่งการเปลี่ยนแปร (กันยายน พ.ศ.๒๕๖๒) อันน่ายินดี มาถึงต้นปี พ.ศ.๒๕๖๕ ผันแปรเปลี่ยนเป็น  “คงจะไม่มีข่าวอะไร surprising ไปมากกว่าข่าวการยุบศูนย์เทคโนโลยีควอนตัมของคณะวิทยาศาสตร์ มช.”  ช้อความเผยแพร่จากหนึ่งในทีมงานเและถูกแชร์ไปอย่างกว้างขวาง ตรงตามที่อดีตคณบดีศาสตราจารย์คณะวิทย์รุ่นบุกเบิกเคยทักไว้ช่วงเริ่มต้นว่า “เผื่อใจไว้หน่อยนะครับ อะไรที่มากับการเมือง จะมาเร็วไปก็เร็วครับ” จึงเป็นอันว่าประโยคแห่งความปิติ “เท่านี้ก็สุดทางฝัน” ของวันวานที่เคยเป็นความหวังฉลองชนแก้วกันไปแล้ว ความหมายสลับด้านอย่างน่าเสียดาย อีกครั้ง ... ๐ ชดเชยอดีต vs ‘สัญญาณแทรก’ ๐      ปี พ.ศ.๒๕๕๘ ช่วงที่วิทยาการใหม่ทั่วโลกชลอตัวอยู่ที่ยุค 4G เกิดกิจกรรมสาธารณะเพื่อชดเชยงบภาษีสังคมของอดีตโครงการควอนตัมที่ล้มไป หนึ่งในนั้นคือการรวมกลุ่มบุคลากรสายตรงนักเรียนทุน พสวท. และฟิสิกส์โอลิมปิกผู้กำลังคลุกคลีกับไอทีควอนตัมอยู่ในห้องปฏิบัติการแถวหน้าของโลก สองปีจากนั้นได้ให้กำเนิดหนังสือ “รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ไอทีควอนตัม ลำดับที่ 3 - คอมพิวเตอร์เชิงควอนตัม”  หลายว่าที่ดุษฎีบัณฑิตฟิสิกส์ร่วมกันจัดทำเพื่อทั้งส่งผ่านความรู้ใหม่สู่สังคมไทยแนวเล่าเรื่อง ‘อะตอม’ ‘ช่องว่างในผลึกเพชร’ ‘วัสดุทอพอโลยี' ‘ตัวนำยวดยิ่ง’ ‘การกักไอออน’ ฯ พร้อมบทสัมภาษณ์ปรมาจารย์คนสำคัญ รวมถึงใช้เป็นช่องทางแนะนำตัวและเตรียมความพร้อมก่อนสำเร็จการศึกษากลับมาทำงานใช้ทุน โดยหวังให้เริ่มสร้างภูมิหนีห่างจากโรคปรับวัฒนธรรมไม่ทัน (culture shock) ที่เคยระบาดกับนักเรียนทุนรุ่นพี่ ป้า น้า อา จำนวนนับไม่ถ้วน อนึ่ง พ.ศ.๒๕๕๘ ปีเดียวกันนั้น ขณะที่กิจกรรมสาธารณะของสมาคมวิชาชีพ (IEEE & ECTI) ด้าน “Light & Quantum” ร่วมกับภาคการศึกษาและเยาวชนผ่านงาน ‘ปีสากลแห่งแสง’ (Inter Year of Light) หรือ IYL2015 ของยูเนสโก (UNESCO) กำลังดำเนินอยู่ ปรากฏสัญญาณแปลกประหลาดจากมุมสำคัญหลังวงการวิทยาศาสตร์ไทยขึ้น เมื่อวัฒนธรรมการสร้างภาพลักษณ์แฝงยุค 1990s ขยายตัวประสงค์เป็นเจ้าภาพหลักดำเนินการ IYL2015 ถึงระดับแทรกประชันกันเองระหว่างผู้กำกับดูแลกับผู้ปฏิบัติต่างหน่วยงานวิทย์ภาครัฐฯเพื่อจัดกิจกรรมแถลงข่าว !   และสองปีถัดมาสัญญาณแปลกคล้ายเดิมกลับมาอีกครั้งใหญ่ช่วงสายวันเสาร์ที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๖๐ พร้อมด้วยประโยคสำคัญจากหลังม่านนโยบายต่อวงการควอนตัมไทยช่วงเริ่มต้นนั้น จนถึงกับทำให้ตาสว่าง ...   จากสารพันงานบันทึกความล้มเหลวควอนตัมปทุมธานีเพื่อเป็นประวัติศาสตร์ให้รุ่นหลังได้ศึกษา [ Milestones  ] หนึ่งในนั้นคือรายงานสรุป “ศูนย์ทดสอบ ฝึกอบรมและถ่ายทอดเทคโนโลยี ระบบวิทยาการรหัสลับเชิงควอนตัม (พ.ศ.๒๕๕๙)”   ถูกนำไปกล่าวถึงในที่ประชุมนโยบายระดับสุดขอบเพดานบน หลังจากมีผู้รายงานข่าวดาวเทียมควอนตัมจีน ‘ม่อจื้อ’ ที่เพิ่งขึ้นสู่ท้องฟ้าปีก่อนหน้า (2016) โดยเมืองไทยควรขอร่วมไปกับทีม “จงกั๊ว” ด้วย จึงเป็นเหตุให้มีสัญญาณพิศวงนั้นตามมา ผลการสนทนานอกจากทำให้ตาสว่างต่อทุกภาพพื้นหลังได้แล้ว จึงประสงค์แจ้งแด่ทีมควอนตัมเชียงใหม่ทั้งระดับนโยบายและนักวิจัยที่สุดเส้นทางฝันไปแล้วด้วยว่าไม่ควรเสียดายหรือเสียใจ ประสบการณ์ที่เคยสร้างสรรค์มาแม้ผลน้อยและยังไม่เป็นที่ถูกใจนักอาจใช้ช่วยนักวิจัยรุ่นใหม่ให้ปลอดภัยจากวัฒนธรรมวิทย์รัฐพันลึก (‘science’ - deep state) ที่แผ่รัศมีอยู่ในวงการก็เป็นได้ [ ปัญญาอลวน  ] ทุกความล้มเหลวยังคงเกิดประโยชน์ เป็นได้ทั้งความรู้และภูมิต้านทานสาธารณะชั้นยอด ดังนั้น จึงขอเชิญกลับมาขยายเส้นทางฝันจากหลายชิ้นงานเดิมกันต่อ ๐ ส่วนหนึ่งจาก ‘ ทรัพย์สินทางปัญญา เทคโนโลยีรหัสลับเชิงควอนตัม’  ๐ สำหรับประเทศไทย นอกจากด้านทรัพย์สินทางปัญญา (สิทธิบัตร) แล้ว ไม่ว่าจะเป็นผลงานวิชาการ การศึกษาการเรียนการสอน งานวิจัยและพัฒนา ณ พ.ศ.2559 นั้น พบว่ายังไม่มีนัยสำคัญใดทุกส่วนงาน และจากประสบการณ์ด้านงานวิจัยและพัฒนาระบบโทรคมนาคมของประเทศที่ต้องอาศัยแนวทางเฉพาะ (7 OSI layers) และประสบความล้มเหลวจำนวนมากแล้วจากความคาดหวังของสังคมที่แตกต่างในอดีต  รายงานนี้จึงเป็นการเตรียมการอีกมุมมองที่นักวิจัย นักศึกษา ผู้กำกับนโยบายในประเทศและที่เกี่ยวข้อง ควรได้ตระหนักนำไปประกอบการคาดการณ์สู่การวางแผนการรองรับให้ดียิ่งขึ้นกว่าอดีตต่อไป แม้จะเป็นเพียงเพื่อการจัดซื้อจัดหาเทคโนโลยีเพื่อการประยุกต์ใช้งานเพียงอย่างเดียวในอนาคตก็ตาม อันสอดคล้องกับสถานะภาพที่เป็นอยู่ของอุตสาหกรรมไอทีหรือสื่อสารโทรคมนาคมไทย ๐ นโยบาย 1990s & ควอนตัมสามย่าน ๐ เมื่อย้อนภาพกลับไป ‘เดือนแห่งการเปลี่ยนแปร’ ตั้งแต่ กันยายน พ.ศ.๒๕๖๒ เป็นต้นมา  ปรากฏภาพข่าวมากมายเมื่อรัฐมนตรีผู้ดูแลแวะเวียนไปเยี่ยมห้องปฏิบัติการและแถลงกันที่เชียงใหม่ ส่วนข่าวการกำกับดูแลเชิงนโยบายนั้นต้องลงแม่ปิงล่องสู่เจ้าพระยาขึ้นท่าที่จตุรัสสามย่านกันก่อน จากการย้อนบันทึกอดีตตลอดสี่สิบปีของ “กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพลังงาน” กระทั่งยุบหายไปรวมกับงานอุดมศึกษา มีภาพสำคัญจำนวนมากมาพร้อมกับการแถลงนโยบายอื่นก่อนหน้าเช่นกันโดยเปลี่ยนไปตามหัวขบวนเจ้ากระทรวง อาทิ ภาพลงเสาเข็มหน่วยวิจัยไมโครอิเล็กทรอนิกส์ ตามด้วยภาพเปิดตัวอุตสาหกรรมฮาร์ดดิสก์กับงบวิจัยพันล้าน พร้อมภาพการแถลงก่อตั้งงานเทคโนโลยีนาโน ต่อด้วยภาพเวทีโครงการอุตสาหกรรมการอาหาร (food innopolis) จนมาถึงข่าวเมืองไทยจะไปดวงจันทร์ เป็นต้น กระทั่งล่าสุดวนกลับไมโครอิเล็กทรอนิกส์กับเวทีใหม่ (Thailand Hub of Talents in Microelectronic Design: THTMD) ในปี พ.ศ.๒๕๖๖ ประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาแม้นโยบายวิทย์จะเปลี่ยนโจทย์วิจัยวูบวาบไปอย่างไรภาพอมตะฉากหลังเวทีมิเคยเปลี่ยน กลับมาใหม่อีกครั้งแน่นอนเมื่อความขลังของคำว่า ‘ควอนตัม’ มาถึง “อาจารย์สิปนนท์ เกตุทัต สมัยเรียนจบกลับมาควอนตัมยังไม่ได้สอนในเมืองไทยเลย เราตามหลังเขามาก ควอนตัมเกิดเมื่อปี ค.ศ.1925 อาจารย์สิปนนท์กลับมาปี ค.ศ.1975 แม้ห้าสิบปีผ่านไปแล้ว ควอนตัมก็ยังไม่ถึงเมืองไทย” (จากบทสัมภาษณ์ ศ.ดร.สุทัศน์ ยกส้าน)  "พัฒนาการการประชุมวิชาการวิศวกรรมไฟฟ้าประเทศไทย" ฉบับพุทธศักราช ๒๕๕๖ ISBN 9786163357601 (กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๕๖)  ๖ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๒  -- สามเดือนก่อนถึงกันยายนแห่งการเปลี่ยนแปรที่เชียงใหม่นั้น ช่วงกลางปีฤกษ์ดีเปิดประชุมยุทธศาสตร์การวิจัยขั้นแนวหน้า วาทะนโยบาย ‘frontier research’ คำใหม่นี้จึงเริ่มต้นขึ้นอย่างเป็นทางการ งบประมาณสองร้อยล้านส่วนที่นักการเมืองตั้งไว้ให้กับภารกิจวิจัยเทคโนโลยีควอนตัมเริ่มนำขึ้นไปอยู่บนเรือธงนโยบายลำใหม่ ขับเคลื่อนด้วยประสบการณ์ที่เคยใช้ล่องมาแล้วกับทั้งยุคไมโครอิเล็กทรอนิกส์ผ่านนาโนเทคโนโลยี และนำมา “หลีด (lead)” กลุ่มคอนซอร์เทียมงานระดับอนุภาคมูลฐานที่วางเป้าถึงปลายน้ำนี้ด้วยอีกครั้ง วิถีการกำกับวงการวิทย์แนวนี้ช่างละม้ายคล้ายกับของแวดวงรัฐศาสตร์การบ้านการเมืองโดยแท้ เพราะแม้กำเนิดเรือวิทยาการลำใหม่แต่ไต้ก๋งยังคงเดิม พ่วงเติมเข้ามาด้วยทายาทสืบสานวิศวกรรมปลายน้ำต่ออายุการบริหารแนวอนุรักษ์นิยมนั้นด้วย ภาพอนาคตที่กำลังจะเกิดขึ้นจึงมิใช่เรื่องน่าแปลกใจ เห็นเค้าลางได้บ้างแล้วตั้งแต่วันนั้นเป็นต้นมา หากมีโอกาสศึกษาย้อนหลังภาพเรือธงนโยบายวิทย์ไทยลำเก่า ๆ จากยุค 1990s ด้วยวิถีนำร่องอันอยู่บนสารพันหลักวิชาการคาดการณ์เทคโนโลยี (foresight) ทั้ง Delphi method การบริหารแบบพหุภาคี อีกทั้ง POSDC PDCA แผนกลยุทธ์มุ่งสัมฤทธิ์เคพีไอ (KPI) Springboard หรือ SPA ที่ผ่านมือกันมาในรอบสี่สิบปี รวมกับการ ‘ลองผิดลองถูก’ ไม่น้อยอันปรากฏร่องรอยให้นักบริหารนโยบายวิทย์รุ่นหลังตามเก็บแก้ด้วยแล้ว อาจคลับคล้ายคลับคลาราวกับว่า ภาพเก่าเหล่านั้นยังอยู่เป็นพื้นหลังโจทย์ควอนตัมสาขาใหม่เพื่อการวิจัยขั้นแนวหน้า อีกครั้ง ! ๐ ตรวจทิศแผนที่นำทาง ‘Classical’ vs ‘Quantum’ ๐ ผลการศึกษาจากหลายโครงการก่อนหน้าที่สะสมองค์ความรู้และเผยแพร่สู่สาธารณะเป็นทางการมาตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๕๗ กอปรผลจากโครงการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ขนาดใหญ่ที่ล้มเหลวในอดีต บ่งชี้ถึงสี่ปัจจัยสำคัญสำหรับการพัฒนาที่ยังคงไม่สามารถผลักดันไปถึงระดับจุดมวลวิกฤติได้ นอกจากด้าน “นโยบาย บุคลากร วิทยาการ และงบประมาณ” ยังเกิดช่องว่าง “การสื่อสารวิทยาศาสตร์”  ที่กว้างมากกับสังคมภายนอกด้วย เช่นกัน ขณะที่เทคโนโลยีควอนตัมดังกล่าวได้เริ่มเข้ามาพร้อมด้วยศักยภาพที่อาจเปลี่ยนแปลง (disturb) อย่างมีนัยสำคัญ กลับพบความเข้าใจด้านลบโดยพร้อมที่จะกลายเป็นวาระซ่อนเร้น (propaganda) จากหลากหลายกลุ่มในสังคมเข้าอีก ทั้ง ‘วิชาการควอนตัมนั่งเทียน’ ‘สินค้าควอนตัมเทียม’ ‘ ควอนตัมขายพ่วงในอุตสาหกรรมไฟฟ้ากำลัง ’ ฯลฯ รวมไปถึงอีกกรณีใหญ่ เมื่อคำว่าวิจัยแถวหน้า ‘frontier research’ ของ ‘ควอนตัม’ วิทย์พื้นฐานมาถึงพร้อมกับงบสองร้อยล้านด้วยการ “หลีด” วิถี ‘classical’ ดั้งเดิมที่คุ้นเคยเพื่อไปให้ถึงปลายน้ำซึ่งได้นำมาสู่ “ แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ.2563 – 2572 ”  ที่ปรากฏขึ้นนี้ คำถามใหญ่ด้านการสื่อสารวิทยาศาสตร์เพื่อสังคมไทยจึงดังขึ้น อีกครั้ง !  ๐ Quantum Cryptography Needs a Reboot ๐ ๐ “Quantum - Safe Security 2020” — The holy grail of the field of quantum communications  ๐ ๐ ควอนตัมน้ำใส (๔๘) - โครงการวิทย์ไทยคนละครึ่ง "ยามสังคมวิกฤตปรมาจารยืวิทย์หลบหนีหาย ฯ" ๐ ๐ สะกิดนโยบายวิทย์ไทยระดับปฏิบัติการและนักวิชาการรุ่นใหม่ ๐   " อะไรที่มากับการเมือง จะมาเร็วไปก็เร็ว " แต่ "วิทย์รัฐพันลึกนั้นอยู่นาน" -- เมื่อเรือควอนตัมไทยถูกขับเคลื่อนให้ไหลไปกับลำธารสายที่ผ่านท่าเรือใหญ่ไมโครฯ ล่องเข้าด่านนาโนฯ และท่าเรืออื่นอีกมากมายมาก่อน โดยมีเรือทั้งที่เลยออกทะเลและยังไปไม่ถึงท่าเป้าหมายปลายน้ำ รวมถึงจอดลอยบนลำธารเทคโนโลยีสายรองอื่น ๆ อีกมากลำตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา อาทิ ฮอโลแกรม ฮาร์ดดิสก์ ฯลฯ คำถามจึงมีอยู่ว่า ... สังคมไทยจะพบกับความแตกต่างอย่างไรได้บ้างเมื่อสิ้นสุดแผนยุทธศาสตร์ควอนตัม พ.ศ.2563 – 2572 นี้ ? แด่ นักบริหารนโยบายรุ่นใหม่ แถวหน้า มิควรรอจนครบจบตามแผนอีกห้าปีข้างหน้า อาจประจักษ์ถึงผลในอนาคตได้ตั้งแต่เริ่มเส้นทางแล้ว ดังนั้น การปรับปรุงทิศ ณ กึ่งเวลาตามแผนที่ควรส่งผลดีกว่าตามแก้ต่างที่ปลายทางเป็นแน่ แนวทางคลายตัวจากเป้าหมายสุดโต่งนั้นพบหาได้แม้ไม่ง่ายต่อการปฏิบัติ เช่น การตรวจสอบวิทย์อิสระต่อการประยุกต์ใช้งานที่ถูกกล่าวอ้างโดยผู้เชี่ยวชาญ องค์กร หน่วยงาน หรือสภาวิชาชีพเฉพาะทางที่เกี่ยวข้อง อาทิ สัตวแพทย์ เทคนิคการแพทย์ องค์กรกำกับความปลอดภัยไอที หน่วยงานผู้ดูแลมาตรฐานโทรคมนาคม ฯลฯ ดังที่กระทำโดยสถาบันเทียบเคียงผู้ตรวจการแผ่นดินของสหรัฐอเมริกา ( GAO: Government Accountability Office ) โดยปราศจากส่วนได้ส่วนเสียหรือประโยชน์ทับซ้อน (conflict of interest) กับงานที่ใช้งบประมาณหลักและกำลังถูกตรวจสอบอยู่นั้น ๆ รายงานจากองค์กรที่เป็นอิสระจากอำนาจรัฐฯและนโยบายแฝงพ่วงข้างใด ๆ จึงสามารถระบุแนวทางไอทีควอนตัมกับเงื่อนไขอนาคตที่พึงปฏิบัติได้จริงด้วยการยอมรับว่าโอกาสนั้นยังคงห่างไกลยิ่ง ดังเช่น ส่งเสริมให้มีการสร้างบุคลากรและค้นคว้าวิจัยเทคนิคพื้นฐานที่เป็นเงื่อนไขจำเพาะแต่ละด้านให้สำเร็จเสียก่อน หาได้เร่งนำมาบรรจุเป็น Catch-22s หรือประโยชน์เชิงจินตนาการโดยอำพรางไว้ด้วยวาทกรรม เป็นต้น ขณะเดียวกัน หาก ผู้เชี่ยวชาญสายวิชาชีพ ที่ถูกอ้างเพื่อการประยุกต์อยู่นั้นอาจปวดใจบ้างเมื่อได้ศึกษาแผนยุทธศาสตร์ชิ้นนี้ โปรดสื่อสารความเข้าใจในการให้โอกาสกับ นักวิจัยควอนตัมไทยรุ่นใหม่ (2010s - 2020s) ผู้ห่างไกลจาก ‘ควอนตัมนั่งเทียน’ ที่ยังคงต้องการกำลังใจโดยควร “ลองผิดลองถูก” ได้บ้าง ซึ่งไม่ต่างจากผู้อาวุโสกว่าทุกระดับที่เคยลองตลอดช่วงสี่ทศวรรษที่ผ่านมา แม้อนุภาคมูลฐานยังคงไม่สามารถสร้างประโยชน์ให้กับเมืองไทยได้ในเวลาอันใกล้ก็ตาม ซึ่งจะเป็นการเสริมสร้างพลังบวกและรักษาจำนวนผู้รู้ควอนตัมเฉพาะทางที่ยังคงน้อยยิ่งนัก ขณะที่ตัวนักวิจัยควอนตัมรุ่นใหม่เองพึงตระหนักถึงประวัติวงการวิทย์ไทยที่เกี่ยวข้องไปพร้อมด้วย เพราะวันข้างหน้าจะได้ไม่สิ้นสุดทางฝันด้วยเหตุการพลาดซ้ำรอยเดิม ทั้งนี้ ด้วยบทบาทของการเป็นผู้ใต้บังคับบัญชาของนักบริหารนโยบายรุ่นใหม่และปัจจัยอื่น ๆ ภายใต้วิถีดั้งเดิมที่พันลึกคงทำให้ข้อทักเตือนดังกล่าวปฏิบัติได้ยาก แนวทางเสริมที่อาจช่วยได้บ้างคือการมีภาคสังคมทั่วไปแม้มิใช่สาขาวิทยาศาสตร์รับรู้ร่วมวิพากษ์เชิงลึกหรือประชาพิจารณ์ เช่นเดียวกับวงการนิติศาสตร์หรือการออกกฏหมาย เมื่อใช้งบประมาณไปแล้วกำลังได้สิ่งที่กระทบตรงต่อสังคมจึงต้องรับฟังชาวบ้านก่อนประกาศบังคับใช้แม้เรื่องควอนตัมที่ใช้งบภาษีเช่นกันจะยังคงห่างไกลผลกระทบ หากสังคมมีโอกาสพิจารณ์จะช่วยเป็นเกราะคุ้มคนทำงานให้ได้ในที่สุด  และขณะที่ไต้ก๋งและวงศ์สายนโยบายอาจลงเรือเล็กขึ้นฝั่งต่อเรือสินค้าลำอื่นสู่ท่าปลายน้ำใหม่ดังเช่นที่ผ่านมา ควรสร้างโอกาสให้เกิดการแข่งขันกันเองระหว่างหน่วยงานวิทย์ภาครัฐฯ เพื่อจัดกิจกรรม คล้ายดั่งกรณี IYL2015 ในอดีต แล้วเชิญนโยบายทุกระดับต้นทางยุทธศาสตร์ ๒๐ กุมภาฯ ๒๕๖๓ นั้นกลับสู่เวทีการสื่อสารวิทยาศาสตร์แด่สาธารณะร่วมกับลูกเรือลำเดิม ด้วยจำนวนและน้ำหนักเทียบเคียงได้กับที่เคยใช้ไปกับการแถลงข่าว รายงานการประชุม จัดกิจกรรม ประชาสัมพันธ์ สื่อสารภาพลักษณ์ ฯลฯ พร้อมทั้งสร้างโอกาสอื่น ๆ รอบด้านเพิ่มเติมกระทั่งได้พบกับจุดพลิกโฉมวงการวิทย์ไทยอีกครั้งใหญ่ ไม่เหลือไว้ซึ่งอุปสรรคต่อคนรุ่นใหม่ ไม่ถูกนำไปอ้างเลียนแบบทำตามอย่างไม่สิ้นสุดหยุดวัฏจักรเดิม ด้วยความหวังที่จะได้รับวลีประโยคใหม่จากหัวใจระดับนโยบายยุค 1990s ด้วยว่า “ให้ผม lead หรือให้ (ทายาทอำนาจของผม) lead ผมมี consortium อาสารวมตัวกันมาช่วยเหลือสังคมวิทย์ไทยให้ดีกว่าเดิม โดยจะไม่ใช้ทรัพยากรและบุคลากรของภาครัฐเพิ่ม ทั้งทางตรง (cash) หรือทางอ้อม (in-kind)”  กาลามสูตร ' พิสูจน์ด้วยตนเอง' |   คอมพิวเตอร์ควอนตัม   |   วิทยาการรหัสลับเชิงควอนตัม   |   “เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” | ภาค ๑) ตรวจสอบย้อนหลังวิจัยฉ้อฉล  | ภาค ๒) ตรวจซ้ำควอนตัมไทยยุค 90s  | |  ภาค ๓) ตรวจทานโนเบลควอนตัมโลก  | ภาค ๔) ตรวจทิศแผนที่นำทางควอนตัมไทย ๒๕๖๓   | | ภาค ๕) ไทยควอนตัมสำนึกชอบ  | ภาค ๖) 'ธรรมาภิบาล'

สนทนาข้อเสนอแนะต่อการปรับปรุง   แก้ไขยุทธศาสตร์   นโยบายและแผนงานในแผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย   พ . ศ . ๒๕๖๓  – ๒๕๗๒   และบทวิพากษ์  “ ควอนตัมศรีธนญชัย ” (บทนำ) -- ท่ามกลางกระแส “ควอนตัมฟีเวอร์” ที่เกิดขึ้นทั่วโลก รัฐบาลหลายประเทศต่างประกาศลงทุนในเทคโนโลยีควอนตัมอย่างเร่งด่วน ตั้งแต่การประมวลผลข้อมูลระดับอะตอม ไปจนถึงการเข้ารหัสข้อมูลที่ไม่อาจถอดได้ด้วยคอมพิวเตอร์ทั่วไป สำหรับในประเทศไทย ความเข้าใจต่อ “ควอนตัม” ยังผสมผสานระหว่างความคาดหวังกับความสับสน ทั้งในเชิงวิทยาศาสตร์และจากตัวนโยบายที่เกี่ยวข้อง ศาสตราจารย์ ดร.ชิดชนก เหลือสินทรัพย์ ราชบัณฑิตและนักวิจัยชั้นนำด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยคือหนึ่งในนักวิชาการไทยที่วิเคราะห์เชิงลึกถึงยุทธศาสตร์เทคโนโลยีควอนตัมของชาติ โดยมีข้อสังเกตพร้อมเสนอแนวทางแก้ไขอย่างมีหลักวิชา จากการสนทนาจิบชายามบ่ายนำพามาซึ่งการถ่ายทอดมุมมองที่หนักแน่นและกว้างขวางดั่งการร่ายมนต์จาก “นักคณิตศาสตร์ที่มองโลกควอนตัม” และ “นักวิจัยวิพากษ์นโยบายวิทย์” ๑) คณิตศาสตร์ของความไม่แน่นอน ‘ควอนตัม’ ในสายตาของวงการคอมพิวเตอร์ “คอมพิวเตอร์ควอนตัมมันไม่ได้เดาจริง ๆ หรอก มันเดาด้วยสมการ”  “ควอนตัม” คำสองพยางค์นี้มักสร้างความรู้สึกตื่นตาในหมู่คนทั่วไป เหมือนเป็นพลังเหนือธรรมชาติที่สามารถแก้ปัญหาได้ทุกอย่างในพริบตา แต่ในมุมนักคอมพิวเตอร์ของอาจารย์ชิดชนก ความจริงกลับเรียบง่ายกว่านั้นมาก โดยอธิบายด้วยคำสั้นไว้ว่า  “quantum computing (การคำนวณเชิงควอนตัม) เป็นการประยุกต์หลักคณิตศาสตร์และฟิสิกส์เชิงสถิติเพื่อให้คอมพิวเตอร์สามารถ 'เดาอย่างมีระบบ' ในพื้นที่ความเป็นไปได้ที่ใหญ่มหาศาล !" อาจารย์ยกมาพร้อมด้วยตัวอย่าง “ปัญหาพ่อค้านักเดินทาง” ที่ต้องหาวิธีเดินทางผ่านทุกเมืองหนึ่งครั้งแล้วกลับมาจุดเริ่มต้นด้วยระยะทางสั้นที่สุด หากคำนวณแบบตรงไปตรงมา จำนวนความเป็นไปได้จะโตเป็นแบบแฟกทอเรียล (เช่น 70 เมืองจะมีความเป็นไปได้ 70! หรือรวมแนวทางได้ตัวเลขมากถึงจำนวน 101 หลักทีเดียว) ซึ่งใหญ่จนคอมพิวเตอร์ใด ๆ ในโลกไม่สามารถคำนวณได้หมด “เพราะฉะนั้นเราต้องเดา — แต่ไม่ใช่เดาแบบสุ่ม มันคือการเดาอย่างมีระบบ” อาจารย์กล่าว พร้อมหัวเราะเบา ๆ ก่อนเสริมว่า  “เดาแบบมีสมการกำกับอยู่ นั่นแหละคือควอนตัม” อธิบายเพิ่มได้ว่า “ควอนตัม” ในมุมคณิตศาสตร์คือการใช้ตัวแทนเชิงโอกาสของข้อมูล ซึ่ง คิวบิต (qubit) หน่วยประมวลผลไม่ได้อยู่ที่ค่า “ศูนย์” หรือว่า “หนึ่ง” แต่เป็นการซ้อนทับ (superposition) ของทั้งสองสถานะ การประมวลผลด้วยหลักการนี้ทำให้สามารถประเมิน “ทุกความเป็นไปได้ในคราวเดียว” แต่ไม่ใช่ในเชิงพลังมหัศจรรย์อย่างที่มักเข้าใจ (และที่คิดผิดกันไปเองว่า คอมพิวเตอร์ควอนตัมจะมาแทนคอมพิวเตอร์ทั่วไปได้ ซึ่งไม่ใช่เรื่องจริง) “มันเป็นการขยายพื้นที่ของการคำนวณโดยใช้สมการเชิงเส้น ซึ่งสุดท้ายก็ต้อง collapse (ยุบ) กลับมาเป็นคำตอบใดคำตอบหนึ่ง” อาจารย์ยังเตือนว่า แม้คอมพิวเตอร์ควอนตัมจะถูกยกย่องว่าเหนือกว่าของยุคปัจจุบัน (classical computer) แต่ในเชิงทฤษฎีมันยังมีข้อจำกัดเดิมอยู่ “state space มันโตเร็วมาก ข้อจำกัดทางวิศวกรรมยังใหญ่มากกว่าความฝัน” โดยยังชี้ว่าคอมพิวเตอร์ควอนตัมที่มีอยู่จริงในปัจจุบันเป็นเพียง “เครื่องเฉพาะทาง” เช่น การแยกตัวประกอบจำนวนเฉพาะด้วยอัลกอริทึมของชอร์ (Shor’s Algorithm) หรือการเร่งปัญหาบางประเภท (ที่ใช้ quantum parallelism )  ได้จริง  “มันไม่ใช่เครื่องที่ใช้พิมพ์เวิร์ด (MS word) ได้”  …  “เราควรลงทุนเพื่อเข้าใจมัน ไม่ใช่เพื่อโชว์ว่ามีมัน” ในทางนโยบาย อาจารย์เสนอให้ประเทศไทยมองเทคโนโลยีควอนตัมเป็นโอกาสความเป็นไปได้มากกว่า “โครงการเดี่ยวที่ต้องมีผลงานในสามปี” และให้แบ่งการลงทุนออกเป็น 3 ระดับชัดเจนทั้ง  งานพื้นฐาน (Fundamental Theory)  วิจัยในเชิงคณิตศาสตร์และฟิสิกส์ควอนตัม เช่น การจำลองสถานะพลังงานและสมการเชิงเวลาของระบบ งานเครื่องมือ (Tools & Simulation)  การสร้างซอฟต์แวร์จำลองระบบควอนตัม เพื่อให้คนไทยได้ฝึกเขียนอัลกอริทึมโดยไม่ต้องมีเครื่องจริง และ งานประยุกต์ (Prototype)  การพัฒนาเครื่องต้นแบบและการวัดค่าทดลองจริง “ควอนตัมคือการเรียนรู้ความไม่แน่นอน แต่การวางแผนต้องแน่นอน”  -- ทิ้งไว้ให้คิดกับหลักการความไม่แน่นอนทางวิทยาศาสตร์  -- Heisenberg’s Uncertainty Principle ๒) ระหว่างฟิสิกส์กับการเมือง เมื่อยุทธศาสตร์ชาติขาดนักวิทยาศาสตร์ตัวจริง “อย่าเอาอธิบดีมานั่งทำแผนควอนตัม เพราะเขาไม่รู้ว่าควอนตัมคืออะไร” ในช่วงที่ประเทศไทยจัดทำ  “แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัม พ.ศ. 2563–2572” ศ.ชิดชนก มีส่วนร่วมในวงสนทนาของนักวิทยาศาสตร์หลายแห่ง โดยกล่าวอย่างตรงไปตรงมาว่า  “แผนมันสวย แต่เขียนโดยคนที่ไม่ได้เข้าใจมัน” อาจารย์เล่าว่าแผนควอนตัมไทยถูกขับเคลื่อนจากบนลงล่าง (top-down) มีเป้าหมายเป็นงบประมาณและชื่อโครงการมากกว่าการนิยามโจทย์เชิงวิทยาศาสตร์  “เวลาทำแผน เราไม่ควรถามว่า ‘จะใช้เงินเท่าไร’ แต่ควรถามว่า ‘อยากรู้คำตอบอะไร’  นั่นคือจุดเริ่มต้นของวิทยาศาสตร์” พร้อมยกตัวอย่างของประเทศจีนว่า แผนเอไอ (AI) และควอนตัมของพวกเขานำโดย “Chinese Academy of Sciences (CAS)” ซึ่งเป็นองค์กรนักวิทยาศาสตร์ตัวจริง ขณะที่ของไทยกลับอยู่ในมือหน่วยงานบริหาร  “นักบริหารเขาเก่งเรื่องงบ แต่ไม่รู้จักสมการชโรดิงเจอร์ (Schrödinger)” ! และเสนอให้ปรับโครงสร้างยุทธศาสตร์ควอนตัมไทยใหม่ โดยตั้งคณะกรรมการกลางที่นำโดยนักวิจัย ไม่ใช่ข้าราชการ และแยก “เป้าหมายเชิงพื้นฐาน” กับ “เชิงประยุกต์” ออกจากกัน  “คำว่าขึ้นห้างหรือขึ้นหิ้ง ประโยคนี้ต้องทิ้งไป” ไม่นำมาผสมปนเปในที่เดียวกัน “แผนเราชอบเขียนคำว่า ‘สร้างเศรษฐกิจควอนตัม’ ทั้งที่ยังไม่มีใครเขียนอัลกอริทึมควอนตัมทั่วไปได้แบบที่มีในคอมพิวเตอร์ทั่วไป” และ “อย่าให้แผนควอนตัมกลายเป็นแผนประชาสัมพันธ์” !   ๓) ภาพลวงของความล้ำสมัยกับบทวิพากษ์การสื่อสารเชิงนโยบายและหนังสือ “ควอนตัมศรีธนญชัย” “พลังงานควอนตัมมันเป็นก้อน แล้วก้อนพลังงานจะไปลดความเหลื่อมล้ำของสังคมได้ยังไง?” อาจารย์ชิดชนก หัวเราะเบา ๆ เมื่อพูดถึงคำขวัญของหน่วยงานบางแห่งที่บอกว่า “ควอนตัมเพื่อความเท่าเทียม” เขากล่าวว่า “มันฟังดีนะ แต่ฟิสิกส์มันไม่เกี่ยวเลย!” โดยเห็นว่าปัญหาสำคัญของนโยบายเทคโนโลยีไทยคือ  “ความเข้าใจผิดที่กลายเป็นนโยบาย” รัฐฯมักใช้ถ้อยคำหรู เช่น  “ควอนตัมจะปฏิวัติประเทศ” “ควอนตัมจะยุติความเหลื่อมล้ำ” แต่ไม่สามารถอธิบายได้ว่า  “อย่างไร” ซึ่งเคยเกิดเรื่องทำนองนี้ขึ้นโดยเงียบหายไปแล้วกับ  “บิ๊กเดต้า (big data)” ของวงการคอมพิวเตอร์นั่นเอง (ทั้งนี้ ยุทธศาสตร์ควอนตัมระยะสิบปีกับแผนที่ฯฉบับนี้ ยังมีการประยุกต์แนวแฟนตาซีที่ระบุไว้อีกมาก อาทิ ควอนตัม “ดูแลสุขภาพสัตว์” “ตรวจจับมะเร็ง” “อัลกอลิธึมควอนตัมจัดอันดับผู้กู้และหนี้เสีย” “การทำธุรกรรมออนไลน์และการทำธุรกรรมการเงินการธนาคาร” “ระบบสื่อสารควอนตัมในทุกระดับครัวเรือน ฯ” ฯลฯ !) ในส่วนของหนังสือ  “ควอนตัมศรีธนญชัย”  อาจารย์มองว่าเป็นสัญลักษณ์ของ “การเล่นคำ” ที่สะท้อนวัฒนธรรมราชการไทย คือพยายามนำคำใหม่ ๆ มาผูกกับสำนึกเก่า ๆ เพื่อให้ดูร่วมสมัย  “ศรีธนญชัยในโลกควอนตัม มันคือข้าราชการที่พูดคำว่าควอนตัมโดยไม่เข้าใจมัน” และวิพากษ์ว่า การใช้คำศัพท์เชิงวิทยาศาสตร์โดยไม่มีเนื้อหาจริง ทำให้สาธารณะเข้าใจผิด และทำให้วงการวิทยาศาสตร์เสียความน่าเชื่อถือ  “พูดเยอะจนคนคิดว่าเรามี แต่พอถามว่าอยู่ที่ไหน มันไม่มี” ทั้งเสนอให้รัฐวางแนวทางสื่อสารทางวิทยาศาสตร์ที่กำหนดให้ทุกหน่วยงานต้องระบุ  “ระดับความพร้อมทางเทคโนโลยี” (Technology Readiness Level – TRL) ในเอกสารสื่อสารทุกฉบับ และต้องมีส่วน  “ข้อจำกัด”  หรือ  “สิ่งที่ยังทำไม่ได้”  เสมอ เพื่อให้สาธารณะเข้าใจขอบเขตความเป็นจริงของเทคโนโลยี โดยย้ำว่า การให้ความรู้แก่ประชาชนไม่ใช่การ  “ทำให้ตื่นเต้น” แต่คือการ  “ทำให้เข้าใจ”  “ถ้าสื่อสารดีคนจะอยากรู้ต่อ ถ้าสื่อสารเกินจริงคนจะหมดศรัทธา” ผู้บริหารจึงควรทำให้ประชาชนเข้าใจ ควรให้ข้อมูลที่ถูกต้องมิใช่เพียงให้ควอนตัมกลับมา  “ทำให้ผู้บริหารดูดี ขึ้นเวที ถ่ายภาพ ยกนิ้ว(โป้ง)” … ๔) จากประวัติศาสตร์สู่อนาคตกับข้อเสนอเชิงนโยบาย  ช่วงท้ายของการสนทนา ศ.ชิดชนก กล่าวถึง “ความจำเป็นของการเรียนรู้จากอดีต” โดยเชื่อว่าความผิดพลาดในนโยบายวิทยาศาสตร์ไทยส่วนใหญ่เกิดจาก  “การเริ่มใหม่โดยไม่เรียนรู้ของเดิม”  โครงการมากมายเกิดขึ้นเพราะกระแส แต่สิ้นสุดโดยไม่มีการสรุปบทเรียน  “เราไม่เคยทำ post-mortem ( การวิเคราะห์เหตุการณ์หลังจากสิ้นสุด ) เลย เราแค่ประกาศว่าโครงการสำเร็จ แล้วก็จบ” มีตัวอย่างจากประเทศจีนที่ลงทุนในงานวิจัยพื้นฐานนานกว่า 30 ปีโดยไม่หวังผลทันที  “เพราะเขารู้ว่า ถ้าไม่เข้าใจพื้นฐาน ก็ไม่มีทางสร้างเทคโนโลยีได้จริง” และบทวิพากษ์ที่เข้มข้นที่สุดคือการเตือนถึงความเสี่ยงของการประนีประนอมกับ  "ความผิดพลาดทางวิชาการ"  ซึ่งเป็นที่มาของคำเปรียบเปรย  “ควอนตัมศรีธนญชัย”  อันหมายถึงการใช้ความฉลาดแกมโกง หรือการบิดเบือนข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์เพื่อสร้างสิ่งที่ดูดีแต่ไร้สาระ “วิชาการไม่มีการยอม”  ต้องถูกหรือผิด อาจารย์ชิดชนก ย้ำถึงหลักการพื้นฐานที่นักวิชาการทุกคนต้องยึดถือ สิ่งที่ปรากฏในธรรมชาติมีเพียง  "ถูกหรือผิด"  และต้องมีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์อธิบายได้เสมอ โดยยกตัวอย่างว่าความผิดพลาดทางวิชาการที่เกิดขึ้นในแผนงานนี้ อาจไม่ใช่ความผิดพลาดแบบที่สามารถแก้กลางคันได้ การพยายามแก้ไขแผนที่เริ่มต้นผิดนั้น เปรียบเสมือนการ  “แก้ซอฟท์แวร์ที่เริ่มต้นผิดแล้วแก้บั๊ค (bug) กันอยู่ข้างในนั้น”  ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่ถูกต้องและจะก่อให้เกิดปัญหาตามมาอย่างไม่สิ้นสุด ทางออกเดียวคือ “ หยุด"  “เมื่อรู้ว่ามาผิดทาง ต้องรีบเลิก หาทางใหม่ที่ถูกต้อง อย่าเสียดายสิ่งทึ่ผิด” ข้อเสนอแนะที่อาจดูว่าแข็งกร้าวแต่มีความรับผิดชอบสูงต่อประเทศชาตินี้สื่อความหมายลึก ๆ ที่ว่าการไม่หยุดและเดินหน้าต่อไปเพราะเสียดายเวลาหรือเงินทุนที่ลงไปแล้ว จะทำให้ความผิดพลาดนั้นกลายเป็น  "ค่านิยมที่ผิด"  ในวงการวิชาการไทย ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อคนรุ่นหลังที่เข้าใจว่าการประนีประนอมกับความไม่ถูกต้องทางวิทยาศาสตร์เป็นสิ่งที่ยอมรับได้ พร้อมด้วยประโยคตามหลังมาเน้นย้ำให้อีกครั้งว่า ... “พระพุทธเจ้าใช้วิธีทรมานตัวเองตามแนวนักบวชในศาสนาฮินดูเพื่อบูชาขอพรจากเทพเจ้า และพระองค์พบว่าผิดแนวทาง กลับมาเดินทางใหม่ที่ถูกต้อง ตรัสรู้ความจริงของจักรวาล” ! บทสรุป -- ข้อเสนอของ ศ.ดร.ชิดชนก เหลือสินทรัพย์ ไม่ได้เป็นเพียงการวิพากษ์ยุทธศาสตร์เทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทยพร้อมแนวทางแก้ไขไว้ให้เท่านั้น แต่ยังเป็น “กระจกสะท้อนวัฒนธรรมทางวิทยาศาสตร์ของสังคมไทย” ที่ยังสับสนระหว่าง “ความรู้” กับ “ภาพลักษณ์” โดยชี้ให้เห็นว่าการพัฒนาเทคโนโลยีไม่อาจเริ่มจากเครื่องจักรหรือแผนงาน แต่ต้องเริ่มจาก “ความเข้าใจ” และ “ความซื่อสัตย์ต่อข้อเท็จจริง” หากประเทศไทยสามารถนำข้อเสนอเหล่านี้มาใช้ได้จริง ประเทศไทยอาจจะมีโอกาสเข้าสู่ยุคควอนตัมอย่างมีสติ มากกว่าด้วยภาพฝัน จะเป็นเข็มทิศให้วงการวิทยาศาสตร์ไทยเดินไปข้างหน้าได้จริงจังและอย่างมั่นคง -- “ผู้บริหารควรต้องมีความรู้อยู่บ้าง … ควรไปหาความรู้บ้าง จะได้ไม่ถูกข้างล่างหลอก” (coming soon -- วีดีโอ 🔔   ⏰ ) -- (สนทนา ๒๙ กันยายน พ.ศ.๒๕๖๘ - จามจุรีสแควร์)  | “ ยุทธศาสตร์วิทยาศาสตร์ (ควอนตัม) ไทย” | ศ.สุทัศน์ ยกส้าน | October 2025  | | “การปรับปรุง แก้ไขยุทธศาสตร์ นโยบายและแผนงาน ในแผนที่นำทางฯควอนตัม"| รศ.บุญรักษา สุนทรธรรม  | | วิทยาศาสตร์ ศีลธรรม และกับดักระบบราชการไทย” | ดร.โกศล เพ็ชร์สุวรรณ์ | ตุลาคม ๒๕๖๘ | โครงการ หนึ่งร้อยปีควอนตัมโลก ครึ่งศตวรรษควอนตัมไทย 100th World & 50th Thai Quantum S&T Anniversary #WorldQuantum100   #ThaiQuantum50 (เวปหลักโครงการ - Officiall Web) www.quantum-thai.org/100world-50thai-quantum-anniversary (รายละเอียดและกิจกรรม - Updated activities) www.quantum-thai.org/single-post/proposal-and-activities-iyq2025-thaiyq2025 The Sesquicentennial of Thai Telecommunications   #ThaiTelecom150 (เวปหลักโครงการ - Main Web) https://www.quantum-thai.org/150th-thai-telecom-anniversary (รายละเอียดและกิจกรรม - Updated activities) https://www.quantum-thai.org/single-post/thai-telecom-150-th-anniversary-2025-project " เรียนรู้ประวัติศาสตร์   เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง "  IEEE ComSoc Oral History -- สนับสนุนโดย   สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง   กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ  ( กสทช .)  หน่วยงานหลัก (Organizer) สมาคมสถาบันวิศวกรไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์แห่งประเทศไทย (IEEE Thailand Section ) และ ภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ หมายเหตุ: ร่วมเสนอแนะ สนับสนุน ประสานกิจกรรมได้ที่ contact email: thailand_chapter@comsoc.org Alliance : Disclaimer: #ThaiTelecom150 & IYQ #ThaiYQ2025 - a public serving project by volunteers  no   conflict of interest & none  of personal agenda involved ๐   since  IYL2015  through IDL 2018   IDL 2019   IDL2020 ​ IDL 2021   IDL2022   IDL2023  and 2024 Welcome volunteers ! ๐ ชุดคอลัมน์ 'เตือนใจควอนตัมไทย' “เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” | ภาค ๑) ตรวจสอบย้อนหลังวิจัยฉ้อฉล  | ภาค ๒) ตรวจซ้ำควอนตัมไทยยุค 90s  | |  ภาค ๓) ตรวจทานโนเบลควอนตัมโลก  | ภาค ๔) ตรวจทิศแผนที่นำทางควอนตัมไทย ๒๕๖๓   | | ภาค ๕) ไทยควอนตัมสำนึกชอบ  |

บทสนทนากับ รศ.ดร.โกศล เพ็ชร์สุวรรณ์ อดีตอธิการบดี สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหาร ลาดกระบัง ความเห็นต่อ “แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ. 2563-2572” และ “ควอนตัมศรีธนญชัย” ในโอกาสกิจกรรมร่วม ‘๑๕๐ ปีโทรคมนาคมไทย’ กับ 'หนึ่งร้อยปีควอนตัมโลก ครึ่งศตวรรษควอนตัมไทย’ พ.ศ.๒๕๖๘ คำนำ -- ในห้วงเวลาที่วงการวิทยาศาสตร์ไทยกำลังยืนอยู่ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีโลก เสียงสะท้อนจากผู้บุกเบิกผู้หนึ่งได้ส่งสัญญาณเตือนถึง “หัวใจของการพัฒนา” ซึ่งไม่อาจอาศัยเพียงความก้าวหน้าทางเทคนิค หากแต่ต้องยืนอยู่บนรากฐานของจริยธรรม วินัย และคุณธรรมแห่งความเป็นนักวิชาการอย่างแท้จริง “รศ.ดร.โกศล เพ็ชร์สุวรรณ์” คือหนึ่งในบุคคลสำคัญผู้มีบทบาทต่อการก่อร่างโทรคมนาคมไทยและการศึกษาด้านวิศวกรรมในประเทศ ผู้เป็นทั้งครู นักสร้างระบบ และผู้ผลักดันความร่วมมือทางวิชาการระหว่างไทยกับญี่ปุ่นตั้งแต่ทศวรรษ 2510–2530 ผู้ร่วมก่อตั้งและนายกสมาคมโทรคมนาคมแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ และเป็นผู้วางรากฐานให้สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบังก้าวสู่การเป็นมหาวิทยาลัยวิจัยจากสถานศึกษาชานเมืองที่มีคะแนนสอบเข้าต่ำสุดของเขตส่วนกลางในอดีต ได้มาแบ่งปันแนวคิด ความเห็น และประสบการณ์เกี่ยวกับประเด็น “จริยธรรม–ธรรมาภิบาล–ผลประโยชน์ทับซ้อน” ในวงการวิทยาศาสตร์ไทย รวมถึง “ส่งต่อ” ข้อเสนอแนะต่อคนรุ่นหลังที่ต้องสืบต่อภารกิจทางวิชาการด้วยความรับผิดชอบต่อ ๆ ไป ๑) รากฐานแห่งจริยธรรมและธรรมาภิบาลวงการวิทยาศาสตร์ไทย จากบรรยากาศทั่วไปของบ้านเมืองไทย พ.ศ.2568 การสนทนาจึงเริ่มต้นขึ้นด้วยแนวเรื่องเดียวกัน “จริยธรรม ธรรมาภิบาล และผลประโยชน์ทับซ้อน” ในวงการวิทยาศาสตร์ไทย ดร.โกศล เพ็ชร์สุวรรณ์ เกริ่นด้วยน้ำเสียงสงบแต่หนักแน่นว่า “ประเทศไทยเรายังอ่อนทางวิชาการมาก สิ่งที่น่าห่วงที่สุดคือวินัย เพราะถ้านักวิชาการไม่มีวินัย ไม่ยึดคุณค่าทางวิชาการเป็นหลัก ผลงานจะไม่มีคุณภาพและไม่มีทิศทางที่ถูกต้อง” โดยเน้นย้ำว่า  “Academic Merit” หรือ  “คุณค่าทางวิชาการ”  คือสิ่งที่ต้องเป็นหลักของทุกการตัดสินใจ ไม่ว่าจะในห้องเรียน ห้องแล็บห้องปฏิบัติการ การกำหนดนโยบาย หรือการบริหารทุนวิจัย หากละเลยสิ่งนี้แม้เพียงเล็กน้อย เช่น การยอมรับเด็กฝาก หรือการประนีประนอมกับระบบ “ฝากฝัง” เพื่อพวกพ้องก็เท่ากับปล่อยให้ระบบคุณธรรมถูกสั่นคลอน “ผมทำงานด้านการศึกษาและยึดหลักนี้มาตลอด ไม่ว่าจะอยู่ที่ลาดกระบัง หรือโรงเรียนวิทยาศาสตร์ฯ กล้าพูดได้เลยว่าผมไม่รับเด็กฝากแม้แต่คนเดียว ความโปร่งใสต้องหนึ่งร้อยเปอร์เซ็นต์” สำหรับดร.โกศล ‘จริยธรรม’ จึงไม่ใช่คำหรูในเอกสาร หากคือ  “วินัยในตัวเอง” ที่ต้องฝึกฝนและยึดมั่นโดยไม่ต้องมีใครตรวจสอบ โดยเรียกสิ่งนี้ว่า  “รากของคุณภาพมนุษย์ทางวิทยาศาสตร์” จึงเป็นบทสรุปแรกเริ่มจากข่าวสังคมทั่วไปลงลึกมาสู่วงการวิทยาศาสตร์ ๒) วิพากษ์แผนที่นำทางฯควอนตัม “กระจกบานใหญ่สะท้อนศรีธนญชัยวงการวิทย์ไทย” ต่อเนื่องมายังหัวข้อการสนทนาที่เป็นประเด็นสำคัญ คือ  “แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ. 2563-2572” อันเป็นที่กล่าวถึงในสังคมวิทย์ไทยเนื่องจากผ่านเส้นทางมาถึงครึ่งเวลาของแผนที่นำทางนั้นแล้ว อันมาพร้อมกับเรื่องราวที่ถูกกล่าวถึงความพิลึกพิลั่นด้านวิทยาศาสตร์แนวแฟนตาซีหรือเกินจริง โดยหนังสือการ์ตูน  “ควอนตัมศรีธนญชัย”  หยิบยกเหตุที่มาต้นนำ้อันเกี่ยวข้องกับรายงานแผนที่ฯของภาครัฐดังกล่าวมาสรุปสื่อสารวิทยาศาสตร์สู่สังคม โดย อดีตอธิการฯโกศลมีความเห็นบนสามประเด็นเหตุหลัก อันได้แก่  (๑) วัฒนธรรมการสร้างภาพลักษณ์และรางวัลคำสรรเสริญ  (๒) อาชญากรรมวิชาการ เช่น การคัดลอกผลงาน การซื้อผลงาน การนั่งเทียนสร้างผล รับรางวัลที่เคยมอบ และ  (๓) ผลประโยชน์ทับซ้อนในวงการวิทยาศาสตร์ไทยที่พันลึกอยู่ในหัวข้อดังกล่าวนี้ โดยเอ่ยอย่างตรงไปตรงมาว่า ... “มันเป็นวิถีชีวิตของคนไทย เราทำงานกันด้วยพวกพ้อง การตัดสินใจมักอยู่บนพื้นฐานของความสัมพันธ์ ไม่ใช่คุณค่าเชิงวิชาการจริง ๆ” โดยเห็นว่าปัญหาเชิงโครงสร้างนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่สืบเนื่องยาวนานจากวัฒนธรรมราชการที่ฝังรากลึกในสังคมไทย ความคิดแบบ  “ระบบพี่น้อง” ที่กลายเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมอย่างเที่ยงแท้ “ในระบบราชการของเรา ความคิดยังติดอยู่กับการทำงานเพื่อให้ตนเองมีตำแหน่งสูงขึ้น มันไม่ใช่การสร้างสรรค์เพื่อสังคม … คนที่ทำราชการก็มักมองว่าความก้าวหน้าของตนคือผลงานสูงสุด แต่ไม่มีอะไรต่อเนื่องที่จะเกิดผลต่อประเทศ” และทักเตือนด้วยว่าความโปร่งใสของประเทศไทยอยู่ในระดับเดียวกับประเทศที่มีปัญหาความวุ่นวายทางการเมือง  “นี่คือกับดักของประเทศไทย”  และกล่าวเพิ่มว่า  “เพราะเรายังไม่แยกให้ออกระหว่างงานเพื่อประชาชนกับงานเพื่อชื่อเสียงของตนเอง” สิ่งที่ปรากฏอยู่ในแผนยุทธศาสตร์ระดับชาติอันเป็นที่กล่าวขานหลากหลายด้าน ถูกอธิบายด้วยประโยคที่ปราศจากคำด้านเทคนิคใด ๆ สื่อความหมายลงถึงรากแก้วแก่นแท้ แม้มึนงงอยู่นานในการรับฟังครั้งแรก แต่ในที่สุดความหมายจึงปรากฏเมื่อลำดับภาพได้ตั้งแต่ 'รากฐานแห่งจริยธรรม' เหตุต้นกำเนิดตลอดกว่าสี่สิบของวงการวิทย์ไทย ซึ่งรากนั้นนำมาสู่ลำต้น กิ่ง ใบ จนกลายมาเป็นผลที่อยู่ในแผนควอนตัมดังกล่าวนั่นเอง  (อนึ่ง หากพิจารณาเพิ่มเติมด้วยภาพคล้ายคลึงกันในอดีตบนเวทีเทคโนโลยีของสี่ทศวรรษก่อนหน้า เช่น ไมโครอิเล็กทรอนิกส์ นาโนฯ ฮอโลแกรม เครื่องมือแพทย์ ฯลฯ ซึ่งทั้งหมดล้วนมีรากแก่นแกนหลักร่วมกัน จะทำให้เห็นภาพเครือข่ายใต้สังคมวิทย์ไทยที่แผ่รากพัวพันมาถึงเวทีควอนตัมของคนรุ่นใหม่นี้ได้ ช่วยให้เข้าถึงความหมายอันลึกซึ้งดั่งที่อาจารย์อาวุโสท่านนี้เกริ่นไว้ชัดเจนขึ้น) ๓) “ระบบราชการ” รากที่ฝังลึกและกับดักความคิด เมื่อพิจารณาถึงหนึ่งในเมล็ดพันธุ์วัฒนธรรมตัวอย่างด้วยกรณีรางวัลของวงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่มีลักษณะ “มอบให้กันเอง” สร้างภาพลักษณ์ต่อเนื่องกันมากระท่ังมาเกี่ยวพ่วงกับภาพลักษณ์จากความขลังของคำว่าควอนตัมอีก ดร.โกศลหัวเราะเบา ๆ ก่อนตอบว่า “ในมุมเอกชน มันไม่เหมาะแน่นอน แต่ในมุมราชการ เขามองว่าเป็นธรรมเนียมปฏิบัติ เพราะระบบนี้มันอยู่ในความคิดมานานจนแยกไม่ออกแล้วว่าอะไรเหมาะหรือไม่เหมาะ” โดยอธิบายต่อว่า จุดอ่อนสำคัญของระบบราชการไทยคือการ “ ยึดติดกับตำแหน่ง  มากกว่าผลสัมฤทธิ์ของงาน” “ความก้าวหน้าในราชการจึงกลายเป็นเป้าหมายส่วนบุคคล ไม่ใช่เป้าหมายของประเทศ” ตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นก่อตั้งสถาบันฯ  “ ผมเคยบอกนักศึกษาที่ลาดกระบังเลยว่า   เมื่อจบจากที่นี่  (หากมิได้มีจิตใจที่คิดให้บริการ)  อย่าไปรับราชการ ” เพราะราชการกินเงินเดือนจากภาษี   แต่งานราชการไม่สร้างเศรษฐกิจ   ไม่สร้างสรรค์อะไรใหม่   ๆ  “ ราชการต้องมีหน้าที่ให้บริการประชาชน   ไม่ใช่ปกครองคน ” คำพูดนี้สะท้อนความคิดเชิงโครงสร้างที่เฉียบคมและหายากจากคนในวงราชการเอง เพราะสำหรับภาพที่สะท้อนออกมาถึง “ความเจริญของชาติ” นั้นต้องเกิดจากภาคเอกชนที่สร้างผลงานจริง มิใช่เพียงการจัดประชุม เขียนรายงาน หรือจัดเวทีสรรเสริญมอบรางวัลกันเอง (Technology Train 2520) -- ขบวนรถไฟสายเทคโนโลยีไทยในอดีต  (Technology Train 2568) -- รถไฟสายเทคโนโลยีกับสภาพสังคมวิทยาศาสตร์ไทยร่วมสมัย (โดยที่วัฒนธรรม “สถาปนาภาพลักษณ์ รางวัล และสรรเสริญตนเอง” เติบโตสะสมในสังคมวิทย์ไทยกว่าสี่ทศวรรษและรุ่งเรืองถึงขีดสุดเมื่อปี พ.ศ.๒๕๖๒ เมื่อบุคลากรแถวหน้าผู้เคยนำงบประมาณหน่วยงานสนับสนุนเป็นรางวัลระดับประเทศและขึ้นมอบด้วยตนเองทศวรรษก่อนหน้า ได้กลายมาเป็นผู้รับรางวัลเดียวกันนั้นเสียเอง -- #ปัญญาอลวน #ควอนตัมศรีธนญชัย ) ๔) ทางออก: “นิสสัคคิยปาจิตตีย์” และการคืนโอกาสให้คนรุ่นใหม่ จากการสำรวจ วิเคราะห์และนำเสนอกับกิจกรรมวิชาการสาธารณะต่าง ๆ ในอดีต รวมถึงในหนังสือ “ควอนตัมศรีธนญชัย” ดังกล่าวซึ่งได้เสนอแนวคิดกับการหาทางออกให้สังคมวงการวิทยาศาสตร์ไทยด้วยหลักธรรมะ “ นิ สสัคคิ ย ปาจิตตีย์” หรือการสารภาพของรากแก้วรุ่นเก่าแล้วคืนโอกาสให้คนรุ่นหลัง เป็นอีกหนึ่งประเด็นสนทนากับ ดร.โกศล ว่าแนวคิดนี้เป็นไปได้หรือไม่ “เป็นวิธีคิดที่ดีครับ”  เสียงตอบอย่างสุขุม  “แต่ว่าคนที่เราเชิญมา ส่วนใหญ่ก็เป็นคนเดิม ๆ ทั้งนั้น และคนเหล่านี้เองก็ยังไม่สามารถทำอะไรขึ้นมาได้ เพราะความคิดมันยังเป็นแบบเดิม” และมองว่าการปฏิรูปต้องเริ่มจากการเปลี่ยนวิธีคิดของสังคม ไม่ใช่เพียงเชิญคนเก่ามาพูดเรื่องใหม่ เพราะ  “ถ้าใช้ความคิดแบบเดิม เราก็จะวนอยู่ในกับดักเดิม” “ สิ่งที่ผมอยากเห็นคือภาคเอกชนเข้มแข็ง   มีความรู้สึกเป็นเจ้าของประเทศจริง   ๆ   ราชการมีหน้าที่ช่วย   ไม่ใช่เป็นเจ้านายประชาชน   บ้านเราเริ่มต้นผิดตั้งแต่คำว่า  ‘ ราชการ ’ แล้ว   เพราะเรายังคิดว่าราชการคือผู้ปกครอง ” สำหรับ ดร.โกศล การพัฒนาวิทยาศาสตร์ไทยต้องเปิดทางให้ “เอกชนและประชาชนมีส่วนร่วม” โดยรัฐทำหน้าที่สนับสนุนอย่างแท้จริง และย้ำอีกว่า  “ประเทศญี่ปุ่นเจริญได้เพราะเอกชนเป็นตัวนำ รัฐเป็นผู้ช่วย ไม่ใช่กลับกัน” ทางออกนี้จึงมีความหมายว่า รถไฟสายเทคโนโลยีไทยขบวนใหม่จำต้องแล่นผ่านกับดักหลุมพรางภาพลักษณ์จากระบบราชการรุ่นเก่าไปให้จงได้ โดยมีภาคประชาสังคมสังคมหรืออุตสาหกรรมมาช่วยนำทางพร้อมเปลี่ยนรางขับเคลื่อนขบวน ๕) วินัย ความโปร่งใส และคุณค่าทางวิชาการ เมื่อถามถึง “ฝากถึงผู้บริหารวงการวิทยาศาสตร์รุ่นหลัง” เพื่อหลุดพ้นจากวังวน ดร.โกศลตอบสั้น ๆ แต่ทรงพลังว่า “วินัยอย่างเดียวครับ วินัยคือการยึดหลักการ ยึดเป้าหมาย คนไทยอ่อนเรื่องวินัย” และเชื่อว่าความเจริญของประเทศขึ้นอยู่กับวินัยทางความคิดของคน ถ้านักวิชาการยึดหลักได้ ไม่ยอมอ่อนข้อให้กับอิทธิพลหรือระบบฝากฝัง (อุปถัมภ์ พวกพ้อง) จนเกิดเป็นพฤติกรรมเลียนแบบดั่งที่เคยเป็นมาประเทศก็จะมีทางรอด ๖) คำแนะนำสู่คนรุ่นใหม่: ความต่อเนื่องของอุดมการณ์ ในช่วงท้ายของการสนทนา อาจารย์ยังได้พูดถึงความยั่งยืนของการทำงานเชิงอุดมการณ์ โดยเห็นว่าคนรุ่นใหม่มักหมดไฟเร็ว เพราะขาดแบบอย่างและขาดระบบที่ต่อยอดได้ “คนแก่มีหน้าที่อย่างเดียว คือกระตุ้นให้คนรุ่นใหม่มีกำลังใจและรักษาแพสชัน (passion) ไว้ ทุกอย่างถึงจะยั่งยืน” และเพิ่มเติมด้วยความถ่อมตัวว่า สำหรับตนเองในวัยกว่าแปดสิบกว่าปี หน้าที่สำคัญคือ  “ส่งต่อ” ไม่ใช่  “สั่งสอน” โดยเชื่อว่าการเปลี่ยนผ่านรุ่นคือหัวใจของความต่อเนื่องทางวิทยาศาสตร์ และการปลูกฝังจิตสำนึกนี้คือภารกิจที่คนรุ่นก่อนต้องรับผิดชอบ  (โดยปราศจากการยึดติดกับอำนาจ ตำแหน่ง หรือแฝงตัวอยู่บนและหลังเวทีของคนรุ่นใหม่) ๗) สังคมวิทยากับวิทยาศาสตร์ไทย อาจารย์โกศลสะท้อนภาพรัฐพันลึก (deep state) หรือโครงสร้างอำนาจในวงการวิทยาศาสตร์ไทยที่ซับซ้อนกว่าที่มักเข้าใจกันในมุมเชิงเทคนิคว่า ปัญหาของวงการนี้ไม่ได้อยู่ที่ขาดคนเก่งหรือขาดทุนวิจัย หากอยู่ที่ “วัฒนธรรม” ซึ่งไม่เอื้อต่อความโปร่งใสและการสร้างองค์ความรู้ใหม่ ทั้ง หนึ่ง  ระบบราชการยังเป็นศูนย์กลางของการกำหนดทิศทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งต่างจากประเทศพัฒนาแล้วที่ภาคเอกชนเป็นผู้นำ สอง  วัฒนธรรมการสร้างภาพลักษณ์ รางวัล และสรรเสริญกันเองกลายเป็น “อุปสรรคเชิงจิตสำนึก” ที่ทำให้คนรุ่นหลังเรียนรู้ผิดทาง  (เลียนแบบทำตามอย่าง) สาม  การขาดวินัยและความรับผิดชอบทางวิชาการทำให้ผลงานจำนวนมากไม่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล และเอ่ยถึงคำว่า “ควอนตัมศรีธนญชัย” เป็นได้ทั้งคำเปรียบเปรยและคำเตือนต่อการใช้ปัญญาเพื่อผลส่วนตน แม้จะเฉลียวฉลาดเพียงใด ก็ไม่อาจนำพาสังคมสู่ความเจริญได้ ความเฉลียวที่ขาดคุณธรรมย่อมกลายเป็น “กลศึกหลอกลวง” มากกว่าพลังสร้างสรรค์ จึงเสนอแนวทางที่คล้ายกับที่ระบุในหนังสือฯ อาทิ  “เส้นทางกลับตัวกลับใจ” ของระบบดั้งเดิม นั่นคือ การปลูกฝังวินัยในความคิด และเน้นไปที่การให้โอกาสคนรุ่นใหม่ได้ทำในสิ่งที่ถูกต้อง แม้จะเป็นหนทางยาวไกล แต่เป็นเส้นทางเดียวที่ประเทศจะหลุดพ้นจาก  “กับดักความคิดแบบราชการ” บทสรุป บทเรียนชีวิตกว่าแปดทศวรรษจากบุคลากรอาวุโสสำคัญท่านนี้ทำให้เห็นภาพได้ชัดขึ้นว่าความเจริญของวิทยาศาสตร์ไทย หาได้ขึ้นอยู่กับเครื่องมือหรือเทคโนโลยีใด หากอยู่ที่ “วินัยทางจิตวิญญาณของนักวิทยาศาสตร์” โดยเชื่อมั่นว่า หากคนรุ่นใหม่รักษาความซื่อสัตย์ในวิชาชีพ มีจริยธรรม และกล้าที่จะวิพากษ์สิ่งผิด ระบบวิทยาศาสตร์ไทยจะยืนได้ด้วยตัวเองในที่สุด “ความโปร่งใสไม่ใช่เรื่องของนโยบาย แต่เป็นเรื่องของใจ วินัย และการเคารพในคุณค่าของวิชาการ” เมื่อร่วมกับถ้อยคำแนะนำท้ายสุดนี้แล้ว ทั้งหมดคือสารที่เรียบง่ายแต่ลึกซึ้ง เตือนให้วงการวิทยาศาสตร์ไทยระลึกว่า “ศีลธรรม” คือรากของ “วิทยาศาสตร์” ที่แท้จริง และเมื่อราก (ใหม่) มั่นคงประเทศจึงจะเติบโตสู่ลำต้น กิ่ง ใบ และผลได้อย่างยั่งยืน -- สนทนา ดร.โกศล เพ็ชร์สุวรรณ์ (สิงหาคม ๒๕๖๘) - IEEE ComSoc & QuantumIT Thailand (coming soon -- วีดีโอ 🔔   ⏰ ) | “ ยุทธศาสตร์วิทยาศาสตร์ (ควอนตัม) ไทย” | ศ.สุทัศน์ ยกส้าน | October 2025  | | “การปรับปรุง แก้ไขยุทธศาสตร์ นโยบายและแผนงาน ในแผนที่นำทางฯควอนตัม"| รศ.บุญรักษา สุนทรธรรม | | “เข็มทิศควอนตัมไทย” | บทวิพากษ์แผนที่นำทางและเสียงทักเตือน | ศ.ชิดชนก เหลือสินทรัพย์  | October 2025 | โครงการ หนึ่งร้อยปีควอนตัมโลก ครึ่งศตวรรษควอนตัมไทย 100th World & 50th Thai Quantum S&T Anniversary #WorldQuantum100   #ThaiQuantum50 (เวปหลักโครงการ - Officiall Web) www.quantum-thai.org/100world-50thai-quantum-anniversary (รายละเอียดและกิจกรรม - Updated activities) www.quantum-thai.org/single-post/proposal-and-activities-iyq2025-thaiyq2025 The Sesquicentennial of Thai Telecommunications   #ThaiTelecom150 (เวปหลักโครงการ - Main Web) https://www.quantum-thai.org/150th-thai-telecom-anniversary (รายละเอียดและกิจกรรม - Updated activities) https://www.quantum-thai.org/single-post/thai-telecom-150-th-anniversary-2025-project " เรียนรู้ประวัติศาสตร์   เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง "  IEEE ComSoc Oral History -- สนับสนุนโดย   สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง   กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ  ( กสทช .)  หน่วยงานหลัก (Organizer) สมาคมสถาบันวิศวกรไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์แห่งประเทศไทย (IEEE Thailand Section ) และ ภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ หมายเหตุ: ร่วมเสนอแนะ สนับสนุน ประสานกิจกรรมได้ที่ contact email: thailand_chapter@comsoc.org Alliance : Disclaimer: #ThaiTelecom150 & IYQ #ThaiYQ2025 - a public serving project by volunteers  no   conflict of interest & none  of personal agenda involved ๐   since  IYL2015  through IDL 2018   IDL 2019   IDL2020 ​ IDL 2021   IDL2022   IDL2023  and 2024 Welcome volunteers ! ๐ ชุดคอลัมน์ 'เตือนใจควอนตัมไทย' “เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” | ภาค ๑) ตรวจสอบย้อนหลังวิจัยฉ้อฉล  | ภาค ๒) ตรวจซ้ำควอนตัมไทยยุค 90s  | |  ภาค ๓) ตรวจทานโนเบลควอนตัมโลก  | ภาค ๔) ตรวจทิศแผนที่นำทางควอนตัมไทย ๒๕๖๓   | | ภาค ๕) ไทยควอนตัมสำนึกชอบ  |

บทสนทนายามบ่ายกับ ศ.ดร.สุทัศน์ ยกส้าน บนอาคารอดีตทบวงมหาวิทยาลัยถนนศรีอยุธยาเพื่อทบทวนฐานราก “ยุทธศาสตร์วิทยาศาสตร์ไทย” ตั้งแต่อดีตโดยมี  “แผนที่นำทางการพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย พ.ศ. 2563–2572” เป็นกรณีศึกษา เมื่อวันที่ ๒๕ กันยายน ๒๕๖๘ บทนำ - เมื่อประวัติศาสตร์ไม่ควรถูกลืม นักฟิสิกส์ผู้เป็นทั้งนักวิทยาศาสตร์ นักสื่อสาร และนักคิดเชิงนโยบายผู้ติดตามพัฒนาการของวงการวิทยาศาสตร์ไทยมากว่าครึ่งศตวรรษ ศาสตราจารย์สุทัศน์ ผู้เชี่ยวชาญวิทยาการด้านตัวนำยวดยิ่ง (superconductor) เป็นหนึ่งผู้บุกเบิกการศึกษาฟิสิกส์ยุคใหม่ในประเทศไทย และมีบทบาทสำคัญต่อการวางรากฐานการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ รวมถึงเป็นนักเขียนบทความวิทยาศาสตร์ที่คนทั่วไปจดจำ ผู้ทำให้เรื่องยากกลายเป็นเรื่องเข้าใจง่าย และในปี ค.ศ. 2025 พ.ศ. 2568 นี้ซึ่งตรงกับวาระครบรอบ  “100 ปีแห่งกำเนิดกลศาสตร์ควอนตัม” โลกต่างเฉลิมฉลองความก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์แขนงนี้ ขณะที่ในประเทศไทยมีจัดกิจกรรมบ้างประปราย ปรมาจารย์ฟิสิกส์ไทยผู้นี้จึงชวนตั้งคำถามว่า เหตุใดเราจึงยังไม่อาจใช้โอกาสเช่นนี้เป็นจุดเริ่มต้นของการสร้าง  “สำนึกทางวิทยาศาสตร์ร่วมสมัย” ที่ยั่งยืนได้เสียที ๑) ที่มา ที่ไป และนโยบายของแผนยุทธศาสตร์วิทยาศาสตร์ไทย “ยุทธศาสตร์วิทยาศาสตร์ไทย” มิใช่เรื่องใหม่ หากย้อนกลับไปมากกว่า 40 ปี จะพบว่าทุกยุคต่างมีความพยายามวาง “แผนแม่บทวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี” เพื่อผลักดันประเทศสู่ความเป็นชาติอุตสาหกรรมใหม่ แต่ในทางปฏิบัติ แผนเหล่านี้มักถูกจัดทำในห้องประชุมของหน่วยงานรัฐโดยมีกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียร่วมด้วยน้อย อาจารย์สุทัศน์ เล่าด้วยน้ำเสียงเรียบแต่แฝงด้วยความห่วงใยว่า “ในเมืองไทยของเรายังไม่ค่อยจะมีกิจกรรมทางวิทยาศาสตร์ที่เปรียบเทียบได้กับต่างประเทศ” … “เด็กนักเรียนอยากรู้มากเรื่องควอนตัม แต่เขาไม่รู้จะเริ่มตรงไหน โรงเรียนก็ไม่ได้พูดถึงสิ่งที่นักวิจัยทำกันจริง ๆ” มองว่าระบบการวางนโยบายมักเริ่มจาก “ปลายทาง” คือการประกาศวิสัยทัศน์ระดับสูง เช่น  “ไทยต้องมีเทคโนโลยีควอนตัมภายในสิบปี” โดยขาดการเชื่อมต่อกับ “ต้นน้ำ” คือระบบการศึกษาและความเข้าใจของสังคมทั่วไป ผลที่เกิดขึ้นคือ  แผนกลายเป็นเพียงเอกสารเชิงพิธีกรรม  ไม่สามารถสร้างแรงกระเพื่อมทางความรู้ในหมู่ครู นักเรียน หรือนักวิจัยภาคสนาม มุมของอาจารย์คือ  “การจัดทำยุทธศาสตร์วิทยาศาสตร์ที่แท้จริง” ต้องมองวิทยาศาสตร์เป็นวัฒนธรรม มิใช่เป็นเพียงเครื่องมือทางเศรษฐกิจ  เพราะหากสังคมยังไม่เห็นคุณค่าของการตั้งคำถามและการพิสูจน์ด้วยเหตุผล แผนใด ๆ ก็จะไม่อาจหยั่งรากในสำนึกของผู้คนได้เลย ๒) พื้นฐานของการทำแผนยุทธศาสตร์และการประเมินผล เมื่อถามถึงวิธีทำแผนที่ดีอาจารย์ตอบทันทีว่า  “ต้องเริ่มจากข้างล่าง” “เราจะไปเริ่มจับตอนปลายแล้วหวังผลให้ผลิตอะไรต่าง ๆ ที่ฐานเราไม่มีเลย ฐานเราไม่มีเลยตอนนี้ … ” คำพูดนี้ไม่เพียงสะท้อนถึงการขาด “โครงสร้างพื้นฐานทางความรู้” ของประเทศแม้จะผ่านวิทย์ยุคใหม่มากว่าสี่สิบปีแล้ว แต่ยังชี้ให้เห็นว่า การทำแผนในวงการวิทยาศาสตร์ไทยมักถูกครอบด้วยแนวคิด “เร่งผลิตผลงานเชิงปริมาณ” เช่น จำนวนสิทธิบัตรหรือบทความ โดยละเลยสิ่งที่ควรประเมินมากที่สุดคือ  “ความเข้าใจของคนและคุณภาพของการเรียนรู้” อาจารย์ได้ชี้ให้เห็นว่าการประเมินผลแผนวิทยาศาสตร์ไทยไม่เคยถามคำถามสำคัญว่า  “เด็กนักเรียนรู้จักคำว่า ‘ควอนตัม’ หรือไม่?” หรือ “อาจารย์มหาวิทยาลัยมีเครื่องมือจริงในการสอนเรื่องนี้หรือเปล่า?” หากไม่เริ่มตั้งแต่จุดนี้ การประเมินผลใด ๆ ก็เป็นเพียงการวัดตัวเลขในกระดาษ อีกปัญหาหนึ่งคือ  “ความขาดตอนระหว่างรุ่น”  — เด็กรุ่นใหม่อาจเรียนจากคลิป TikTok หรือ YouTube มากกว่าจากห้องเรียน แต่หน่วยงานวิทยาศาสตร์กลับไม่ผลิตสื่อที่อธิบายได้อย่างเข้าใจง่าย จึงประสงค์เสนอให้รัฐลงทุนใน  “การสื่อสารวิทยาศาสตร์สาธารณะ (Public Science Communication) จะเป็นฐานที่แท้จริงของยุทธศาสตร์วิทยาศาสตร์ในศตวรรษหน้า" ๓) วิจารณ์แผนที่นำทางเทคโนโลยีควอนตัม (พ.ศ. ๒๕๖๓–๒๕๗๒) เมื่อพูดถึง “แผนที่นำทางเทคโนโลยีควอนตัมของประเทศไทย” ซึ่งเป็นหัวข้อหลักของการสนทนา อาจารย์สุทัศน์ให้ความเห็นอย่างตรงไปตรงมาว่า “ผมรู้สึกว่าเขียนขึ้นมาแบบไม่ได้ดูพื้นฐานของความเป็นจริงปัจจุบันว่ามีใครทำบ้าง … เขียนไปว่าต้องมีนั่น ต้องมีนี่ แต่ใครจะทำ? ใคร commit (รับผิดชอบ) ตรงนี้?” โดยย้ำว่าการจัดทำแผนระดับชาติควรผ่านการรับฟังความคิดเห็นของ  “ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจริง” เช่น นักฟิสิกส์เชิงทดลอง แพทย์ที่ใช้เทคนิคภาพถ่ายรังสี นักโบราณคดี หรือวิศวกรอุตสาหกรรม แต่ในกรณีของแผนควอนตัมไทยกลับไม่มี “ประชาพิจารณ์” หรือการปรึกษากลุ่มวิชาชีพเหล่านี้เลย สำหรับอาจารย์  “‘ควอนตัม’ ไม่ควรถูกจำกัดอยู่ในห้องแล็บคอมพิวเตอร์หรือโลกของคริปโตกราฟี  (วิทยาการรหัสลับ) เท่านั้น” “เราไม่มีเครื่องมือของเราเอง” โดยเมื่อได้ยกจากตัวอย่างการประยุกต์จริงในต่างประเทศมาสนทนาแล้ว จึงเรียกร้องให้แผนฯไทยมุ่งเน้นที่  “การใช้ควอนตัมเพื่อสังคม มากกว่าการสร้างภาพลักษณ์เชิงแข่งขัน” ๔) บทเรียนจากอดีตเมื่อประวัติศาสตร์ซ้ำรอย “Superconductor (ตัวนำไฟฟ้ายวดยิ่ง) ... ตอนนั้นแห่กันทำศูนย์ซูปเปอร์คอนดักเตอร์ สุดท้ายไม่มีใครต่อยอด” ศ.ดร.สุทัศน์ย้อนเล่าด้วยความขมขื่นถึงยุคอดีตที่ประเทศไทยเคยทุ่มงบและใจให้โครงการวิทยาศาสตร์แนว “ตามกระแสโลก” ตั้งแต่ตัวนำไฟฟ้ายวดยิ่งท้ายยุค 2520s ซึ่งซ้ำรอยตามต่อมาด้วย ฮอโลแกรม ไมโครฯ และ นาโนเทคโนโลยี ไปจนถึงโครงการฮาร์ดดิสก์แห่งชาติ และอีกมากมายแต่สุดท้ายไม่มีโครงการใดต่อยอดได้จริง เพราะขาดทั้งแรงสนับสนุนต่อเนื่องและระบบประเมินผลที่โปร่งใส โดยเปรียบว่า นี่คือ  “โรคประจำชาติของวงการวิทยาศาสตร์ไทย”  คือ  การเริ่มจากความฝันอันยิ่งใหญ่ แต่ขาดความเข้าใจในข้อจำกัดของตนเอง   “เราเขียนแผนได้เหมือนประเทศมหาอำนาจ แต่ลืมไปว่าเราไม่มีจรวด และไม่มีคนพอที่จะขับมันไปไหนได้” ประวัติศาสตร์ซ้ำรอยเช่นนี้จึงไม่ใช่เรื่องของเทคโนโลยี แต่คือวัฒนธรรมการบริหารที่ขาดการเรียนรู้จากอดีต ... ซึ่งเป็นเหตุผลเดียวกันกับที่ปรากฏจากบทสนทนาของผู้หลักผู้ใหญ่ท่านอื่น ๆ ที่ว่า  “Learning history for the better future – เรียนรู้ประวัติศาสตร์เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” ๕) สิ่งที่ขาด สิ่งที่ควรแก้ และแนวทางใหม่ของยุทธศาสตร์ไทย ในมุมของอาจารย์สิ่งที่ขาดที่สุดในแผนฯไม่ใช่เงินหรืออุปกรณ์ แต่คือ “คน” “เราจะฝันต้องดูคนด้วย ต้องวิเคราะห์คน  (ทำงานจริง) เพราะถ้าไม่มีคน งานไม่ออก” อาจารย์สุทัศน์เล็งเห็นว่าระบบราชการไทยสร้างแรงจูงใจที่ผิดพลาด  นักวิจัยจำนวนมากมุ่งทำงานเพื่อเลื่อนตำแหน่งวิชาการ มากกว่าสร้างประโยชน์ให้สังคม เมื่อได้ตำแหน่งแล้วก็  “อิ่มตัว”  ขาดแรงผลักให้เดินต่อ นี่คือวงจรที่ควรต้องยุติ จึงเสนอแนวทางใหม่ว่า รัฐควรสร้าง  “โครงการใหญ่ที่เชื่อมคนข้ามสถาบัน”  เพื่อรวมพลังนักวิจัยรุ่นต่าง ๆ เข้าสู่เป้าหมายเดียว และให้ทุนแบบเปิดกว้างแก่ทีมภายนอก ไม่ใช่เฉพาะคนในหน่วยงานนั้น ๆ การมีความฝันเป็นสิ่งดี แต่ฝันต้องมี  “คนทำได้จริง” รองรับ [ มิใช่ตัวเลขของนักวิจัยที่อุปโลกน์ขึ้นเพื่อแสดงความพร้อมต่อการรับงบประมาณ เช่นที่เคยปรากฏซ้ำ ๆ กับโครงการที่ผ่านมา ซึ่งจำนวนคนเหล่านั้นสูญหายไปยามสิ้นสุดงบวิจัย - (บรรณาธิการ) ] เส้นทางที่อาจารย์สุทัศน์เสนอนี้แม้จะยาก หากมีประโยคที่น่าจดจำจากสังคมทั่วไปเรื่องการเปลี่ยนแปลงนี้เป็นเป้าหมายอยู่ นั่นคือ “แม้ความสำเร็จมีโอกาสเพียง 0.1% แต่ถ้า 0.1% นั้นสำเร็จ ผลจะสมบูรณ์แบบ” อันหมายถึง … ความหวังเล็ก ๆ หากเกิดขึ้นได้จริงจะยิ่งใหญ่นัก ๖) ของฝากแด่ผู้บริหารและคนรุ่นหลัง ช่วงท้ายของการสนทนา อาจารย์สุทัศน์เอ่ยด้วยความเรียบง่ายแต่จริงใจว่า “ถ้าวิถีของหน่วยงานรัฐยังอยู่กับภาครัฐ รับรางวัลและอวยกันเอง … มันจะยิ่งแย่หนัก เราต้องช่วยกันเบรก ไม่ใช่เบรกใครผิด แต่เบรกเพื่อบอกว่ามันมีแบบนี้อยู่ แล้วเรามาช่วยกันแก้” (อนึ่ง เช่นเดียวกับอาชญวิชาการ ( academic dishonesty ) ประเภทอื่น ๆ เวทีสถาปนาภาพลักษณ์ รางวัล และสรรเสริญตนกันเองเกิดขึ้นในวงการวิทย์ไทยส่งต่อรุ่นสุ่รุ่น กระทั่งเป็นวัฒนธรรมอุบัติซ้ำอย่างต่อเนื่อง อาทิ พ.ศ. 2562 2563/2564 2568 ทั้งกรณีรับ ”รางวัลที่เคยมอบ” “รับรางวัลสถาปนาใหม่จากอดีตผู้ใต้บังคับบัญชา” ฯลฯ  [ #ปัญญาอลวน #ควอนตัมศรีธนญชัย ] )  โดยย้ำให้ผู้บริหารและนักวิจัยรุ่นใหม่ต้องมี  “สำนึกควอนตัม” ในความหมายใหม่ — คือการรับรู้ถึงความไม่แน่นอนของโลก การไม่ยึดมั่นในความสำเร็จชั่วคราว และพร้อมเรียนรู้ร่วมกันอย่างต่อเนื่อง และกล้าที่จะตั้งคำถามกับระบบดั้งเดิม   [ เช่น จารีตอันหมิ่นเหม่ต่อ “ผลประโยชน์ทับซ้อน” (COI: conflict of interest) ของตลอดกว่าสี่สิบปีที่ผ่านมาแฝงอยู่กับเวทีภาพลักษณ์เช่นเดียวกับที่พบเห็นในสังคมวงการอื่น ๆ ทั้ง “นักบุญทุนสังคม” “ฮีโร่สองหน้า” “ความดีสีเทา” ฯ จะร่วมป้องกันและแก้ไขอย่างไร ? และขณะที่หน่วยงานวิทย์พรั่งพร้อมไปด้วยกำลังคนตำแหน่ง  “ประชาสัมพันธ์ นักสื่อสารวิทยาศาสตร์ สื่อสารองค์กร ผู้ประสานงานภาพลักษณ์องค์กร ฯลฯ” ยามที่สังคมประสบเหตุวิทย์เทียมและเพื่อการแก้ไขคุณภาพชีวิต เวทีแถลงข่าวเชิงรุก (proactive) จึงเป็นสิ่งที่ภาคประชาชนวาดหวังระดับเดียวกับเวทีวิทย์ภาพลักษณ์ จะทำอย่างไรให้เกิดขึ้นได้จริง ? — (บรรณาธิการ) ]  สำหรับคนรุ่นหลัง อาจารย์ฝากไว้ด้วยว่า อย่ารอให้โครงสร้างเปลี่ยนก่อนแล้วค่อยเริ่ม แต่ให้  “เริ่มจากสิ่งที่ทำได้” แม้เพียงการสร้างคลิปอธิบายฟิสิกส์ให้คนดูเข้าใจ หรือ การทำให้เด็กมัธยมคนหนึ่งรู้สึกว่าวิทยาศาสตร์ไม่ใช่เรื่องไกลตัว ก็ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนประเทศได้เช่นกัน ! ๗) สังคมวิทยาและระบบวิทยาศาสตร์ไทย เนื้อหาจากการสนทนาครั้งนี้มิใช่เพียงการวิจารณ์แผนที่นำทางควอนตัมไทย แต่คือกระจกสะท้อนวัฒนธรรมทางวิทยาศาสตร์ของประเทศทั้งระบบ ได้แก่ ๑) วิทยาศาสตร์ไทยยังเป็นระบบบนลงล่าง (Top-down Science) แผนยุทธศาสตร์มักเกิดในห้องประชุม มากกว่าในห้องเรียนหรือบทดลองของครู นักเรียน และนักวิจัยภาคสนามหรือการมีส่วนร่วมจากระดับล่าง ๒) ขาดการสื่อสารกับสาธารณะ งานวิทยาศาสตร์ไทยมักถูกนำเสนอในรูป  “ข่าวประชาสัมพันธ์ผู้บริหาร”  มากกว่าการให้ความรู้สาธารณะ ผลคือประชาชนไม่รู้ว่าเงินภาษีที่ใช้ในโครงการเหล่านี้ให้ประโยชน์อะไรกับตน ๓) การเรียนรู้จากอดีตยังไม่ฝังในระบบ โครงการใหญ่หลายชุดในอดีตล้มเหลวโดยไม่มีการวิเคราะห์สาเหตุอย่างเป็นระบบ จึงเกิดการ  “ซ้ำรอย”  ครั้งแล้วครั้งเล่า ๔) ความหวังยังมีอยู่ โดยยืนยันว่า  “ถ้ามีคนเข้าใจจริงเพียงหนึ่งในพัน ก็เพียงพอให้ประเทศก้าวไปข้างหน้าได้” บทสรุป  “วิทยาศาสตร์คือวัฒนธรรมแห่งการเรียนรู้ร่วมกัน” -- เสียงของ ศ.ดร.สุทัศน์ ยกส้าน ในบทสนทนานี้ไม่ใช่เสียงตำหนิ แต่คือเสียงของผู้เฝ้ามองความเปลี่ยนแปลงด้วยความรักต่อวงการวิทยาศาสตร์ไทยมาร่วมครึ่งศตวรรษ เตือนให้มองเห็นว่า ความล้มเหลวมิใช่ความอับอาย หากกล้ายอมรับและเรียนรู้จากมัน “เรียนรู้ประวัติศาสตร์เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” จึงมิใช่เพียงคำขวัญ แต่ควรเป็นสัญญาใจของเหล่านักวิทยาศาสตร์ว่าจะไม่หยุดตั้งคำถาม และจะไม่ปล่อยให้ประวัติศาสตร์ซ้ำรอยจารีตนิยมที่ปฏิบัติต่อเนื่องกันมาโดยไร้บทเรียนอีกต่อไป ( ๒๕ กันยายน ๒๕๖๘ ) -- IEEE ComSoc & QuantumIT Thailand (coming soon -- วีดีโอ 🔔   ⏰ ) | “การปรับปรุง แก้ไขยุทธศาสตร์ นโยบายและแผนงาน ในแผนที่นำทางฯควอนตัม"| รศ.บุญรักษา สุนทรธรรม | | “เข็มทิศควอนตัมไทย” | บทวิพากษ์แผนที่นำทางและเสียงทักเตือน | ศ.ชิดชนก เหลือสินทรัพย์ | October 2025 | | วิทยาศาสตร์ ศีลธรรม และกับดักระบบราชการไทย” | ดร.โกศล เพ็ชร์สุวรรณ์ | ตุลาคม ๒๕๖๘ | โครงการ หนึ่งร้อยปีควอนตัมโลก ครึ่งศตวรรษควอนตัมไทย 100th World & 50th Thai Quantum S&T Anniversary #WorldQuantum100   #ThaiQuantum50 (เวปหลักโครงการ - Officiall Web) www.quantum-thai.org/100world-50thai-quantum-anniversary (รายละเอียดและกิจกรรม - Updated activities) www.quantum-thai.org/single-post/proposal-and-activities-iyq2025-thaiyq2025 The Sesquicentennial of Thai Telecommunications   #ThaiTelecom150 (เวปหลักโครงการ - Main Web) https://www.quantum-thai.org/150th-thai-telecom-anniversary (รายละเอียดและกิจกรรม - Updated activities) https://www.quantum-thai.org/single-post/thai-telecom-150-th-anniversary-2025-project " เรียนรู้ประวัติศาสตร์   เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง "  IEEE ComSoc Oral History -- สนับสนุนโดย   สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง   กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ  ( กสทช .)  หน่วยงานหลัก (Organizer) สมาคมสถาบันวิศวกรไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์แห่งประเทศไทย (IEEE Thailand Section ) และ ภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ หมายเหตุ: ร่วมเสนอแนะ สนับสนุน ประสานกิจกรรมได้ที่ contact email: thailand_chapter@comsoc.org Alliance : Disclaimer: #ThaiTelecom150 & IYQ #ThaiYQ2025 - a public serving project by volunteers  no   conflict of interest & none  of personal agenda involved ๐   since  IYL2015  through IDL 2018   IDL 2019   IDL2020 ​ IDL 2021   IDL2022   IDL2023  and 2024 Welcome volunteers ! ๐ ชุดคอลัมน์ 'เตือนใจควอนตัมไทย' “เรียนรู้ประวัติศาสตร์ เพื่ออนาคตที่ผิดพลาดน้อยลง” | ภาค ๑) ตรวจสอบย้อนหลังวิจัยฉ้อฉล  | ภาค ๒) ตรวจซ้ำควอนตัมไทยยุค 90s  | |  ภาค ๓) ตรวจทานโนเบลควอนตัมโลก  | ภาค ๔) ตรวจทิศแผนที่นำทางควอนตัมไทย ๒๕๖๓   | | ภาค ๕) ไทยควอนตัมสำนึกชอบ  |